Afgebroken muren - verhalen van de WP dl 4

In 2011 werd ik directeur van de basisschool van de Werkplaats Kindergemeenschap in Bilthoven. Een school met een rijke traditie en zeer bijzondere geschiedenis. De school van Kees Boeke, zijn vrouw Betty. De school waar de prinsessen eens op hebben gezeten (maar ook weer vroegtijdig hebben verlaten). Een van de scholen in de jaren dertig van de vorige eeuw die paste bij de onderwijsvernieuwers zoals Montessori, Freinet, Steiner en Boeke dus. 
Een bijzondere school en een school als alle anderen in het land. Over de door mij ervaren 'bijzonderheid' schrijf ik een aantal columns. Zoals altijd om anderen te inspireren om eens te overwegen of zichzelf af te laten vragen: waarom doen wij het nu eigenlijk precies anders?]


In het voorjaar van 2014 liep ik van het station Bilthoven naar de school toe. Een wandeling van 10 minuten zoals ik dat veel vaker had gedaan. Na een kleine drie jaar voorbereiding was dit de dag dat de Ronding door 150 kinderen in gebruik werd genomen. De Ronding; klassen zonder muren. Een ruimte voor 300 leerlingen die we in twee fasen in gebruik zouden nemen. Even, tijdens die tien minuten, vloog het mij voor het eerst naar de keel: wat als.....

Er waren drie voorbereidingsjaren aan voorafgegaan. Een niet mis te verstane boodschap van het toenmalige bestuur was daar debet aan geweest: kijk hoever je met je team kan komen om het oorspronkelijke bouwplan aan te passen aan iets eigentijds en passend bij de Werkplaats. Neem niet de tijd, immers het geld van de gemeente ligt op de plank. Als je te langzaam gaat weten we niet of het geld er nog steeds zal zijn. 

En daar gingen we dus, ik in mijn ontdekkingstocht naar wie Kees is geweest, wat de werkplaats hedentendage betekende en wie de mensen waren die hier werkten. Samen met hen moest ik het doen en dus gingen we op pad met elkaar. We bezochten scholen, spraken over de visie van de school, huurden een externe 'veranderaar' in zodat de rollen duidelijk zouden zijn. De directeur die leidt,  begeleidt en met het team op pad gaat en de adviseur die kijkt hoe ver de uitwerking van de visie kan rijken. 

De oorspronkelijke tekeningen kwamen al snel niet meer op tafel: dit team wilde verder gaan en wilde een gebouw dat paste bij de visie op het onderwijs. Architecten presentaties volgden en keuzes werden er gemaakt. 
Tegelijk met dat proces werden de ouders meegenomen in de plannen. Er was voor de meeste van hen geen enkele noodzaak tot verandering. Maar iedereen zou moeten weten dat wanneer die noodzaak er wel zou zijn, je meestal al te laat bent. Ook een bedrijf als Philips moet niet wachten tot de consument vraagt om verandering, altijd een stap voor zijn, wel doordacht ook in het onderwijs is dat belangrijk. 

Naast het proces met het team was het proces met de ouders een zeer interessant proces. We hielden avonden die we vooraf lieten gaan door 'proefavonden' met ouders. Een kleine groep ouders luisterde naar mijn voorbereide presentatie. In veel gevallen zag de uiteindelijke presentatie er heel anders uit. Met deze kritische ogen van meedenkende ouders groeide de kwaliteit van de avonden. 
Het meest cruciaal in het vertrouwen van de ouders zijn de avonden geweest waarop er vragen werden gesteld die door de medewerkers in de zaal werden beantwoord. Het was niet de directeur die daarop wel even vertelde dat het goed kwam, het waren de medewerkers die het antwoord gaven. Ook door te zeggen: eerlijk gezegd weet ik dat ook nog niet zo, we moeten het even aanzien. 
Dit laatste was niet geregiseerd, het kwam zoals het kwam. En de ouders gingen met vertrouwen de toekomst van deze veranderingen tegemoet. 

Nog een cruciale bijeenkomst haal ik in dit verhaal naar voren. Hij staat op mijn netvlies gebrand, voorgoed. Niet in de laatste plaats omdat het een bijeenkomst was op de dag na het overlijden van mijn vader. De plannen waren in een cruciale fase beland, de bespreking was belangrijk. Het plannen van diensten, kaarten en verhalen liet ik tijdens mijn rit naar Bitlhoven even achter mij. Voor de school was dit nu het moment om beslissingen te nemen. Architect en aannemer wachtten op besluiten van de directie.

Of we, voor de zekerheid, geen schuifwanden zouden moeten plaatsen. Voor als het mis zou gaan, dan zouden we nog terug kunnen gaan. De inbrenger van deze vraag kreeg wat medewerkers aan haar kant. Hier voelde ik het proces van de afgelopen maanden in een klap een richting op gaan die niet goed zou zijn voor de school. En hoewel het een teamproces was, was het hier een kwestie van leiding nemen. 'Nee', zei ik, 'die schuifwanden gaan er niet komen. Bij iedere vraag of tegenslag zullen de wanden dichtgaan en zijn we weer terug naar een klassenschool. Het doodt alle creativiteit in het denken voor oplossingen van een probleem.'. 
Bij mijn pleidooi kwam de vermoeidheid van de dagen rondom het overlijden van mijn vader naar boven, verkeerde emotie op het verkeerde moment. De schuifwanden zijn er niet gekomen. En de problemen die we na oplevering zijn tegengekomen zijn opgelost met een enorme creativiteit van het team. Het versterkt mijn idee dat veranderingen met grote stappen moeten worden voorgesteld. Kleine stappen zullen snel leiden tot blijven hoe het ooit is geweest; terug naar de comfort zone.

Het was het voorjaar van 2014, ik stapte de nieuwbouw binnen; de Ronding. We kozen er voor om 150 kinderen deze dag binnen te laten. De andere 150 kinderen zouden enkele weken later volgen. Mochten we in deze dagen verrast worden door het geluid of andere praktische zaken dan konden we gebruik maken van het dubbele aantal vierkante meters. Even vloog het mij naar de keel: wat als....

Een uurtje later liep ik rond in de Ronding, in gebruik door 150 werkers en hun medewerkers. Een van hen liep mij, bijna huppelend, tegemoet. 'Het werkt Jeroen, het werkt!'. 
Mijn hart huppelde even met haar mee. En nog steeds, in het lopen in de Ronding huppelt mijn hart een beetje met de werkers mee. 

Alle blogs

Werkdruk? (26-07-2018)

Tekort (21-07-2018)

Betekenisvol zijn (25-06-2018)

Jij-bak (15-04-2018)

Het is mooi (geweest) (20-03-2018)

de leerKRACHT (14-03-2018)

Het verleden koesteren (09-03-2018)

Volg het onderwijsgeld #1 (05-03-2018)

Omdat het genoeg is (02-02-2018)

ResearchED Amsterdam (21-01-2018)

Ruimte - verhalen van de Werkplaats dl 5 (18-12-2017)

Afgebroken muren - verhalen van de WP dl 4 (01-12-2017)

De kracht van vakkennis - verhalen van de wp dl3 (30-11-2017)

Woorden - verhalen van de wp dl2 (29-11-2017)

Verhalen van de WP - dl1 (28-11-2017)

In de rij (23-11-2017)

Binnensluiten (11-11-2017)

Het register (18-07-2017)

De pedagogiek als basis (25-01-2017)

Uitsluiten (21-01-2017)

Speciaal vakmanschap (12-11-2016)

World teachers day (05-10-2016)

Een verschil (21-08-2016)

De glimlach van een kind (14-10-2015)

Akkoord (12-05-2015)

Proeftuin voor het leven (18-04-2015)

Ogen (12-03-2015)

Angst (10-02-2015)

Onderwijsmoment (04-01-2015)

IJsje (17-12-2014)

December (07-12-2014)

mens (04-12-2014)

Storm (22-11-2014)

De muur (09-11-2014)

De pengreep (15-10-2014)

Veranderaars (02-10-2014)

Roltrap toch naar de maan (30-09-2014)

Vertrouwen (27-09-2014)

Alphabet een recensie (14-09-2014)

Ha Juf (10-09-2014)

De lat (06-09-2014)

Het knelt in het onderwijs. (20-08-2014)

Huh gaaaay (27-07-2014)

Balans (25-06-2014)

Ben je er? (18-06-2014)

Naieveling (04-06-2014)

Oefenplaats (16-05-2014)

De waarde van het hart (12-05-2014)

Education of the heart (11-05-2014)

'The Untitled document' (28-04-2014)

Koningsspelen (25-04-2014)

De kracht van onderwijs: pedagogisch tact (12-04-2014)

Aandacht (26-03-2014)

Volgzaamheid als excuses (05-03-2014)

En morgen (23-02-2014)

Het begin van het einde (23-02-2014)

Wie was je (16-02-2014)

Overheid beslist: gemiddelde lengte met 2 centimeter omhoog. (31-01-2014)

Een geluk (29-01-2014)

De passie voor het leven (20-01-2014)

Je eerste examen (17-12-2013)

Toekomst (27-09-2013)

Wedstrijd (14-09-2013)

Dijsselbloem: a vous. (21-08-2013)

Van de zotte in de woestijn (15-08-2013)

Operatie passend onderwijs (07-08-2013)

Houd ze binnen (05-07-2013)

Maakbaar (16-06-2013)

Onmeetbaar (15-06-2013)

Buitensluiten (28-05-2013)

Stinkende best (18-04-2013)

Ieder kind heeft het recht (04-04-2013)

Worden wie je bent (15-03-2013)

Voorbereiding op het leven (10-02-2013)

Winnen (02-12-2012)

Koker (10-11-2012)

Geen VMBO.. toch? (08-10-2012)

Tegenpolen (29-09-2012)

Slim (29-06-2012)

Zoals ik ben (23-05-2012)

Het is de toon (18-05-2012)

School (13-05-2012)

70 managers (27-04-2012)

Vruchtbare grond (17-04-2012)

Het medisch model (22-01-2012)

Bloemen zijn rood (03-01-2012)

Held (02-10-2011)

The times they are a-changin' (03-08-2011)

Over de streep (31-07-2011)

Het ongeplaveide pad (09-07-2011)

struggle (11-06-2011)

Out of the box (07-06-2011)

De wonderen der techniek (06-06-2011)

Nieuwe tijden (28-05-2011)

Van niets naar iets (26-05-2011)

Het zout der aarde (25-05-2011)

Productdenken (24-05-2011)