ResearchED Amsterdam

Straks, als ik de laatste woorden van dit artikel heb geschreven, blijkt het wellicht een opsomming te zijn van open deuren. De lezer zal zijn schouders ophalen en denken: wat staat hier nu eigenlijk van dat wat ik nog niet wist? 
Die vanzelfsprekendheid overviel mij deze dag, temidden van zo'n 500 onderwijsmensen eigenlijk ook. 
En toch, wanneer diezelfde vanzelfsprekendheid een werkelijkheid van het onderwijs zou zijn geweest dan had deze beweging wellicht weinig bestaansrecht gehad. 
ResearchED streek dit jaar voor het derde opeenvolgende jaar in Nederland neer, in Amstelveen. Dat voor de gelegenheid in de aankondiging Amsterdam werd genoemd. Internationaal wel zo klinkend. 
Een onderwijsdag waarin wetenschap en onderwijs elkaar ontmoeten. Dit komt tot uiting in tientallen lezingen. De toehoorders zijn afkomstig uit het brede veld van onderwijs. PO, VO en WO en de onvermijdelijke kring van adviseurs, ontwikkelaars en bestuurders. Tot die laatste groep behoor ik sinds enkele weken toe. Met hart voor het onderwijs, net als al die andere bezoekers op deze winterse zaterdag. 

Ik bezocht er 7 lezingen van circa 45 minuten. Hoorde de oprichter Ton Bennet de dag openen en afsluiten en schreef bij een aantal lezingen wat mee. Dat, die aantekeningen van oneliners en soms meer, zal ik hieronder opsommen. 
De meeste daarvan zijn op basis van wetenschappelijk onderzoek geuit. De bronnen blijf ik schuldig maar zijn er in veel gevallen wel. 
Hoewel ook dat, de waarde van bronnen, leerde ik deze dag van Christian Bokhove, moet je met regelmaat nuanceren. 
Of zoals ik zelf vaak in mezelf wil herhalen: niets is geheel waar, en zelfs dat waarschijnlijk niet. (bron: Multatuli) 

Maar goed, dat helpt je op een dag waarin de wetenschap centraal staat wellicht niet echt verder :-)
Ik tekende de volgende oneliners en theorieën op en gaf er dikwijls mijn eigen interpretatie aan. 

Tom Bennet tijdens de opening. (Tom is initaitiefnemer van deze beweging)

Wanneer scholen leren, dan doen zij dat vaak van en samen met bevriende scholen. Je kunt je de vraag stellen: wat brengt je verder? 

Waarom zoek je niet eens een school op die er heel anders over denkt, verder van je visie afstaat, kritische vragen durft te stellen. Daar waar het schuurt brengt het je verder. 

De veranderingen in de scholen, waar zijn die op gebaseerd? Is er onderzoek naar gedaan, is er onderzoek op nageslagen? Gebruik gemaakt van al die wetenschappelijke waarheden? Waarom doe je de dingen zoals je ze doet en waar baseer je dat op? Hoe weet je wat werkt? Verbind de wetenschap met het onderwijs en... volg de onderwerpen en thema's waar je het niet mee eens bent. 

 

Met deze uitspraken was de aftrap gegeven. 

De opening is hier terug te kijken. 

Jelle Kaldewaij en Stef Severt beiden van het NRO gaven mij en de andere dertig toehoorders tijdens hun lezing inzage in de enorme databank van het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek. 

Het is dat ik vorig jaar bij deze dag ook al eens van het NRO had vernomen, maar tot die tijd was het mij onbekend. Vreemd eigenlijk wanneer je zoals ik al meer dan 20 jaar in het onderwijs werkzaam bent. 

Bij het NRO zijn er 287 projecten afgerond, lopen er 212 projecten die voldoen aan een van de volgende criteria: fundamenteel, praktijkgericht of beleidsgericht onderzoek. 

De volgende sites brengen je meer inzicht. Voor iedereen in het onderwijs is het een must see (en tenminste een must know) wat mij betreft:

 

Www.onderzoeknro.nl 

Www.nro.nl/kennisrotonde 

Www.didactiefonline.nl

Kennisportal onderwijs

Www.onderwijsmetkennis.nl


Mocht je, zoals Tom Bennet verklaarde, je onderwijsverandering op basis van onderzoek willen starten dan is het handig om gebruik te maken van een van de onderzoeken. Het is bij de kennisrotonde ook mogelijk om zelf een onderzoeksvraag in te dienen. Indien het onderzoek nog niet bestaat dan bestaat de kans dat er een wetenschapper aan je school wordt verbonden om dit onderzoek uit te gaan voeren. Boeiend. 

Hartger Wassink werd deze dag door de Nederlandse organisator ontvangen met 'welkom in het hol van de Leeuw'. Zo opende hij zijn lezing deze dag. 

En het klopt, de stromingen in het Nederlands onderwijs willen zich nogal eens tegen elkaar afzetten. Jammerlijk vind ik zelf. Hartger werkt onder andere voor het NIVOZ. De uitgangspunten van het NIVOZ zijn niet als vanzelfsprekend te verbinden met de uitgangspunten voor deze dag. Het siert de organisatoren dat er ook buiten eigen kaders wordt gekeken. Of zoals Bennet het zelf vertelde: bezoek datgene waar je het niet vanzelfsprekend mee eens bent. 
In mijn geval is dat niet zo bij de inhoud van de lezing van Wassink. Ik ken hem via mijn lijnen bij het NIVOZ.

Hij stelde de 'waarheid' ter discussie en deed dit aan de hand van door de groep ingebrachte voorbeelden. 

Een mooie gelaagde driedeling in onderzoeksvragen: 

Modus 1 - obejctieve kennis en feiten. 

De vraag kan worden gesteld: wat werkt in het algemeen?
Modus 2 - contextgebonden kennis. 

Wat werkt in deze situatie?
Modus 3- subjectieve existentiele kenniswaarden
Wat werkt waartoe?

Bij een situatie, zo stelt Wassink, zijn deze drie modi altijd tegelijkertijd aan de orde. 

We zitten nooit in algemene situaties maar zijn altijd verbonden aan specifieke situaties. 
In het onderwijs is iedere beslissing mede een normatief pedagogische beslissing. 
Normatieve dilemma's kennen per definitie geen 'beste' oplossing. Wat overigens niet betekent dat er geen kaders zijn te geven. 

De lezing van Hartger Wassink is hier terug te kijken. 

Adrie Visscher sprak tijdens zijn rijk gevulde lezing over de maximisation of teachers' expertise.
Hij putte uit diverse onderwijsonderzoeken en deelde met de groep de belangrijkste bevindingen daaruit. 

Daarin vertelde hij het effect van een goede docent op het leren van de studenten. 

Om fouten te voorkomen zal ik de waarden van die effecten hier niet beschrijven. Wat ik wel noteerde uit deze interessante lezing, wat doet er toe?

Met 'oefenen' alleen word je geen betere leerkracht. Wanneer je echt het verschil wilt gaan maken voor je leerlingen dan start je met oefenen na je voltoooide opleiding maar stopt het studeren nooit. 

Oefening baart kunst leidt tot het bereiken van het plafond van het gemiddelde. De opdracht aan de goede leerkracht is:

- blijf gemotiveerd om te ontwikkelen
- denk en ontwikkel 'out of the comfort zone'
- ontwikkel mentale modellen
- maak je ontwikkeldoelen specifiek
- zorg dat deze kort en intens zijn
- neem een goede coach met verstand van zaken over gedrag, leerhoudingen en feedback
- ontwikkel feedbackinstrumenten waarmee je studenten/ leerlingen jouw les direct van feedback kunnen voorzien
- ontwikkel een standaard voor professioneel vaardigheden
- weet wat werkt
en... blijf je voortdurend ontwikkelen


Kim Schildkamp van datateams.nl informeerde ons over de aanpak die zij scholen aanbieden om zelf tot gedegen onderzoek te kunnen komen. Een voorbeeld waar wetenschap het onderwijs raakt.
Ze noemde een aantal casussen die scholen bij hen hebben aangedragen en waarbij zij teams hebben geholpen de onderzoeksvraag te formuleren en het onderzoek te starten om zo zelf bij een oplossing voor het probleem te kunnen komen. Tegenvallende cijfers in een bepaald leerjaar of bij bepaalde vakgebieden? Hoe onderzoek je gedegen naar het antwoord. Niet zelden wordt te gemakkelijk een (verkeerde) oorzaak aangewezen en is de oplossing niet de juiste oplossing. 
Het onderzoek dat door hen wordt begeleid wordt door de teams van de scholen zelf uitgevoerd en zal afhankelijk van de aard van de probleemstelling enkele maanden tot jaar of jaren duren. 
Ik noteerde de volgende stappen:

1. Probleem vaststellen. 
2. Hypotheses opstellen en deze meetbaar maken. 
3. Data verzamelen. Kwalitatief en/of kwantitatief. 
4. Controle van de kwaliteit van de data .
5. Data analyse.
6. Interpretatie en conclusie. 
7. Maatregelen nemen.  
8. Evaluatie van het onderzoek.

Ik heb de indruk dat deze methodiek veel scholen verder zal brengen in het in kaart brengen van het ware probleem en het vinden van een gepaste oplossing. Bijkomend voordeel: de leerkrachten leren gedegen onderzoek te doen. Een goede combinatie van werken aan je eigen professionalisering en het doen van onderzoek binnen de school. 

Christian Bokhove prikkelde vervolgens alweer mijn gedachten.  Niet in de laatste plaats door zijn aanstekelijke manier van spreken en presenteren. Met een bijzondere anekdote bracht hij de wetenschap aan het wankelen. Het was een mooi en bijzonder verhaal over de mythe van ijzer in spinazie. Een mythe over een mythe. (en om de kracht daarvan recht te doen zou je de presentatie moeten bekijken, hij start zijn lezing er mee) 

Pas op, zo vertelde hij, met het veroordelen van een mythe. De oorsprong van de mythe is namelijk in veel gevallen nog relevant. Met het verwerpen van de mythe doe je geen recht aan dat deel en breng je zelf weer een nieuwe mythe in de wereld. 
Met veel zelfspot en relativering sprak hij zich uit over mythes.

Na het debat op het hoofdpodium sloot ik mijn dag af met de lezing van Marcel Schmeier. 
Hij heeft zich in de afgelopen jaren onder andere verdiept in de didactiek van het rekenonderwijs en bracht daarover vorig jaar een boek op de markt: effectief rekenonderwijs op de basisschool. 
Bij het schrijven van het boek heeft hij zich gebaseerd op tientallen bronnen van wetenschappelijk onderzoek. Zoals Bennet al stelde: weet wat werkt. 
Met enkele voorbeelden uit rekenmethodes wist hij te illustreren waar de problemen in het hedendaags rekenonderwijs zijn veroorzaakt. 

 

Diverse keren richt hij zich op het verschil tussen kinderen uit diverse milieus. Kinderen uit taalrijke mileus kunnen vaak nog wel uit de voeten met de vaak talige rekensommen, maar waar leren de kinderen die deze voorkennis niet hebben opgedaan goed rekenen? 

En waarom krijgen kinderen die uitvallen bij de toets pas de rekendidactiek die zij eigenlijk zouden hebben moeten krijgen? 

Schmeier sloot voor mij de dag af. Ik heb nog tientallen andere lezingen niet gevolgd op deze dag. 

Enkele zijn nog terug te zien via de site van ResearchED. 

Volgend jaar in januari is er wederom een editie. 
Naar mijn mening steekt dit 'congres' (dat geen congres is) met kop en schouders uit boven vele andere (dure) congressen die er in het land worden georganiseerd. 

Jeroen Goes

 

 


 



 

 

 




 

Alle blogs

Werkdruk? (26-07-2018)

Tekort (21-07-2018)

Betekenisvol zijn (25-06-2018)

Jij-bak (15-04-2018)

Het is mooi (geweest) (20-03-2018)

de leerKRACHT (14-03-2018)

Het verleden koesteren (09-03-2018)

Volg het onderwijsgeld #1 (05-03-2018)

Omdat het genoeg is (02-02-2018)

ResearchED Amsterdam (21-01-2018)

Ruimte - verhalen van de Werkplaats dl 5 (18-12-2017)

Afgebroken muren - verhalen van de WP dl 4 (01-12-2017)

De kracht van vakkennis - verhalen van de wp dl3 (30-11-2017)

Woorden - verhalen van de wp dl2 (29-11-2017)

Verhalen van de WP - dl1 (28-11-2017)

In de rij (23-11-2017)

Binnensluiten (11-11-2017)

Het register (18-07-2017)

De pedagogiek als basis (25-01-2017)

Uitsluiten (21-01-2017)

Speciaal vakmanschap (12-11-2016)

World teachers day (05-10-2016)

Een verschil (21-08-2016)

De glimlach van een kind (14-10-2015)

Akkoord (12-05-2015)

Proeftuin voor het leven (18-04-2015)

Ogen (12-03-2015)

Angst (10-02-2015)

Onderwijsmoment (04-01-2015)

IJsje (17-12-2014)

December (07-12-2014)

mens (04-12-2014)

Storm (22-11-2014)

De muur (09-11-2014)

De pengreep (15-10-2014)

Veranderaars (02-10-2014)

Roltrap toch naar de maan (30-09-2014)

Vertrouwen (27-09-2014)

Alphabet een recensie (14-09-2014)

Ha Juf (10-09-2014)

De lat (06-09-2014)

Het knelt in het onderwijs. (20-08-2014)

Huh gaaaay (27-07-2014)

Balans (25-06-2014)

Ben je er? (18-06-2014)

Naieveling (04-06-2014)

Oefenplaats (16-05-2014)

De waarde van het hart (12-05-2014)

Education of the heart (11-05-2014)

'The Untitled document' (28-04-2014)

Koningsspelen (25-04-2014)

De kracht van onderwijs: pedagogisch tact (12-04-2014)

Aandacht (26-03-2014)

Volgzaamheid als excuses (05-03-2014)

En morgen (23-02-2014)

Het begin van het einde (23-02-2014)

Wie was je (16-02-2014)

Overheid beslist: gemiddelde lengte met 2 centimeter omhoog. (31-01-2014)

Een geluk (29-01-2014)

De passie voor het leven (20-01-2014)

Je eerste examen (17-12-2013)

Toekomst (27-09-2013)

Wedstrijd (14-09-2013)

Dijsselbloem: a vous. (21-08-2013)

Van de zotte in de woestijn (15-08-2013)

Operatie passend onderwijs (07-08-2013)

Houd ze binnen (05-07-2013)

Maakbaar (16-06-2013)

Onmeetbaar (15-06-2013)

Buitensluiten (28-05-2013)

Stinkende best (18-04-2013)

Ieder kind heeft het recht (04-04-2013)

Worden wie je bent (15-03-2013)

Voorbereiding op het leven (10-02-2013)

Winnen (02-12-2012)

Koker (10-11-2012)

Geen VMBO.. toch? (08-10-2012)

Tegenpolen (29-09-2012)

Slim (29-06-2012)

Zoals ik ben (23-05-2012)

Het is de toon (18-05-2012)

School (13-05-2012)

70 managers (27-04-2012)

Vruchtbare grond (17-04-2012)

Het medisch model (22-01-2012)

Bloemen zijn rood (03-01-2012)

Held (02-10-2011)

The times they are a-changin' (03-08-2011)

Over de streep (31-07-2011)

Het ongeplaveide pad (09-07-2011)

struggle (11-06-2011)

Out of the box (07-06-2011)

De wonderen der techniek (06-06-2011)

Nieuwe tijden (28-05-2011)

Van niets naar iets (26-05-2011)

Het zout der aarde (25-05-2011)

Productdenken (24-05-2011)