Een vrije mening

Op de dag van het debat met Minister Blok liet een leidinggevende in het land mij weten: ‘ik zal mijn actie moeten staken, mijn bestuurder heeft een andere mening en mij er op gewezen hiermee te stoppen.’

Het bracht mij terug naar de tijd waarin ik in een organisatie werkte waar het gedachtengoed ‘kunnen worden wie je bent’ hoog in het vaandel staat. Dat werd prachtig in de praktijk gebracht maar gold niet voor mij als leidinggevende. Mijn vrijheid van meningsuiting, geuit in gerespecteerde en respectvolle blogs en berichten, werd van binnen de organisatie uit beantwoord met ‘stalkberichten’, ‘bedreigingen’ en een akelig machtspel. Niet eerder heb ik wakker gelegen van een werksituatie. Het was je reinste pesten op de werkvloer. Tot het moment dat ook mijn bestuur zich er mee ging bemoeien en mij min of meer het zwijgen oplegde. 

Het was een verwarrende situatie in een organisatie waarin de grondlegger zich liet opsluiten vanwege zijn vasthoudendhoud en zijn afwijkende mening. Het is de basis waarop de organisatie zijn succes te danken heeft. 

Zij die mij het zwijgen oplegden verlieten enig moment de organisatie met veel vlagvertoon. Niets is wat het lijkt. Een zachte genoegdoening kreeg ik enkele jaren later. ‘Niets was wat het lijkt, men had mij wellicht toch iets meer ruimte moeten gunnen’. 

 

Ik heb er veel van geleerd, van dat machtspel waarin je terecht zou kunnen komen. 

Maar ik leerde vooral van mezelf, dat ik mij nooit en te nimmer meer op deze wijze door wie dan ook het zwijgen zou laten opleggen. 

 

Waar is het land zonder dwarsliggers, beterweters, anders denkenden? 

Waar zijn we wanneer we onze oren en monden laten hangen naar onze bestuurders in het land?

Wat hebben we aan jaknikkers en needoeners?

 

Nooit, zo vertel ik de directeur die mij liet weten te moeten zwijgen, zal ik de ander het zwijgen opleggen. Tegenspraak maakt ons beter, mits getuige van enig respect. 

Ik zou zeggen; wees welkom in onze organisatie.

 

En Blok? Onze minister van Buitenlandse zaken? Ook hij had vandaag natuurlijk vasthoudend moeten zijn aan zijn eigen mening. 

Hij had inspiratie kunnen opdoen bij Nike, die juist deze week Colin Kaepernick als boegbeeld naar voren haalde. De footballspeler die vasthield aan zijn ‘knielen’ en daarmee voor lief nam al twee jaar werkeloos te zijn. 

Nike voegde aan haar 30 jarige slogan ‘Just do it’ toe: ‘believe in something. Even if it means sacrificing everything’. 

 

Ik wens het de dwarsliggers in het onderwijs en daarbuiten toe. Laat van je horen, en blijf bij wat je vindt. 

Het had Minister Blok gesierd wanneer hij net als Kaepernick geen knieval met excuses had gemaakt maar bij zijn overtuiging was gebleven. En zijn ontslag op de koop toe had genomen. Dat zou de politiek sieren. 

 

Dat had ik wellicht in het verleden ook moeten doen.

IM

Nog een keer schrijf ik je een gedicht, 

zoals ik dat zo vaak deed, 

over de takken van de boom

die ik voor je wilde zijn,

om aan vast te houden als de storm van kanker

te hard zou gaan waaien.

 

Of over de liefde van de verpleegkundige aan je bed

je oneindige optimisme

en liefde voor hen

die voor je zorgden

mijn zitten naast je bed 

het aanschouwen van al je lijden. 

 

Ik schreef je een gedicht 

over de laatste woorden,

die ik met je kon delen, 

wat zeg je als er niets meer te zeggen valt, 

wanneer we beiden weten 

dat alles is gezegd.

 

En toen,
een laatste app, 

dag allerliefste vriend, 

en een oorverdovende 

stilte. 

 

Ik stond,

viel diep,

de pijn van eenzaamheid en verdriet

kwam vaak onverwacht, 

liet zich nooit plannen. 

 

Een jaar later,

het diepste verdriet laat ik achter mij,

de mooiste herinneringen draag ik bij me, 

en ik ga door 

zoals jij mij vertelde door te gaan. 

 

Dag allerliefste vriendin, 

ik denk dat ik het kan, 

alleen zo zonder jou, 

samen met vele anderen.

 

Om het leven te lieven, 

en de liefde te leven. 

 

Zoals jij dat voluit hebt gedaan. 

 

 

(IM - 29/8/2017)

Alleen

Ze zei mij

Je kunt het wel alleen

En om haar te gerusten

Deed ik ook alsof

Dan kon ze tenminste

In alle rust en vrede

Los gaan uit de tijd

 

En toen 

Moest ik het zelf nog gaan

Geloven 

Beseffen 

Begrijpen 

 

Ontzettend veel begrijpen

Om uiteindelijk te beseffen

Dat ze gelijk had

 

Natuurlijk had ze gelijk
 

Anders was ze
nog wel
even 

gebleven.

 

De nacht (3)

En als de nacht valt
de gedachten 
de stilte vult
dan weet ik op den duur
geen onderscheid te maken.
 
Wat is geweest
en nooit meer terug komt
wat nog zal komen
en nooit is geweest.
 
Wat wens
en waarheid is
en waar verdriet
zich met angst vermengt.
 
De nacht maakt alles vloeibaar
wist als het ware
de dag 
weer voor mij uit.
 
Om morgen
weer opnieuw
te beginnen.

Dag 
nacht.

Zoeken

Ik 
zoek
de rust

In
de dag
het hoofd

Hoe harder
ik zoek

Des te
verder
weg

En
dan

Als ik
het zoeken
staak

Is het
gevonden

Tenminste
voor
even.

Volwassenheid

Het is rustig
In de trein
Op de dag na Hemelvaart 
In de vroege ochtend 
Op weg naar het oosten
Onbekende bestemming van de dag
 
Mis je haar
Vroeg mijn zoon onverwachts
Ik zei: het gaat goed
En mijn ogen stroomden vol
Geraakt door de oprechtheid van zijn vraag
En door het gemis
Die godvergeten grootheid van het gemis
 
Je kunt het alleen
Vertelde de coach na mijn verhaal
Ik zei: dat zei zij ook
Exact dezelfde woorden
En de rust stroomde door mijn lijf
Onderweg naar volwassenheid
Leer je het alleen te doen
 
We dronken bier
En strompelden de nieuwe dag in
Mn vrienden van weleer
Neem de tijd voor jezelf
Zei de filosofische vriendin
Exact dezelfde woorden als mijn coach
En ik liep de dag in 
uren en uren
Alleen
Door bos, over duin en strand
Ik kan het wel alleen. 
 
Zo wandelde, struikelde, viel
En stond ik weer op
Liep langs het tuinpad van mijn geschiedenis
Reisde twee weken langs vele plekken
En gedachten
Te ervaren of het klopt
Of het waar is  
Dat ik het alleen kan. 
 
De weg naar volwassenheid
Is lang.

FB - wees de verandering

Waarschuwing vooraf: dit schrijfsel is nogal moralistisch van toon. 

'Ga je er weer van af?' vraagt mijn bijna zeventienjarige zoon. 
Hij kent mijn grillen, mijn ups and downs in moralistisch gedrag. En wacht mijn antwoord eigenlijk niet eens af bemerk ik terwijl ik hem het antwoord ook schuldig blijf. 
'Mmm', appt mijn uit huis wonende zoon, ik weet niet hoor, mijn studie deelt ook via Facebook de berichten, ik wil het geloof ik niet allemaal missen'. 
'Ja Lubach heeft wel gelijk, dat wel.' 

'Precies', antwoord ik hem, 'dat is het verrotte aan het systeem, de gedachten dat we niet meer zonder kunnen'.
De sluwe miljairdair, the wizzkid die met FB de wereld beter wilden maken, maar er even bij vergat te vermelden dat hij daarmee daarnaast de wereld ook een stukje rotter maakte. Ons nu opzadelt met presidenten die de wereld alles behalve mooier maken. Met het ideaal van een gepersonaliseerde krant bereikt fb het tegenovergestelde van de oorspronkelijke gedachten: de wereld 'connecten'. Nee, eenieder leeft in zijn eigen bubbel. De gepersonaliseerde krant informeert niet, maar bevestigt wat je zelf al weet of denkt te weten. 

Dat Zuckerberg over de schreef van wetgeving gaat maakt hem niets meer uit. Boetes voor zijn onderneming van honderdtienmiljoen dollar staan gelijk aan de nettowinst van drie dagen. (lees dit interessante artikel)

'Ja' zeg ik tegen mijn oudste zoon, 'dat is het verrotte aan het systeem, ze hebben het zo gemaakt dat iedereen denkt er niet meer buiten te kunnen, maar deugen doet het niet'. 

Met mijn laatste stukje overtuigingskracht app ik hem nog na: 'wees zelf de verandering die je wilt zien in de wereld'. 
'Das waar' appt ie mij terug. 

Zonder Fb:
was de kracht van POinactie niet zo groot geweest;  (en die is veelbetekenend)
braken de revoluties in de Arabische wereld niet uit;  (de vraag is natuurlijk wat de duurzame effecten daarvan zijn geweest)
werden mijn blogs veel minder gelezen; 
en en en...

en 
toch:

Ik tracht de verandering te willen zijn die ik zou willen zien in de wereld. 
Al met al geloof ik dat deze zonder fb er een stukje beter uit zou hebben gezien. 
Er komt vast een medium van deze tijd waarin we elkaar kunnen connecten op een wat eerlijkere wijze. 

Ik stap er uit, en jongste zoon: voorgoed uit dit medium. (ja klopt twiiter/ linkedin/ whatsapp (ook van Zuckerberg, dat (nog) niet). 

Wil je geinformeerd worden over een nieuw schrijfsel op 26000 dagen? 
Mail me dan even (of stuur een kaartje, hihi) dan mail ik je dat er iets is geplaatst. (Dit e-mailadres wordt beschermd tegen spambots. JavaScript moet zijn geactiveerd om het te bekijken. )

Geen steek veranderd

Ik stuiterde,
wist niet wat
ik met de kennis
moest doen. 

Nam geen genoegen
met een half
antwoord.

Sprong op
de barricades. 
Accepteerde niet
'de macht' vanuit positie.
Waardeerde 'macht' vanuit mijn respect voor de ander. 

En zo stuiterde, 
botste, 
donderde, 
struikelde 
en vierde ik 
door het jonge leven. 

Zondag word ik 48
in mij schuilt nog steeds die jongen
met geleerde 'wijsheid' 
ben ik uiteindelijk 
in wezen 
geen steek 
veranderd.


Loop der dingen

Ontwaakt uit een diepe grieperige slaap, gewekt door een hoestbui diep uit het achterste van mijn zere keel, keek ik met dodderige ogen naar het nieuwsitem op tv. 
De griepepidemie houdt dit jaar langer dan gemiddeld aan, de griepprik heeft net niet de juiste samenstelling gevonden. 
Enige weken geleden werd er door de directeur van het RIVM gepleit om alle leerkrachten te voorzien van een verplichte griepprik. Het zou bijdragen aan de oplossing voor het lerarentekort. 
Het item vertelde verder dat er onderzoek gaande is naar de verfijning van de griepprik. Het onderzoek gaat de derde fase in, over enkele jaren kunnen we de griep volledig onder controle hebben!

Inmiddels hoest en proest ik al een aantal dagen verder. Nachtelijke onrust breng ik tijdelijk door op de bank om mijn lief wat rust te gunnen. 
Familiemomenten zit ik zwijgend aan, mijn stem is vollledig verdwenen en fluisteren is tegen alle adviezen in. 
Ik ben aan huis gekluisterd alle vrijetijdsafspraken gecanceld, mijn hoofd te snotterig om ook maar een moment de focus op mijn werkzaamheden te kunnen richten. Werkeloos, gedachtenloos, bewegingsloos en sprakeloos zit ik de dagen uit. 
Mijn lijf heeft me teruggeworpen en vol ongeduld wacht ik uur bij uur, dagdeel voor dagdeel af wanneer mijn lijf me mijn dagelijkse leven weer terug lijkt te willen geven. 

Nog even niet. 

Dus doe ik de dingen die ik anders niet doe. Doe ik vooral niets. Geen dag zonder werk, nu dus wel. Geen dag zonder gedachten, nu dus wel. Geen dag zonder afspraken of afspraken in het verschiet, nu dus wel. 

Terwijl de griep-snot-keel-ziekte alles behalve een pretje is, zal ik die alle griepvoorkomende griepprik niet gaan halen. 
Dit lijf en hoofd van mij is er niet voor gemaakt om altijd maar door te razen en alle hindernissen van het leven te voorkomen. 
Al langer geloof ik in 'de loop der dingen'.
Zonder 'de loop der dingen' was ik niet geworden wie ik ben. 

De 'loop der dingen'.
De gebeurtenissen uit mijn jeugd.
Het stuiterballenbestaan van slimheid en domme dingen. 
Mijn drie bijna fatale verkeersongelukken op mijn pad.
De engelen op mijn schouder. 

Ik vroeg mijn zoon, toen zo'n 14 jaar oud; 'zoon jij die zoveel op mij lijkt, je moet blij zijn met de testen die ik heb doorstaan. Immers je hebt veel van mij weg, je kunt leren van alles wat ik deed.' 
Mijn immer wijze zoon antwoordde mij; ''Vader met wie ik inderdaad veel eigenschappen deel. Wanneer wij zoveel op elkaar lijken, dan weet je toch als geen ander dat ik zelf mijn valkuilen moet gaan ervaren voordat ik er iets van zal leren?' 

Zijn reactie was het ultieme bewijs van onze gelijkenis en was het definitieve begin van het loslaten in het volste vertrouwen. 

De 'loop der dingen'.
Ik vroeg mijn dierbaarste vriendin of zij haar leven met kanker had willen inruilen voor het leven van een ander zonder deze ziekte. 
Ze antwoordde mij dat ze haar leven met de kanker weer opnieuw zou willen leven en alles weer zo zou gaan doen. Dat dit bij 44 jaar zou stoppen nam ze voor lief, ze had alles in haar leven genomen, geliefd. 
En zoals zij in volle tevredenheid 'de tijd uitging' moe(s)t ik en haar dierbaren hier verder mee leven. 

Terwijl ik het ongeduld uit mijn lijf laat vloeien en mij neerleg bij de tekenen van mijn lijf met griep-snot-keelpijn, dienen zich door de omstandigheden weer nieuwe momenten aan. 
Mijn zoon trotseert de vrieskou en haalt voor mij een tas vol fruit. 
Ik zoek de bank op om de nacht voor mijn lief niet te verstoren. 
Mijn hoofd krijgt de verdiende rust, omg wat een half jaar is het geweest.
Deze griep doet er toe. Die had zich niet moeten laten wegdrukken door welk vaccin dan ook. 

In de neiging van de mensen om alles in controle te hebben geloof ik in de deining van het leven. 
Niet altijd fijn, maar wel zoals het is bedoeld. 

Zonder;
kou geen warmte,
donker geen licht,
verdriet geen vreugde,
ziek zijn geen beter,
dood geen leven.

De loop der dingen.




 

Glaasje bier

Zoals we hier nu aan de bar zitten
en jij van jouw kant en ik van de mijne
naar dit glaasje bier kijken en luisteren naar elkaar. 
Straks als we naar huis gaan hebben we hetzelfde gezien
en de verhalen met elkaar gedeeld 
maar zullen we ieder onze eigen versie hebben 
van deze avond. 

Dus, zo vervolgde ik mijn verhaal,
waarom zouden we moeten geloven in de waarheid, 
de waarheid in het verhaal van de ander, 
zijn beleving van het gebeuren,
het is slechts een kant van het verhaal
we zouden kunnen en moeten wachten
met een oordeel, de ander moeten horen
en zelfs dan, weten dat het slechts een versie is
en we mild kunnen, nee moeten
zijn over het verhaal dat we hoorden. 

In veel gevallen 
staat de een al op achterstand
en zal de ander het gelijk aan zijn kant hebben. 

Met wat mildheid,
open aandacht, 
kunnen we weg bij het oordeel blijven, 
en doet het gelijk er allang niet meer toe. 

Laten we verder bouwen
ondanks en dankzij 
het gebeuren. 

Druk

Om de gedachten in zijn hoofd
tot kalmte te manen
zocht hij de drukte op
liep langs ramen
zaterdagmiddagtaferelen
hangend op de bank de smartphones in de hand
liggend onder een deken
het zoontje heeft een treinbaan van voor naar achter
neergelegd
bij de molen
in de zon
spelen de kinderen
en zitten de ouders aan een biertje
de eerste van het jaar
verder in de drukte van de stad
is er op het hoekje van het volle terras nog een stoel vrij
'een biertje graag'
de serveertster 
serveert een fles champagne
in een koeler
aan de vrouw naast hem, ze is alleen 
en lacht de serveerster toe; een glas is genoeg
daar lalt midden op de dag
een toerist het publiek toe
stoned en dronken 
om hem heen gaat het leven voort
een man loopt arm in arm
met een dragqueen
een moeder met een zoon
twee knappe grijsaards
zijn op elkaar gaan lijken

gewoon deze zaterdagmiddag
in Utrecht
voor even in de hoofden van de mensen
zodat zijn eigen hoofd
voor even 
de stilte heeft gevonden. 

Liefdevolle aandacht

Op de vooravond waarop wij op reis gingen raapte ik mijn cd’s en plukte ik de beste nummers bijelkaar. 

Ik was er uren mee bezig om er een aantal cassettebandjes van te maken. Onze favoriete nummers samengepakt voor onderweg. 

In een eerder stadium in onze relatie had ik mij mijn vingers blauw geschreven. Mijn liefde voor mijn lief vloeide via de inkt op het papier. Kaarten, brieven, dozen vol. De brievenschrijverij overleefde een tijdperk en zo nestelde ik mij achter een computer om al deze brieven over te typen en in een boekje vorm te geven. Ik gaf het een titel ‘een huisje onder de vloer’ en overhandigde het mijn vriendin tijdens de huwelijksceremonie.

 

Het zijn de gedachten die ik deze dag plotseling weer helder voor mijn geest heb gekregen. 

In het samenstellen van de casettebandjes en het schrijven (en overtypen) van de brieven zat liefdevolle aandacht. En tijd, heel veel tijd. 

Gisteren had ik het idee gevat om een playlist op Spotify met een vriend samen te stellen. Met een belachelijke snelheid hadden we vijf uur en drie minuten muziek verzameld. Ieder uit zijn luie stoel.

Van het schrijven van een brief is al heel lang niet meer gekomen. In de brieven schreef ik destijds tal van gedachten en gebeurtenissen. Ook al waren ze van langere tijd geleden, voor het schrijven van een brief maakte het niets uit. NIemand had er nog van gehoord. 

Met de internetrevolutie laat geen verhaal zich meer sparen voor het geduldige papier. 

Gedachten, ideeën en gevoelens zijn 24/7 via welk kanaal dan ook al gedeeld. 

 

De ontwikkeling der dingen, in amper dertig jaar tijd, is ongekend. 

Wie gaat er nog een cassettebandje samenstellen, welke brief is er nog te schrijven?

 

Ik vind er niets van, ik moest er slechts aan denken.

En dacht: voor je het weet weet je niet meer hoe het was.

 

De liefdevolle aandacht en tijd.

Voor jezelf en de ander.

2017

natuurlijk 
ik vierde
plezierde
bierde  

in Bloemendaal
Puglia
Doorn
Washington
Terschelling
Utrecht
 
ik verhuisde
begroette
mijn lieve zoon
nam afscheid
van het werk  

alles komt
gaat
en laat
achter
een voetprint
als herinnering  

maar diep gegroefd
en veel meer dan een herinnering
is het definitieve afscheid
van mijn dierbaarste vriendschap

weggeslagen door de dood
 
2017
natuurlijk

ik vierde
plezierde 
bierde  

en toch
het is 
nooit
meer
hetzelfde

Reis

En zo trek ik verder
verder van waar ik kwam
van benutte 
en gemiste kansen
nog genoeg laat ik hier achter.

Ik haalde, bracht 
leefde, liefde en
verdriette 
trachtte te maken
dat kleine verschil.

En zo trek ik verder
gekoesterde herinneringen
een schat aan verhalen
mooie beelden
ontelbare ervaringen
ik neem ze
met mij mee.

En zo trek ik verder
tegen de snelheid
van het leven in
ik ontdek,
ik leer
verwonder
en nog zo veel meer.

Dank aan ieder
die zes mooie jaren
met mij zijn meegereisd.

In liefde - liefdevolle gedachten
zijn de twee mensen
die mij lief zijn
en die ik tijdens deze reis
voorgoed ben kwijt geraakt
maar voor altijd
ook nu
op mijn schouder
met mij mee zullen reizen.

En zo trek ik verder
een onbekende wereld in.

Ik heb het nooit gedaan
dus ik denk dat ik het wel kan.

















It's all meant to try us out

Bij een derde keer zal het geen toeval meer heten.
Onlangs ontdekte ik dat mijn overstap op 1 januari aanstaande niet de eerste overstap is die ik bij aanvang van een nieuw kalenderjaar maak. 
Voor sommigen in de onderwijswereld is zo'n overstap redelijk controversieel want midden in een schooljaar. 
Dat heeft mij er nooit van weerhouden een stap te zetten, zo blijkt met terugwerkende kracht. 

Op de middelbare school stapte ik al eens na een aantal maanden weer terug van het leerlingenwezen (ja dat heette toen zo) naar de HAVO. Het moet ergens in januari geweest zijn, hangende pootjes, ik zou mijn best gaan doen.

Daarna gebeurde het nog eens 2 keer en nu dus voor de derde keer. 
Het is geen toeval. Het denken in toeval past sowieso niet bij mij. 'It's all meant to try us out' hoorde ik Freek de Jonge heel lang geleden eens vertellen tijdens een door mij bezochtte theater show. It's all meant to try us out, niets is toevallig!

Het zijn de kansen die langskomen, het is de continue overweging wat mijn omgeving en mijzelf verder brengt. Ter overweging in de periodes van ogenschijnlijke rust tijdens de zomervakantie maar ook op de andere momenten van het jaar. 
It's all meant to try us out. Die overtuiging geeft mij immer de zekerheid dat de stappen die ik zet altijd ergens toe dienen. Succesvol of niet, het heeft altijd een doel, iedere stap heeft zin. 

Zojuist stoorde mijn studerende zoon mij in deze gedachtengang en gaf mij een korte impressie van zijn leerstof over de filosoof Plato. Over de ordening der dingen. En dat alles dat wij waarnemen slechts een waarneming is waarachter die vaste ordening schuilgaat. 
Met een, waarschijnlijk onbegrijpelijke, kronkeling van mijn gedachten, vind ik de link tussen de verhandeling van mijn zoon en mijn stukje hier op het scherm.

Achter de stappen die ik in de voor ons waarneembare wereld zet, schuilt de vaste ordening der dingen. 

Met die eeuwenoude zekerheid stap ik straks weer een nieuwe wereld in. 



Naïeveling

Ik ben natuurlijk een enorme naïeveling
dat ik, na het beeld van deze dag
het beeld
niet meer kan vergeten.

Amper drie kilometer hier vandaan
ligt een man te slapen onder een brug
een karton, matras en dekens
vanmiddag lag hij daar ook.

Gisteravond vertelde Nasrdin Dchar 
'de plek waar een kind zijn ogen opendoet
dat is zijn thuis'
waar is het thuis van deze man
dacht ik. 

Naieveling,
je weet toch dat dit bestaat
denk ik terwijl ik door mijn agenda scrol
ik zie dat ik de komende weken
in restaurants ben uitgenodigd.

Ik denk, zal ik de diners besparen
en deze man daar op zijn karton
hier drie kilometer vandaan
wat warme maaltijden gunnen
zou dat kunnen?

Zou ik,
kan ik,
kan tenminste een iemand zich
bekommeren om deze man
of is hij te ver om nog gered te kunnen worden
en zijn al deze gedachten
de gedachten van een
naïeveling?




Aardigheid - 100 mensen

We zijn sinds de oprichting van deze app-groep deze zomer, inmiddels gegroeid tot ruim 100 deelnemers.
De initiatieven zijn zeer divers geweest en er zitten mooie succesvolle acties bij. 

Een kennis geholpen bij de schuld vanwege een oplichter, de zieke buurman een boeket bezorgd, kaartjes verstuurd. 
Mooie voorbeelden die passen bij de intentie van deze groep zoals door mij in de zomer bedacht. 

Nog even terug naar het idee: ik bevind mij niet altijd in de omgeving waar ik mensen aantref die een duwtje in de rug kunnen krijgen. Via via kom je dan wel van dit soort verhalen te horen. Mensen die iemand persoonlijk kennen zoals het prachtige voorbeeld van de lieve buurman die naar het verpleegtehuis moest. Even een hart onder de riem steken met elkaar, ook al kennen we de man niet persoonlijk. Behalve dan een van onze deelnemers. 
Of de deelnemer die zelf geconfronteerd wordt met een ziekte in het gezin en dat omzet naar iets positiefs door een boek te schrijven voor andere mensen die hier mee worden geconfronteerd.

De initiatieven die lijken op crowdfunding en/of aansluten bij landelijke hulpacties vind ik minder goed bij de groep 'aardigheid' passen. Of zoals iemand het mij stelde: het moet niet lijken op een digitale collectebus die mij op zaterdagochtend wordt voorgehouden. 

Ik wil de deelnemers dan ook het volgende vragen: post een initiatief waarbij;
- je direct en persoonlijk betrokken bent;
- het bij voorkeur gaat om een individuele situatie;
- nog geen landelijke aandacht voor is gevraag;
- het gaat om het 'kleine, onzichtbare leed of verdriet';
- geen sprake is van crowdfunding achtige intiatieven.

Heb je twijfels of je oproep past bij het idee van de app-groep. App mij dan even persoonlijk. 

En wordt er wel een actie gepost waar je niet zo veel bij voelt: het staat je altijd vrij om niet te reageren natuurlijk. Blijf gewoon aanhaken er komt vast nog weer iets anders langs :-)

Dank je wel. 

Jeroen

Te veel

Ik kan mij opwinden
over het gebrek aan inzet in Den Haag
om van ons vak echt iets moois te kunnen maken
geld, aanzien, nieuwe leerkrachten
politieke beloftes die eens bewaarheid mogen worden. 

Ik kan mijn tegenstrijdigheid in gedachten velen,
van zwart en wit in de Piet discussie
over tegenstanders die worden tegengewerkt
politici die daar symphatiek tegenover staan
ons recht op democratie daarmee verkwanselen.

Ik kan het allemaal wel hebben
de wereld draait heus wel door
totdat ik verzeil in de docu van de IDFA 
waarin de in en in zieke kinderen worden gevolgd in het kankerinstituut
ik hoopte met hen en hun ouders en zusje mee
voelde de chemo, zag de pijn, en hoopte.

God,
de docu werd door de EO uitgezonden,
wat hoopte ik met hen mee,
en wat brak mijn hart met het ventje dat naar huis mocht,
de boze cellen hadden het gewonnen van de goede cellen,
ik keerde mij van de tv weg, dit was te veel
en hoorde dat hij inderdaad niet lang meer had geleefd.

Dan, in alle opwinding die ons ten deel valt,
is het echt te veel
hartverscheurende beelden
we zijn vaak gezegend met ons eigen geluk
tot het ongeluk ons kruist,
we zijn ons dat
veel te weinig bewust. 

 

Als de dode

Als
de dode
als dode
nog meer
levend
dan bij
leven
in gedachten
is.

Dan is de dood
zo voelbaar 
en levend
bij alle dag.  

Het leven
met die dood
is nooit meer
hetzelfde
als voorheen.

Aardigheid - een beschrijving

Op verzoek - een korte toelichting op de app-groep 'aardigheid'. 

Gestart
In de zomer van 2017, naar aanleiding van een bericht over een app-groep van jongens met dezelfde naam. 250 jongens verbinden zich via een app-groep en verlenen hand en spandiensten aan elkaar. Een verhuizing, even uit de nood helpen. Een van de jongens plaatst zijn boete in de app-groep. Arme (?) student die er even geen geld voor heeft. De mannen uit de app-groep die elkaar voornamelijk online kennen doneren via een 'tikkie' een kleine bijdrage. Het leed van de boete was snel voorbij.

Aardigheid
Het bracht mij op het idee om deze app-groep te starten. Stel, dacht ik, dat je met een grote groep mensen iets kan betekenen voor iemand uit je buurt. Soms materieel, soms immaterieel. Net even het verschil kunnen maken. De kracht zit in de hoeveelheid mensen die tezamen een wezenlijk verschil kunnen maken. Bovendien wil ik best iets voor anderen kunnen bijdragen maar zit er in mijn 'bubbel' niet direct de mensen die hulp kunnen gebruiken. Anderen kunnen andere mensen aandragen.

Hoe werkt het?
De hele groep is gebaseerd op vertrouwen, vrijblijvendheid en anonimiteit. Leden kunnen een initiatief plaatsen. Dat kan gaan om een verzoek tot het sturen van een kaartje naar iemand, tot een financiele bijdrage om het leed van iemand te verzachten. Eigenlijk zijn alle oproepen mogelijk. Iedereen is vervolgens vrij om te doneren of een bijdrage te leveren. Vooraf kan je geen verwachtingen hebben, iedere opbrengst is mooi. Van groot tot klein. Deelname verplicht namelijk niemand tot het beantwoorden van een initiatief. 

Na het plaatsen van een oproep wacht de initiatiefnemer een aantal dagen om de opbrengst af te wachten. We vinden het leuk wanneer het resultaat in de app-groep zal worden gedeeld. 

De deelnemers blijven anoniem en hun bijdrage blijft onbekend. Het gaat ons om het totaal namens deze app-groep. 

Lees ook even deze aanvulling

Financiële bijdrage
Het gaat niet altijd om een financiele bijdrage, andere oproepen kunnen ook worden geplaatst. Wanneer het echter om een financiele bijdrage gaat dan werkt een oproep via de app 'tikkie' het gemakkelijkst. Deze app kan je op je telefoon downloaden. Je kunt via deze app een bijdrage via de Whatsapp uitzetten. Je bepaalt het bedrag en de omschrijving en deelt deze in de app-groep 'aardigheid'. Het is handig wanneer je de mensen laat kiezen in verschillende hoogtes. Je stuurt dus twee of drie verzoekjes uit met verschillende bijdragen.

Het geld ontvang je op je eigen rekening om dit vervolgens te kunnen besteden aan de voltooiing van je oproep.

Deelnemers
De groep is sinds de zomer 2017 tot november gegroeid tot 50 deelnemers gegroeid. Begin november groeide de app-groep tot 80 deelnemers. Ik hoop van harte dat dit aantal nog verder groeit met mensen die hier graag aan deel willen nemen. Alle deelnemers kunnen zelf deelnemers toevoegen, ze zijn allen groepbeheerders. Het is wel fijn om alleen mensen toe te voegen die ook daadwerkelijk achter dit initiatief staan en actief willen deelnemen. 

De appgroep
Gebruiken we bij voorbaat om oproepen te plaatsen en de tikkie app te plaatsen. Het staat mensen verder vrij om te reageren, we proberen discussies te vermijden. Wie 'dol' wordt van oproepen raad ik aan om de meldingen voor deze app-groep te negeren. In principe is het fijn om rekening met elkaar te houden en gesprekken eventueel 1 op 1 te voeren en niet in deze groep te plaatsen. Sowieso gaan we niet discusieren over de opbrengsten. Iedere bijdrage is oke, teleurstellingen horen niet echt thuis in deze groep. Vrijblijvend en voor de aardigheid :-)

En verder..
Heb je vragen, ideeën of opmerkingen naar mij als initiatiefnemer - weet me te vinden (nummer in de app te vinden).

Laten we de groep vooral met elkaar uitbereiden, dat zou fijn zijn voor de slagkracht. En voel je vrij om een goed initiatief te plaatsen. Waarbij het denk ik goed is om deze tot 1 a 2x per maand te beperken. We zien wel verder hoe het loopt.

Het delen van dit initiatief via je eigen social netwerk (facebook en linkedin) werkt erg goed om de groep uit te bereiden. We zijn er met elkaar om er voor te zorgen dat we geen anonieme deelnemers laten deelnemen. Iedere deelnemer die iemand toevoegt staat in voor de betrouwbaarheid van de deelnemer. (veel verder dan dit op vertrouwen te kunnen doen wil ik niet gaan) 


Initiatieven tot op heden (december 2017) succesvol en minder succesvol ;-)

  • Een jongen balancerend op de rand van onze samenleving wordt een steuntje in de rug gegeven. We doneren met z'n allen om hem te laten weten dat er mensen zijn die hem de moeite waard vinden en geven hem schoeisel en kleding. (€380 - reactie: Hallo allen, ik heb de jongeman gisteren kunnen verblijden met het geweldige bedrag van 380€, hij was er stil van en ik moest jullie (bij deze) bedanken. Het bedrag zal goed besteed worden. Super om met deze groep een verschil uit te kunnen maken)
  • Een ernstig ziek nichtje (9 jaar) fleurt wat op van kaartjes die ze in een lange lijn ophangt. Het adres wordt gedeeld en er worden kaartjes naar haar gestuurd. 
  • Een buurman van een van de deelnemers is 'de weg kwijt'. Een man die altijd voor andere zorgde maar nu vanwege dementie 'op kamers gaat'. De deelnemer van de app-groep wil graag een boeket namens de app-groep verzorgen. Resultaat: veel enthousiaste reacties - bijna 100€ waarvan een fotoboek van het dorp is gekocht en de buurman iedere twee weken een mooi boeket wordt bezorgd. 
  • Voor een initiatief in Indonesie. Een jongen loopt daar stage en stimuleert het sporten voor kinderen. Resultaat: €17,50
  • Autobranden in Culemborg. Een deelnemer plaatst een oproep opgevist van Facebook om de eigenaar van een uitgebrande auto financieel te ondersteunen. Resultaat: €30
  • Iemand die een tv nodig heeft voor een client in de verstandelijke gehandicaptenzorg. Resultaat - diverse aanbiedingen
  • Een algemene oproep voor een bijdrage aan de ramp in Sint Maarten. Resultaat onbekend - de bijdrage ging naar het hulpnummer.
  • Een vrouw is opgelicht door een klusjesman, flinke financiele tegenvaller bij iemand die het toch al niet heel breed heeft. De oproep resulteerde in een opbrengst van €250.  Reactie: WAUW!! Wat ontzettend lief!! Ik zal dit bedrag zeker aan het huis besteden!! Kun jij op de een of andere manier namens mij bedanken?









 

 

In herinnering

Voor ooms en tantes
neven en nichten
Oma's en onbekende opa's
de vaders en moeders
jonge leerlingen, het verdriette mij zeer
mijn lieve vriendin,
als eerste van mijn vriendenschaar.

Voor Jan, Piet, Gert, Arie, Wim, Henny, Gijs
Riet, Bets, 
Wijntje, Cornelia en de Aries, 
Marion en Erik
en voor
Kristel.

Voor hen allen,
zij die mij leven kleurden 
zij lieten het leven
wij konden doorgaan.

Allerzielen 

Voor hen wil ik stil zijn
zij trekken vandaag
weer even aan mij voorbij.

Dood zijn ze pas
als wij ze zijn vergeten.







Deinen

Daar luisterde ik weer
naar gezang, gebeden,
een kleine snik links 
een kist in het midden,
het bekende beeld.

Zonder dood, geen leven,
zo tracht ik mijn oude moeder 
enige woorden van troost te bieden.

Ik weet wel beter,
troost laat zich niet sturen
evenmin
de sterkte van het verdriet.

Ik luister naar de woorden achter de woorden,
de dood geeft een deken van mildheid
we luisteren daar
met ieder zo ons eigen verhaal.

En,
we deinen mee 
op de gevoelens van de dag
als op de gebeurtenissen in het leven.

Zonder deining geen leven
al is het wachten 
op de kalmte van een stille zee.

Voor even
zonder deining. 





Achterblijven

Het is natuurlijk, ik kan het woord er niet voor vinden, maar dat is het.

Zo is het dus om na ruim twintig jaar vriendschap achter te blijven. 

Natuurlijk, het kwam niet onverwacht, het grootste deel van de vriendschap wisten we dat de kans groot was dat ik degene was die achter zou blijven. Hoewel ik in die tussentijd nog twee serieuze pogingen heb gedaan om het noodlot te tarten. Het zijn de keren geweest dat zij spoedig naast het bed zat om mij in te wrijven dat dit toch echt niet de bedoeling was. 

Voor de zekerheid gaf ze mij bij de laatste keer drie kleine engeltjes, na drie ernstige ongelukken was ze bang dat de reddende engelen in mijn leven waren opgebruikt. 

Sindsdien staan ze prominent in mijn woonkamer. Ze worden door mij en mijn vrouw gekoesterd.

Ze helpen mij er aan te herinneren het noodlot in mijn leven niet nog verder te tarten. 

 

We wisten dus dat het zo zou gaan, iemand zou achterblijven, op veel te jonge leeftijd. Er zijn jaren geweest dat we het vergaten, hoewel we de gesprekken toch altijd over de essentie van het leven lieten gaan. Dat was natuurlijk niet voor niets. 

En in de tijden dat een van ons de bodem van de put dreigde te raken, zij iets vaker dan ik, dan was het contact alleen al genoeg om daar bovenop te komen. De wetenschap dat de een er voor de ander was. Nimmer veroordelend. 

 

Ja de vriendschap was een mooie. We deelden niet het leven van elkaar, we deelden de vriendschap.

 

Een grootse vriendschap, en ‘onze levens’ wisten er van. 

Onze namen gingen in het rond, die onbekende, bekende persoon in het leven zonder hem en haar te hebben gezien. Ja we waren belangrijk voor elkaar en velen wisten dat te benoemen. 

 

Ieder van ons bereidde zich er op voor. Zij wist haar aandacht te richten op waar het om zou moeten gaan. Bereidde haar gezin er op voor, stelde haar levensverhaal vast, en leefde het leven voort. Ik wist dat ik anderen in vertrouwen moest nemen, ik ben gewend geraakt aan vriendschappen die er toe doen. Het gemis zou te groot worden. En we hadden het er met elkaar over. Wat als, straks, en hoe dan?

 

En toen die zomer waarin alles dan echt onvermijdelijk werd. De aanstaande dood de regie over het leven nam. Over haar leven nam. Het was nog een gevecht over de regie, zij hield het nog even vast totdat ze zag dat het voor iedereen goed was. Pas toen gaf ze zich gewonnen. 

En wij, ook ik, vonden het goed omdat we zagen dat de aanstaande dood te sterk aanwezig was. Er was geen winnen meer aan en zij wist het als geen ander. En ach, als je de regie over laat aan een ander, houd je alsnog de regie. Zo deed ze dat. 

 

We vierden, plezierden, lieten onze tranen gaan in die weken en brachten haar het afscheid zoals het hoorde. En daarna was het goed, omdat we ook niet meer tegen beter weten in hadden kunnen hopen. 

 

Het was goed, voor even, voor een aantal weken. Het kon toch ook niet anders? 

 

Inmiddels heb ik al meerdere keren met mijn phone in de hand gezeten, zoals het altijd was geweest. Even het moment te delen, vaak de momenten van geluk, soms de momenten van diep verdriet. Ja, vertelde ik haar, juist op de momenten dat ik je het hardste nodig zal hebben ben je er  straks niet meer. 

 

Onlangs op zo’n moment dat alles klopte. Precies zo’n moment om even te delen, we genoten immers optimaal van elkaars geluk dat we op afstand met elkaar deelden. Ja daar, daar stroomden de tranen die zich al een maand lang hadden stil gehouden. 

 

Er was niets meer te delen, 

het was de pure alenigheid van een voor altijd verloren vriendschap. 

 

Er is ontzettend veel moois hier bij mij gebleven. 

Ondanks dat.

 

 

De leegte, het gemis van die onvervangbare vriendschap. 

 

Zo voelt dat dus,

van de buik naar het hoofd

van de brok in de keel 

tot de tranen over de wangen. 

 

Zo is het dus om na twintig jaar vriendschap achter te blijven.

Woorden in de stilte

Niet de speculaties 

wel de feiten

 

Niet het volk 

wel de redelijkheid

 

Niet de mening 

wel de rechtsstaat

 

Niet het oordeel

wel de aandacht

 

Niet de petities

wel het geduld

 

NIet de herrie, de aandacht

wel het respect, in stilte

 

In de harten van hen die haar lief hebben

is het hartverscheurend

stil

 

En in die stilte 

liggen zoveel woorden 

opgeborgen

 

Sssst

 

Milde open aandacht

Het verwondert mij 
meer en meer
die liefde voor de zachtheid
idolen van deze tijd
een zieke burgervader
de zachtaardige voetbalheld geveld voor het leven
stille tochten, luid applaus
we bewonderen hen 
op het randje van hun leefbare leven. 

We eren de onschuldige slachtoffers
54 van vandaag
laten een traan
spreken de afschuw
en denken met elkaar
waar gaat het naar toe 
in onze wereld.

En al die verwondering, 
bewondering, het eren, 
verdwijnt als sneeuw voor de zon,
in het kleine gedrag op de dag,
de man in de auto
de nare tweet 
het bashen van mensen
met ook een goede bedoeling.

Het valt slecht te rijmen
het eren versus de slechtheid
ik wens meer en meer
een milde open aandacht
het ingeslikte oordeel

Het is makkelijker om
het slechte te veroordelen
dan het goede voor te leven
blijkbaar.

Morgen dan misschien? 






Oneindig dichtbij

De wereld
de wereld draait weer door
de maan is net zo vol
zo vol als voorheen

Schijn...

De stilte
is oneindig gebleken
de nacht 
lijkt sindsdien
zwarter dan zwart

En als de zon
haar felle licht 
op mijn stenen Maria 
laat vallen

Het zonlicht
plots door de grauwe wolken 
breekt

Dan staat de wereld
weer net zo stil 
en is de stilte 
nog stiller dan het is geweest.

Dan ben je
plots en onverwacht
oneindig 
dichtbij.

Gelukkig maar.
 

29/8/17 - 29/9/17


 


Retourtje

Is er dan
heel misschien 
toch nog een retourtje
voor het duwtje in de rug
de woorden van troost
jouw lach
het vertrouwen
dat altijd 
alles 
goed zal 
komen.

Blogs van 'het kind'

Blogsite 'hetkind' gaat verder met een nieuwe site en vraagt de bloggers (van weleer) het werk in bewaring te stellen. Ik doe dat door alle schrijfsels van de afgelopen jaren op die site hier in een artikel te plaatsen. 

Dag juf - april '17 herplaatst - eerder geschreven. 

Ha juf,
Mooi ben ik al geworden he,
vier jaar oud al, het is niet niets.
Zie mij lopen, lachen, praten.
Spelen, kleuren, en op de fiets.
 
Ik leerde het helemaal zelf
met de liefde van mijn lieve ma
met haar aandacht en de ruimte
kijkt zij mij straks door de ruitjes na
 
Ha juf, nu kom ik bij je
mag ik blijven wie ik ben?
duw je mij niet te hard een keurslijf in
blijf je rustig wanneer ik ren?
 
Laat jij me spelen, huilen, lachen
geef je mij ruimte om te leren wanneer ik wil
dwing je mij niet de wolken te kleuren
word je niet boos als ik een keertje gil?
 
Wees niet ongerust als ik bij het tellen
hier en daar wat cijfers oversla
dat het lezen trager gaat dan, ja wie…
heb vertrouwen dat ik het echt wel een keer gadesla
 
Dag juf, ik geef je mijn leven, mijn vertrouwen, in jouw handen
geef jij het jouwe dan aan mij
dat wij samen kunnen bouwen
aan een prachtig leven, wij.

Over (straat)jongeren - januari '17 - na een bezoek aan scholen in Rotterdam Zuid

Over (straat)jongeren: ‘Geef ze een tweede, derde een vierde kans. Laat ze niet vallen.’

 
‘In mijn eigen Bilthovense bubbel ontvang ik scholen uit het hele land. Altijd de vraag: Kunnen wij dit ook met onze kinderen? Steeds had ik de overtuiging dat het kan, uitgaan van het vertrouwen.’ In Rotterdam zag schoolleider Jeroen Goes dat dat klopte. Hij bezocht met de Coalitie van hetkind Stichting De Nieuwe Kans en Vakcollege De Hef. Twee plekken voor jongeren en jongvolwassenen in Rotterdam waar de medewerkers niet-veroordelende vragen stellen, vertrouwen geven en beschikbaar zijn. Beschikbaar zijn voor alle kinderen, beschikbaar zijn voor de straatjongeren, om hen een tweede kans te bieden, en een derde, een vierde. Juist zij. 
‘Houd ze binnen‘ zo schreef ik een paar jaar geleden.
‘Geef ze een tweede, derde een vierde kans, laat ze niet vallen’
Op een weinig inspirerend bedrijventerrein aan de zuidkant van de Maas stapte ik met onderwijscollega’s van de Coalitie van hetkind dit grote pand binnen. Rotterdam Zuid, de plek in Rotterdam waar mijn zoon geen kamer wilde hebben. ‘Beter van niet pa, ik ga boven de Maas zitten’.
 
Soms is het het beste om nietsvermoedend een andere wereld in te stappen. En zo volgde ik de groep mensen, schudde een hand en stapten we de theaterzaal binnen.
Stoelen kris kras door elkaar, geen voorstellen; ga maar zitten, neem deel aan dit spel.
Een paar minuten later schudde ik de handen van de tien aanwezige jonge mannen, in de vorm van een theaterspel. We begroetten elkaar alsof we elkaar jaren niet hadden gezien en een volgend moment met grote argwaan naar elkaar. In de theatersport oefening kwamen de echte talenten van de aanwezige mannen naar voren. Humor, rauw, grof, straattaal, maar in theatervorm. Improviserend, geen nee zeggen, maar met steeds een ja de spanning opbouwende. Ik voelde mij, “geslaagd” (naar maatschappelijke maatstaven), blousje aan, zittend aan de kant, klein worden ten opzichte van deze mannen.
Het zijn de jongvolwassenen van ‘De Nieuwe Kans’ (organisatie voor dagbehandeling van jongeren vanaf 18 jaar). Jongeren van de straat die, soms op eigen initiatief en vaker gedwongen door het jeugdloket, deelnemen aan dit project. Als nieuwe en misschien wel laatste kans om van de straat te komen.
We stonden hier voor even als een groep samen en tegelijkertijd heb ik nimmer zo ver van de wereld van mijn spelgenoot gestaan. Het Rotterdamse straatleven, zoals tenminste 7.000 jongeren tussen 18 en 26 jaar dit dagelijks leven. Deze stichting bereikt 250 jongeren per jaar en biedt ze nieuwe mogelijkheden. Een uitzicht op een opleiding, een baan, een stageplek. En ondersteuning bij hun leven. Als ze zich aan de regels houden.
‘Van waaruit verbind je ze?’, zo stelden wij de vraag aan hun docenten. ‘Verbinden doen we door uit te gaan van hun kansen, in wie ze zijn, in wat ze kunnen. En dat is, voor deze jonge mannen met een karrevracht aan bagage, een nieuwe ervaring. Ja, het lukt ons, en ja, het lukt ons vaak niet.’
‘Houd ze binnen’ zo schreef ik een paar jaar geleden.
‘Geef ze een tweede, derde een vierde kans, laat ze niet vallen’
Terwijl ik nog ruim onder de indruk was van mijn kennismaking met deze wereld onder de Maas, in Rotterdam Zuid, werd ik alweer op een andere plek in Rotterdam Zuid ontvangen. Rotterdams Vakcollege de Hef. De school met 55 nationaliteiten, zoals op straat al zichtbaar was.
Toen dit gebouw 3 jaar geleden werd geopend hebben de leerlingen zich afgevraagd: ‘Is dit allemaal voor ons?’ Zo niet-gewend zijn zij aan de omgeving die ieder kind in Nederland verdient. Een prachtig, open, schoon, modern gebouw.
De leerlingen hebben meegewerkt om de straatcultuur uit de school te verdrijven. Om trots te kunnen zijn op hun school, om kansen te bieden, een veilige plek te hebben met elkaar.
Trots, want ze zitten op een vakschool, inhoudelijk gelijk aan het vmbo, maar ‘we willen niet op het vmbo zitten, daar vinden mensen veel van’. En zo werd het een vakschool, Rotterdams en ‘De Hef’, een icoon in de stad.
In de vele verhalen van de directeur die deze transitie van probleemschool naar deze school heeft ingezet vroeg ik haar wat voor haar nu de basis is geweest in het werken met deze kinderen.
Eerder deze week heb ik namelijk die vraag ook gesteld aan andere directeuren en leerkrachten op scholen die veel te maken hebben met grote pedagogische vraagstukken (‘vijf van mijn leerlingen ben ik kwijt geraakt, allen zijn uit huis geplaatst’, zo vertelde een van hen).
De directeur van De Hef wond er geen doekjes om: de pedagogiek is de basis voor al ons leren. Via die weg, de juiste niet-veroordelende vragen te stellen en alle kinderen het vertrouwen te geven zijn we zo ver gekomen als dat we nu zijn. Kinderen gaan graag naar school, docenten hervonden hun trots en ouders komen weer naar school terug (en gisteren kwam de Minister luisteren naar ons verhaal).
‘Houd ze binnen’ zo schreef ik een paar jaar geleden.
‘Geef ze een tweede, derde een vierde kans, laat ze niet vallen’
In mijn eigen Bilthovense bubbel ontvang ik vele, vele scholen uit het hele land. En steeds weer ontving ik de vraag: kunnen wij dit ook met onze kinderen, onze doelgroep?
Steeds had ik de overtuiging dat het kan, uitgaan van het vertrouwen, de pedagogiek als basis. Maar steeds weer wist ik niet of die overtuiging juist was, bewezen kon worden.
Vandaag was ik in Rotterdam Zuid en zag ik waar een stevige basis werd gelegd om te voorkomen dat deze kinderen een ‘Nieuwe Kans’ nodig hadden om van de straat te geraken.
De basis is de pedagogiek en zoals later werd gezegd: het gaat niet om de verbinding maar het gaat om ‘de beschikbaarheid’; onze beschikbaarheid.
Beschikbaar zijn voor alle kinderen, beschikbaar zijn voor de straatjongeren, om hen een tweede kans te bieden, en een derde, een vierde. Juist zij.
Stichting ‘De Nieuwe Kans’ bestaat vanuit gemeentelijke subsidies en zo zijn zij afhankelijk van de politieke wind.  Ik kan alleen maar hopen dat die wind voor deze stichting nog heel lang de goede kant uitwaait.
Dat verdienen al die mooie mensen die zich hier en elders inzetten voor hen voor wie het leven niet als vanzelfsprekend over een geplaveid pad zal gaan verlopen.

Houd ze binnen en wees beschikbaar.  

Van speciaal onderwijs naar vakmanschap - januari 2017 

Onwetend liep ik de luxe kledingzaak in.
Even later liep de verkoper zich een rotje, sjouwde ongevraagd stapels blousonnetjes uit ruimtes waarvan ik niet wist dat ze bestonden.
Een glaasje water, gesprekken in drie talen met andere klanten, een speldenkussen op zijn arm, mijn vrouw inpalmend met zijn charme, belangstellende vragen over mijn werk, schouderkloppend op zijn personeel.
Zo groeide de stapel kleding in het pashokje.
Ja, hij had een bijzondere schoolloopbaan gehad; speciaal onderwijs, niet afgemaakte opleidingen. Nog al druk ja. Onder de verkooptafel ligt een lijstje met de to do’s die hij afstreept (maar thuis… ja dat is anders), anders komt het er niet van.
‘Ik heb zo mijn beperkingen en voor dit vak heb ik niet hoeven te leren.’
Glimlachend liep ik zo’n twee uurtjes later met volle tassen de zaak uit. Een warme handdruk en wat gratis sokken toegestopt gekregen.
En ik dacht: dit is geen beperking, dit enthousiasme, het vakmanschap en een ongekende gastvrijheid. 
Van speciaal onderwijs naar vakmanschap. 
Dat alles bij elkaar was wat deze dag nog zo veel mooier maakte dan de volle tas met kleding aan mijn schouder.

Een interview met Daisy Hombergen - inspecteur van het onderwijs voor het magazine van Het Kind - Mei 2016

Klik hier voor de pdf


Gedrag zoals men van je verwacht: als een rotzakje - februari 2016


De jongen zat nog maar korte tijd op onze school. Slechts tien jaar oud, zijn vierde school inmiddels, hij was zijn moeder gevolgd. En in de paar weken tijd was zijn aanwezigheid niet onopgemerkt voorbijgegaan.
De problemen van het schoolplein zoog hij als vanzelf aan. En in een relatie met de leerkracht leek hij ook weinig trek te hebben. De leerkracht van zijn vorige school was nogal duidelijk in haar bewoordingen. Eerlijk gezegd schrok ik van de woorden van deze professional. Uitlatingen van deze soort voor een ‘jochie’ van 10 jaar en dat met zijn voorgeschiedenis…
En zo geschiedde het dus. De jongen gedroeg zich zoals zijn omgeving van hem verwachtte, hij gedroeg zich als een ‘rotzakkie’.
Het duurde niet lang of hij mocht bij mij op kantoor komen. Met een mengeling van argwaan en nonchalance stapte hij mijn kamer binnen. Bestraffende woorden zouden zijn deel worden, dat wist hij zeker. Zoals altijd.
Zijn argwaan steeg toen deze bestraffende woorden uitbleven. De vraag die ik hem stelde bleef dan ook voorlopig door hem onbeantwoord. ‘Wat heb je van mij nodig om een leuke tijd hier te hebben?’
Wel wist hij op mijn verzoek in te gaan om mij op te zoeken als ik iets voor hem kon betekenen.
De weken verstreken. Weken waarin ik aan het team vroeg om de schoolpleinregels met enige flexibiliteit toe te passen. Voor dit jochie eens een uitzondering te maken als hij in de bomen klom. Een plek waar hij zich blijkbaar op z’n gemak voelde.
Ik sprak hem, in mijn beleving, in de korte tijd dat ik op zijn school mocht werken, slechts een paar keer. Gaf af en toe een aai over zijn bol, vroeg of het goed met hem ging. Van diepgaande gesprekken is het niet meer gekomen.
Bij mijn afscheid van de school sloop hij ongemerkt de achterdeur uit. Ik rende hem nog even achterna, een kleine high-five en een ‘maak er wat van’, en weg was ‘tie.
Het was een paar maanden later dat ik iets over hem hoorde. Hij was uit mijn gedachten verdwenen, tot het moment van de mail. Zijn nieuwe leerkracht liet mij weten dat de kinderen uit haar klas een verhaal schreven over hun held.
De jongen had een opstel geschreven, over mij. Ik was in zijn ogen zijn held geweest. En hij is de mijne.

Stempels - oktober 2015

Zelf schoolgaand kind in de jaren 70 en 80 bekijkt schoolleider Jeroen Goes de verschillen tussen toen en nu als het gaat om stempels. En vooral ook: de kennis over stempels bij leerkrachten. Want wat hij ziet, daar kijkt hij vol bewondering naar. Maar wordt een goede docent beter van stempels?
stempelHij sprak nog over de tijd waarin de enige stempels in het klaslokaal door zijn juf in zijn schrift werden gezet. Die van een mooie krul of een plaatje onder een goed gemaakte oefening.
Dat was toen, in de jaren zeventig en tachtig.
Dyslexie, ADHD en hoogbegaafdheid waren in die tijd nog niet bekend als diagnose voor de leerlingen in de klas, drukke en slimme kinderen bestonden er al wel, maar een echte stempel bestond daar nog niet voor.
Terwijl er nog steeds mensen beweren dat het onderwijs slechts langzaam verandert, hoeft hij slechts een gesprek met de intern begeleider te hebben om te weten dat dit niet waar is.
Met een grote zorgvuldigheid worden de kinderen gevolgd en hun vorderingen geadministreerd.
Over een deel van deze kinderen is er veel meer in kaart gebracht, zijn -gogen en -logen benaderd en zijn er intensieve gesprekken met de ouders gevoerd.
Terwijl de ouders nog moeten wennen aan een stempel voor hun kind, zijn de leerkrachten alvast zonder dit stempel dagelijks bezig om hun aanbod aan de vraag aan te passen.
Voor de vermeende dyslect met extra leesoefeningen, de ADHD-er krijgt zijn ruimte voor extra beweging en onrust in het hoofd en het lijf en voor de mogelijk hoogbegaafde leerling liggen er tal van uitdagende vraagstukken klaar. De ouders wennen nog wat, soms jarenlang, de juf gaat vast voort en ziet dat het goed uitpakt.
Hij hoort en ziet het veelal met bewondering aan. De deskundigheid van de mensen in de scholen is ontzettend toegenomen. De kennis van de wetenschap wordt toegepast in de schoolpraktijk.
En van de stempels in de dossiers van de kinderen wordt op een positieve wijze gebruik gemaakt.
Met deze kennis van het heden denkt hij nog eens terug aan de klas van zijn jeugd. Veel lastige jongens vooral, die zich maar moeilijk konden vinden in het standaardprogamma van de basisschool. Op het Voortgezet Onderwijs (“de middelbare”) was dat al niet anders. Andere jongens, maar minstens zo lastig.
Hij kent het verhaal van de stuiterende lastige brutale vlegel van de basisschool, onbegrepen leerling, op het VO afglijdend (dat heet nu afstromend) van gymnasium naar de MAVO. Honderd-en-een ongelukken en 12 ambachten in zeven sloten tegelijk lopende puber en jong volwassene.
Zonder stempels werd die jonge stuiterbal door schade en schande volwassen.
Er is geen tweede kans meer om te zien hoe het met deze jongen in deze tijd zou zijn gelopen, gediagnosticeerd als hoogbegaafd ADHD-er.
Een vroegtijdige stempel, maar vooral de aanpassing van het gedrag van zijn leerkrachten en docenten hadden zijn levenspad zeker beïnvloed.
Het onderwijs passender gemaakt, zoals dat in het huidige onderwijs in veel gevallen zo prachtig aan de orde van de dag is.
Van de meeste stempels worden de kinderen niet slechter en wordt de goede docent nog beter.

Wind en zeilen - september 2015

Wind en zeilen
windJe kan, zo las hij dit weekend ergens,
de wind niet laten draaien,
niet harder of zachter laten waaien,
of de betere hoek laten kiezen.
De wind waait en draait
zoals hij zelf waaien en draaien wil.
Maar je kan, zoals het stond geschreven,
wel je zeilen bijzetten,
of draaien, wenden, keren,
om de wind er vat op te laten krijgen,
of juist niet,
om in de woestheid van de storm,
toch geheel stil te komen liggen,
of juist tegen die wind in te kunnen varen.
Als zeiler van je eigen boot,
geen invloed op de elementen,
wel de macht daarover te kunnen uitoefenen.
En hoewel hij hoopt
dat niemand er naar streeft de storm in iemands leven te zijn,
koestert hij de gedachten aan het beeld van de zeiler
de zeiler te zijn in zijn eigen leven.
Vandaag zette hij de zeilen uit de wind
en zocht en vond hij
midden in het oog van de storm
de stilte van de zee.

 
Houd ze binnen - september 2015
Houd ze binnen,
de jongens, de meiden, die buiten de lijntjes kleuren.
Anders zijn, creatiever, brutaler dan de rest.
Grootser zijn dan de school aan kan.
Tegen het systeem aanbotsen, op zoek naar de grenzen.
De grenzen van zichzelf.
 
Houd ze binnen,
de jongens, de meiden, die niet zo maar excelleren
die niet het voorbeeld voor de school zijn
die onderwerp van gesprek zijn,
door hun cijfers, hun gedrag.
 
Houd ze binnen,
omdat het makkelijker is ‘to love the beloved ones’ dan ‘to love the unloved ones’.
juist hen, ze hebben het nodig.
Doe je moeite om achter het gedrag te kijken, voel dat kleine hart
leer ze te begrijpen, duw ze niet in het keurslijf
geef ze de ruimte om te zijn wie ze zijn, en help ze.
In hemelsnaam, help ze.
 
En geef ze niet op.
 
Laat ze niet vallen, niet vallen door hun gedrag
juist hen niet, hijs ze op een podium voor datgene wat ze kunnen
accepteer de valpartijen, het onderuit gaan, waardeer ze om wat ze zijn.
 
Maar alsjeblieft, houd ze binnen, geef ze vertrouwen en geef ze een tweede kans,
een derde, een vierde, een vijfde kans.
 
Vandaag zag ik het verdriet in de ogen van de moeder,
het wanhopige van een moeder wiens vertrouwen werd geschaad, met
het moed der wanhoop, herpakkend naar het vertrouwen in de talenten van haar kinderen.
Twee scholen, docenten wiens vak het is de toekomst van kinderen te creëeren.
Niet door ze op te geven, maar door hen vertrouwen te geven.
 
Lieve docenten, houd ze binnen, leer ze begrijpen.
Juist zij die buiten de lijntjes kleuren.
Doe het, en laat je verrassen om te aanschouwen
van wie juist deze kinderen zullen gaan worden.

Uitgaan van vertrouwen - naar aanleiding van een lezing - juni 2015

Martie van Velsen schudde de boel rondom het thema ‘Vertrouwen’ in het middagprogramma van de conferentie Leider Zijn – woensdag 24 september – bij me op. Martie is  directeur Global & Oceanië, bij de kredietverzekeraar Atradius. Een miljoenenomzet als target, maar in de gesprekken met haar managers, wereldwijd verspreid, gaat het zelden over harde cijfers. En bij de presentatie van de jaarcijfers lijkt ze steeds weer verrast: was ik daar bij? En dan stelt ze zich de vraag: wat is mijn aandeel hierin geweest?.
Eigenlijk weet ze het antwoord op die vraag heel helder te verwoorden. ‘Ik probeer een dienstbaar leider te zijn. Het lukt alleen wanneer het team het goed doet, dat kan ik niet alleen.’
Een ingrijpende periode heeft haar verder gevormd. Een betere leider is ze geworden. Al gunt ze niemand dat proces, en is dat ook niet noodzakelijk. ‘Ziekte leerde mij om anderen toe te laten, maar dan ook echt toe te laten. Je bent de schaamte voorbij en je hebt niets meer te verliezen. Ik ben al naakt geweest. Ik moest iets leren van mijn ziekte. En dit is wat ik van de ziekte heb geleerd: de angst en schaamte voorbij. Ik ben een liever mens geworden met vertrouwen in mijzelf en de ander.’
Ze geeft leiding vanuit vertrouwen, er is niemand die op zijn werk komt om de zaak te verstieren. ‘Mensen weten heel goed wat ze goed doen en wat ze minder goed doen. Wat ik moet doen is de ruimte creëren om het gesprek daarover aan te gaan. Waarbij de koers van ons bedrijf de kaders geeft voor die ruimte. Wanneer je het beste voor het onderwijs dat je wilt geven wilt hebben, moet je dat beste wel met elkaar definiëren.’
Leiding geven in vertrouwen vraagt het nodige van jou als leidinggevende. Het vraagt van je om je kwetsbaarheid te tonen. In te stemmen met het feit dat we allemaal feilbaar zijn. Ook jij moet het nog maar bewijzen.
Vertrouwen geeft de basis om te groeien. Dat geldt voor ieder kind en voor iedere volwassene in welke functie dan ook. Hoewel anderen doen vermoeden dat het leidinggeven-vanuit-vertrouwen een keerzijde heeft, weet Martie mij te overtuigen dat dat slechts in de hoofden van mensen zit.
In tijden van crisis worden ‘strepen’ ontnomen. De beslissingsbevoegdheid komt dan boven in de organisatie te liggen; als een reflex op de angst. Het leidt tot niets anders dan ontkoppeling van de mensen wiens vertrouwen wordt weggenomen.  De truc en de magie is dan weg, in deze nieuwe gecreëerde werkelijkheid.
Niet zelden komt de stress van buiten, en laten leiders zich misleiden en voeren op die manier de druk op. De schoolleider die zich laat (mis)leiden door bijvoorbeeld het schoolbestuur, de inspectie, of door ouders. Een leider zal als hitteschild moeten dienen. Om te voorkomen dat niet alle druk van buiten op de medewerkers uitstraalt. Gedoseerd; alleen dat wat echt belangrijk is, maar eigenlijk heb je dat al zelf met elkaar bepaald. Daar is de druk van buiten niet voor nodig.
Is vertrouwen eindeloos, onbegrensd?
Wanneer het vertrouwen wordt beschaamd, een aantal keer achtereen, dan is er van een samenwerking geen sprake meer. Van een warm bad gaat men niet altijd beter functioneren, een koude douche brengt de organisatie en de desbetreffende medewerker dan verder.  Maar laat je zelf ook verrassen met wat er gebeurt wanneer je het vertrouwen verder weet op te rekken; door de juiste vragen te stellen, het vertrouwen om samen beter te worden.
_MG_4183Het was een andere spreker van deze dag – Ilja Arts van het Titus Brandsmalyceum in Oss  (foto) – die het als teamleider als volgt ervaart: ‘Wij hebben vertrouwen in elkaars expertise. Wanneer wij het vertrouwen in elkaar uitspreken, geeft het elkaar kracht. Het vertrouwen wordt gedeeld. Je loopt als mens in een organisatie dat alles wat je doet goed bevonden wordt en dat wil je niet schaden.’
Hoe houd je controle, welk management systeem gebruik je?
In alle onzekerheid waarmee ik dat soort vragen placht te beantwoorden kreeg ik vandaag weer wat bevestiging.  En al heb ik niet het ziekteproces van Martie doorstaan – gelukkig – ontvang ik dagelijks het gelijk dat wanneer het vertrouwen wordt gegeven de mensen en de organisatie tot grote hoogte kunnen stijgen.
En het kind?
Het kind voelt het vertrouwen in elkaar als beste aan, en komt daarin maximaal tot ontwikkeling.


Je ogen - maart 2015
‘Drie van de vier mogen deze kamer verlaten’, zo vertelde de hoofdmeester tegen de raddraaiers in zijn kamer, ‘en jij: jij mag blijven’, zo liet hij in een adem de vierde jongen weten.
‘Waarom’, vroeg de jongen, ‘wat heb ik anders gedaan dan zij?’
‘Jij’, antwoordde de hoofdmeester, ‘jouw ogen staan me niet aan’.
De jongen was met stomheid geslagen, hier zat hij dan niet om wat hij had gedaan, wel om wie hij was. Het zette hem op jonge leeftijd op scherp. Scherp op de scherpe oordelen van anderen op hem en anderen.
Het maakte hem allergisch voor de harde oordelen die hem om de oren sloegen, allergisch voor de mensen die zonder belangstelling naar de ander hun mening ventileerden. Niet met de intentie te laten groeien, maar af te breken, te kleineren, de les te lezen.
Het is het machtige wapen van de leraar voor de klas, de schoolleider, en een ieder die in een ongelijkwaardige positie zit. Het wapen waarmee op ieder moment het verschil kan worden gemaakt, hij die bepaalt of de jonge ziel op vruchtbare grond staat of met gif wordt overgoten of tenminste het water wordt onthouden.
Waar laat je het hart groeien, geef je de kinderen een kans zichzelf mooi te vinden, en waar knak je het zelfvertrouwen in de knop? Wanneer mag je je oordeel voor jezelf houden, laat je de ander zelf zijn valkuilen ontdekken of geef je hem of haar op de juiste wijze de gewenste ondersteuning?
Het zijn de dilemma’s van ieder moment, in iedere relatie. Met woorden wordt een wereld van verschil gemaakt. Ik hoop met hart en ziel dat het positieve verschil wordt gemaakt, voor ieder kind, voor iedere volwassene, in iedere setting.
Zelfs of juist van die jongen wiens ogen je niet aanstaan. Juist voor hem. Of op zijn minst ook voor hem.

Over tafeltjesavonden - wat zei de juf? - maart 2015

Op woensdag 11 maart werd ik uitgenodigd om de documentaire Citostress te bekijken. In alle kwetsbaarheid had de documentairemaakster het laatste jaar van de basisschool een aantal leerkrachten, kinderen en ouders gefilmd, op twee scholen in Rotterdam.
De documentaire heeft verschillende lagen en raakt bij iedereen iets anders, kortom de moeite waard om nog eens flink te bespreken met anderen.
Ondanks de intentie van alle hoofdpersonen ging ik met een gevoel naar huis: ik miste de liefde of, misschien iets minder zwaar aangezet, de echte verbinding. Het zette mij tot denken en tot schrijven, over gesprekken met kinderen, en niet over kinderen.
Tot enkele jaren geleden is de gang die ik maakte voor een tien minutengesprek over mijn kinderen een heel vanzelfsprekende geweest. Eerst de twee keer acht jaar van de basisschool en daarna de tafeltjesavonden op het Voortgezet Onderwijs. Ook al tien minuten.
Mijn jongens zaten steevast braaf op de bank te wachten op mijn thuiskomst: ‘En wat zei de juf?’
Een vanzelfsprekendheid tot het moment van mijn kennismaking met de KOM gesprekken op de school waar ik nu werk. Het ‘Kind Ouder Medewerker’ gesprek.
Hier worden de gesprekken rondom de verslaggeving niet met de ouders gevoerd maar met het kind, in bijzijn van de ouders.
Daar in dat gesprek gebeuren prachtige dingen tussen de leerkracht en de leerling. Niet nadat eerder de leerling is geholpen om kritisch na te denken over zijn welbevinden en de resultaten die hij heeft behaald.
De jongste groepen bereiden dit in de klas voor, de oudere leerlingen doen dit met hun ouders thuis. Wat gaat er goed? Waar heb je hulp bij nodig? En zijn er ook zaken waar je het liever niet over wilt hebben in dit gesprek?
Het is een gesprek in het volle vertrouwen en in veiligheid. Iets waar de leerkracht en de ouder samen een zijn in de ondersteuning naar het kind. Een gesprek waarin wordt gekeken naar de kwaliteiten van het kind. Het kind geeft zelf een kritische reflectie op zijn eigen handelen en zijn welzijn. Een gesprek als opmaat voor de volgende periode.
Ik heb er prachtige voorbeelden van gezien, stralende kinderen trotse ouders. Een gesprek als groeimoment waarin ook de waarheid die soms minder kleurrijk aanvoelt niet wordt geschuwd. Het is misschien wel een van de mooiste periodes van het jaar, waarin ik ook de leerkrachten vol energie na een lesdag deze gesprekken zie voeren.
Sinds mijn kennismaking met deze gesprekken zijn de tafeltjesavonden over mijn zonen voor mij nooit meer hetzelfde. Ik mis mijn zoon naast mij aan tafel wanneer de docent over hem spreekt. Onze jongens gaan richting volwassenheid maar zijn de grote afwezige in de gesprekken over hun eigen ontwikkeling.
Een ouder toonde mij de foto die hij had gemaakt van zijn dochter met haar leerkrachten, na het KOM gesprek: vier (de student was er als vanzelfsprekend ook bij) stralende mensen, de kleinste hield een hartje voor zich. Het hartje had zij gekregen van haar juf, met haar eigen naam er op en haar kwaliteiten.
Good old Herman van Veen vatte het deze zelfde avond nog eens mooi samen.
‘Als er geen mensen zijn die van je houden of van wie jij houdt heb je geen schijn van kans’. 
Dat en zo veel meer zit ingesloten in deze gesprekken met de kinderen, vanaf groep 2.

Angst - naar aanleiding van een lezing van Gert Biesta - februari 2015
 
Veel van wat ik weet, is niet zeker.
En bij de woorden die ik schrijf, begint mijn twijfel.
En juist dat laatste is de reden dat ik schrijf.
‘De twijfel is het begin van het denken’, zo liet Gert Biesta ons gisteravond weten.
En daarin vind ik weer de rechtvaardiging van al deze letters op het scherm.
Angst, zo zag ik het eerder deze dagen in de ogen van enkele gesprekspartners,
de angst voor het onbekende, de angst voor het loslaten,
angst voor vertrouwen in de leerkracht, het kind, of misschien wel de angst voor zichzelf.
Een aangewakkerde angst in de schijnbare zekerheid die we met de kennis die we tot ons nemen voor
onszelf creëren.
Wij zijn de specialisten van het leven geworden, specialisten voor het geluk.
En wanneer ons eigen specialisme te kort komt, zijn er specialisten die ons (in veel gevallen in ruil voor
geld) deze zekerheid kunnen bieden.
Met deze zekerheid zijn we de twijfel voorbij en stopt ons verder denken.
Daarmee ontnemen we tevens het denken van de ander; dit is de zekerheid, dit is de waarheid, verder
denken heeft geen nut.
Onze angst van weleer is ingekaderd.
De bevrijding van de angst, zonder te weten waaraan we nu zijn overgeleverd.
Of zoals Biesta vertelde: Emancipatie als bevrijding of ontsnapping?
In de eerste betekenis geven we ons lot weer in handen van de ander.
We ontsnappen niet, creëren niet onze eigen pad, maar geven het weg; bevrijd én overgeleverd.
hesterIk zag een angst, en zie die angst zo veel vaker terug keren.
Angst voor het mislukken, niet slagen, het missen van de juiste trein van het levensgeluk, het slagen
voor het leven.
Angst, zo vertelde Biesta nog, is niet de angst alleen voor het loslaten.
Misschien is het wel de angst voor het leven.
Veel van wat ik weet, weet ik niet zeker.
En bij de twijfel begint mijn denken.
En toch, bij de laatste regels zit Biesta tenminste dicht bij de waarheid.
‘De angst voor het leven’…  Misschien.

Je suis - januari 2015 - nav de aanslag in Parijs 
Je suis
en dat mag de wereld weten
daarom sta ik op straat samen met de anderen met mijn briefje in de lucht
Je suis Charlie
al had ik eerder nog nooit van Charlie gehoord.
Je suis
de koper van de eerste editie
samen met 6 miljoen anderen om te kijken hoe ze het met de helft kunnen doen
ik sta in de rij, zet ze op marktplaats voor het 100-voudige
en weet dat de dood een markt creëert, het vrije woord als handelsgeest.
Je suis
de man die alle zwartepiet-haters verrot heeft gescholden
ze moesten van onze cultuur afblijven, samen met miljoenen tekende ik de pietietie
anderen met een andere mening moesten maar oprotten
maar nu ben ik vooral voor het respect van een eigen mening
Je suis
de regeringsleider uit Angola, en pleit hier met al mijn politieke vrienden en vijanden
voor het respect voor de mening van een ander
en terwijl ik hier arm in arm sta
moordt mijn leger mijn tegenstanders met honderden tegelijk uit.
Je suis
de partijleider van de fictief grootste partij van het land
en spreek mijn schande uit over zoveel haat tegen onschuldige cartoonisten
dat ik de VARA verfoeide toen ze mij met een spotprent hadden afgedrukt
sprak ik er schande van en bande ik de omroep
Je suis
de Minister van onderwijs, die pleit voor vrijheid van meningsuiting en de aandacht hiervoor in het onderwijs
dat, zo zeg ik, is het allergrootste goed van onze democratie
onlangs liet ik de spreker van een symposium vooraf een verklaring ondertekenen
dat hij mijn beleid niet zal aanvallen, mij met rust zal laten
hij tekende niet, en dus liet ik hem niet komen.
Je suis
voor de vrijheid van meningsuiting
wanneer het mij persoonlijk welgevallen is
maar ben vooral van de massahysterie, de verbondenheid die een ramp oproept, samen tegen een gemeenschappelijke vijand
eindelijk de verbroedering, samen op het plein, allen met een eigen gedachte
Je suis
had misschien wel ‘nous sommes’ moeten zijn
en dan niet alleen op een A-viertje op het plein
maar in het gedrag van alle dagen
wij zijn, vrij in onze gedachten
met elkaar, niet alleen op dat plein
maar nu, morgen, en over een jaar
Alleen dan krijgt Charlie een oprecht gezicht
al het andere is ondanks de vol gelopen pleinen
zo leeg als het maar zijn kan.

Optelsom - december 2014

Stel dat je op den duur
vooral als een optelsom der delen wordt gezien
van onvoldoendes of niet gepakte kansen
en dan, je bent nog pas een jaar of tien.
 
Je moeder is gaan geloven in de cijfermaatschappij
is even vergeten wie je bent
en ziet wellicht in jou de onvoldoendes van zichzelf
jouw falen waarin zij zichzelf herkent.
 
Ze heeft je nog maar eens laten onderzoeken
en spreekt over discrepantie van verbaal en performaal
met jouw gescoorde intelligentie
iets over onderpresteren, beter je best doen; een heel verhaal.
 
En dat je met wat dure lesjes na je schooldag
je slimmer wordt, kom je beter terecht
en ja mama heeft het beste met je voor
dat heeft ze toch al vaak genoeg gezegd?
 
Plots ben je dus de optelsom der delen
van de dingen die je op school zou moeten leren
op weg naar het groter doel des levens
waar je nu eenmaal hard voor moet studeren.
 
Sorry zet je voetbaltraining er maar even voor op zij,
of jouw kind zijn na deze schooltijd
klimmen in de bomen, even hangen en niets doen op de bank
weet je, zo zegt ze, daarvan krijg je later echt nog spijt.
 
De kansen die je ouders vroeger niet hebben gekregen
extra bijlessen om van zessen, achten te kunnen maken
die, lieve jongen, gaan ze jou ten koste van alles geven
om aan de startstreep niet achterop te geraken.
 
Heus, ze bedoelen het goed, 
al hebben ze niet begrepen voor dit moment
dat loslaten, vertrouwen in de juf en haar school
voor jou wellicht veel beter is, lieve vent.
 
Dat we school weer mogen zien
als moment van leren en vallen, opstaan, weer doorgaan
waarin jij jezelf, je leerstijlen, zelf leert te ontdekken
met jouw eigen pad, alle ruimte; voor jou vrij baan.
 
Lieve jongen vertel je moeder
dat het goed komt met je, welke wegen je ook zult bewandelen
zij zich geen zorgen hoeft te maken
en dat zij niet langer vertrouwen geeft aan hen die in angsten handelen.
 
Lieve ouders in bezorgdheid om die vermaledijde cijfers
denk nog eens terug aan die tijd van je zelf of van jouw klasgenoot
tijden zonder huiswerkklassen en onderzoeksrapporten
en de kansen die het leven jou desondanks bood.
 
Verwen je zoon nog eens met een ijsje
nadat hij zijn vijf of zesje heeft gescoord
van het geld dat je bespaarde 
en zet voorgoed al je angsten overboord.

December - de klas is mooi versierd  - december 2014 (over depressie in het gezin)

December de klas is mooi versierd
en straks gaan we lekker eten
de groen versierde boom met lichtjes
Juf, wil je mij dan alsjeblieft niet vergeten?
 
Juist nu voel ik mij erg alleen
met die blije gezichten en mooi geklede mensen
bij mij thuis is de sfeer heel anders
en zou ik gewoon wat blijheid willen wensen.
 
Mijn vader huilt zijn tranen
ziet geen doel meer in zijn leven
zijn somberheid stijgt tot grote hoogte
het hoofd teneergeslagen, zijn handen beven.
 
Aan mij zie je niets
er zijn er maar weinig die het weten
maar een depressieve papa thuis
dat gevoel juist nu, kan ik niet vergeten.
 
Als straks de liedjes klinken
ouders op het plein de kinderen komen halen
heb je dan heel even de tijd
om te luisteren naar mijn verhalen?
 
Gewoon om te laten zien dat je er van weet
je hoeft het slechts te horen meer niet
dat ik weet dat in de stilte van depressie,
er tenminste iemand is die mij ziet.
 
December de klas is mooi versierd
en straks gaan we lekker eten
de groen versierde boom met lichtjes
Juf, wil je mij dan alsjeblieft niet vergeten?

Een blij gesprek - november 2014 
‘Hoe gaat het me je,’ vraag ik in opperste staat van oprechtheid aan de jongen die tegenover mij zat.
Zijn antwoord is niet vanzelfsprekend optimistisch, daar ken ik hem te goed voor.
‘Het gaat goed met hem,’ zegt de jongen naast hem.
Ik lach, en zeg: weet jij alle antwoorden voor een ander?
‘Hij heeft gelijk’ zegt de jongen voor wie de vraag was bedoeld. ‘Hij is erg slim.’
We kabbelen wat voort, ik stel nog wat vragen en stel hem nog een vraag: ‘Weet je dan misschien ook of het met mij goed gaat?.’
‘Ja,’ zegt hij vol overtuiging en met net zoveel energie. ‘Het gaat heel erg goed met je!.’
Niet veel eerder dacht ik daar nog heel anders over, maar tegen zoveel enthousiasme en positieve energie kan ik niet op.
‘Het klopt, het gaat heel goed met me,’ antwoord ik hem.
En ik dacht: ik gun die gozer tegenover me nog heel vaak deze goede positieve vriend naast hem. (en ik nodig hem vaker op een lastige ochtend uit om mij te vertellen dat het goed met mij gaat).

Wees eerlijk en leef! - november 2014

Alsof het leven maar uit een kans bestaat
en dat wanneer je die kans hebt vergooit, verkloot,
verpest er niets meer over is,
je het voorgoed hebt verbruikt.
Alsof de eerlijkheid die je toonde
minder belangrijk is dan de kans die je hebt verkloot
omdat de mensen die over je oordeelden
voorgoed en eeuwig aan de veilige kant zijn gebleven.
Nee gozer, lieve meid leef,
laat los en pak én vergooi je kansen soms uit angst
dan weer uit vrijheid
maar heb geen spijt van dat wat je deed.
Zij die over jou oordelen het zegt zoveel meer over hen dan datgene wat jij hebt gedaan
weet dat de kansen die je van mij krijgt nooit zijn uitgeput
na de derde, volgt de vierde, een vijfde en zo voort.
Het leven, jouw leven, is een aaneenschakeling van gelukte en mislukte kansen
pak, grijp en grijp mis
wees eerlijk, en leef!

Een 'Cito - lezing' - november 2014

Dan ben ik er weer ingetrapt. Heb mij laten verleiden tot… Ja, tot wat eigenlijk? Een verhoogde hartslag?  Als iedere onderwijsavond in Driebergen beloofde het weer een avond van inspiratie te worden. Er was een voor ‘Nivoz-normen’ vreemde eend in het theater aangekondigd: Jan Wiegers, lid van de Raad van Bestuur van Cito.
Ik zou nu kunnen schrijven over het oorspronkelijke bestaansrecht van de Cito-eindtoets: voor de advisering voor het Voortgezet Onderwijs. Nu dit met de verschuiving van de eindtoets als reden niet meer relevant is, wat zou de relevantie dan nog zijn, en hoe past de Cito zich daar op aan? Mijnheer Wiegers beantwoordde die vraag gisteravond niet, dus waag ik er mij er ook maar niet aan.
Of, zoals de altijd erudiete Luc Stevens stelde: zou Cito niet meer in de preventieve sfeer moeten doen over het gebruik van de Cito?
Welke reactie JanWiegers hier ook op gaf, niets wat daar op leek. Behalve dan dat hij zei dat er een toelichting bij de toetsen zit.
En hoe zit het dan met de relatie tussen Squla en Cito? Het oefenen voor de toets?
Ontzettend handig wist hij deze vraag te pareren. Als daar al sprake van zou zijn, dan wist hij er niets van. Hij nodigde de vragensteller – ikzelf dus – uit om hem de artikelen toe te sturen. Via twitter kreeg ik de artikelen al direct opgestuurd. Na afloop wist de schrijver ervan mij te vertellen dat hij deze discussie al op het hoofdbureau van Cito had aangezwengeld. Maar nergens een verantwoording had ontvangen.
Ik probeerde het na afloop nog eens met een nieuwe vraag aan de heer Wiegers. Ach… wat een naïviteit van mij.
De heer Wiegers toonde in een van zijn dia’s de ambitie van Cito:
1. Wereldwijd toonaangevend
2. Leidend in Europa
3. Gewaardeerd om ons werk
4. Innovatie voor gebruik in de klas
5. Onafhankelijk zijn en blijven.
6. Objectief, betrouwbaar, kwaliteit.
foto3Ik zocht naar het woord ‘kind’ en ‘leerling’, of ‘leerkracht’. En verbaasde mij over de volgorde. Twitter brengt soms de mooie dingen naar boven. Mij werd geadviseerd een handstand te maken en het lijstje dan nog eens te lezen. Dat maakt inderdaad al een verschil.
Met mij probeerden een aantal mensen uit het publiek en Luc Stevens het gesprek aan te gaan, maar Jan Wiegers omzeilde iedere vraag, liet de verantwoording aan het veld, nam geen verantwoordelijkheid voor iedere maatschappelijke discussie.  Zou hij dat moeten doen? Ik weet het niet, het is zijn keuze.
Is de autofabrikant verantwoordelijk voor het gebruik van de auto, voor de ongelukken die er mee worden veroorzaakt, het milieu?
De maker van de Cito voor het misbruik van de gegevens door het onderwijs, media, besturen, overheid?
Ik heb het oprecht geprobeerd: een kans gegeven, de mooie dingen willen horen. Maar er zat nog zoveel in waarover ik vragen had, maar er was geen gesprek, er was geen echt antwoord op de vragen.
Wat bleef was mijn vaststelling dat ik er weer in was getrapt.
Waarom zou hij de kritiek tot zich nemen, de verbinding van Squla met Cito erkennen, en daarbij ook nog eens bevestigen dat Squla onderdeel is van RTL. Ja de partij die de lijstjes maakt. Die lijstjes waarvan hij zelf zegt: dat moeten we niet willen.
Hoe valt dat nog te rijmen, in het ‘hol van de leeuw’, zoals hij het zelf ook wel beschouwde?
Ik trapte er weer in, mij opwinden over mensen op het podium die iets met onderwijs zeggen/lijken te hebben. Maar daarnaast ook iets te hebben verkopen.
Ik had er natuurlijk ook in kunnen berusten, de waarde van Cito in ons eigen systeem kunnen waarderen (ja heus, die zie en erken ik), en mijn hartslag in een gezond ritme kunnen laten kloppen.
Mijn eigen keuzes maken, mijn eigen verantwoordelijkheid kunnen nemen. En dit optreden van iemand van het bestuur als pure politieke en bestuurlijke werkelijkheid te zien.
Dat had ik kunnen doen, er niet intrappen.
Had kunnen doen.
Met mijn 550 Cito-eindscore ( en aansluitende totaal mislukte vervolg onderwijscarriere) had ik beter moeten weten.
Ik leer het ook nooit.
Dat (onderwijs) hart, het klopte weer als vanouds.

Het slechten van muren - november 2014

Meer dan ooit hoorde ik over de val van de muur.
De muur in de laatste dagen van het totaal failliete systeem in Oost Berlijn.
De leiders hielden de bewoners al langer voor de gek, en zichzelf.
Verknalde met hun van doping volgespoten sporters, alle eerlijkheid in de strijd.
Stalen de kunst uit hun eigen huizen, verkochten het aan het westen en zo hielden zij de prijzen laag in eigen land.
Dat door hen verfoeide westen, als broodheer voor hun eigen communisme.
De val van de muur deed veel veranderen.
Alle schijn viel weg, mensen vielen elkaar in de armen.
De Trabanten sloten in de file aan bij de Mercedes Benz.
En nu, alleen de oude van dagen, leven nog hun leven uit hun Oost Duitse tijden.
Gewend te leven waarin zij zijn opgegroeid, alleen dat krijgt hun vertrouwen.
Wij sloopten de muren, 25 jaar later, van onze klaslokalen.
De muren uit een failliet klassikaal systeem uit vervlogen tijden.
De leiders houden de leerlingen en hun ouders al langer voor de gek.
Verschuilen zich achter de Cito-toetsen die zo nietszeggend zijn over het latere geluk van de kinderen.
Niets vertellen over de vaardigheden, leerkrachten opgesloten in systemen, als productiemachines
in vroeger tijden waarin het systeem is ontworpen.
Het slopen van de muren van het klaslokaal deed veel veranderen, alles.
Leerkrachten werkend in samenhang, in gesprek met elkaar.
Bevlogenheid, passie voor het vak, delen, elkaar voedend.
Kwetsbaarheden niet meer verstopt achter dichte deuren.
Talenten gedeeld, nieuwe mogelijkheden gecreëerd.
En nu, nu leerkrachten en kinderen, nooit meer anders willen.
Ondanks of dankzij, het harde werken, geloven in nieuwe systemen
Passend zo veel beter bij wie de kinderen zijn en wie zij kunnen worden
Schuifelen alleen nog de (spreekwoordelijke) oude van dagen onwennig door de open ruimten.
Gewend aan datgene waarmee ze zijn opgegroeid, het klaslokaal.
Alsof dat zaligmakend was, in vervlogen tijden.
En ik geloof in het slechten van de muren.
De muren van de zorg, de muren rondom de geldverslindende bestuurslagen.
Muren rondom bankgebouwen, financiële systemen waar niemand meer toegang toe heeft.
Muren die de mensen in vakjes delen, in goed en fout.
De muur zoals in Duitsland en Israel een schijnzekerheid geeft
Dat geen recht doet aan zij die achter die muren leven.
Mensen kansen ontneemt, gelijkwaardigheid in de weg staat.
Wij zijn alvast begonnen, de muren zijn geslecht.
In failliete systemen brengt dat het beste teweeg.


De passie voor het leven - een nieuw schoolvak - november 2014

Leren te leven voor de passie voor het leven, het geluk ervaren, het ongeluk omarmen.
In onzekerheden altijd nog de zekerheid van jezelf hebben, jezelf te kunnen aankijken om te weten dat het waard is om te zijn wie je bent.
Je weg te durven volgen, ondanks de mening van de anderen.
Als kind leren om volmondig ja of volmondig nee te kunnen zeggen, maar ook die tussenweg te accepteren in tijden van onzekerheid en twijfel. Het is oké.
De passie voor het leven, om eerst van jezelf te houden, voordat je van de ander houdt.
Dat vak, die passie voor het leven. Geleerd door mensen die voor de klas staan die die weg al zijn gegaan.
Die het vak beheersen om zich sterk en vol zelfvertrouwen op te stellen, maar ook hun kwetsbaarheid te tonen, als in het leven zelf. Als voorbeeld voor de kinderen.
De kinderen uit te dagen iets van zichzelf te laten zien, aan zichzelf, aan de anderen.
De passie voor het leven te voelen, te ervaren, om niet meer los te laten.
Of in ieder geval te weten dat je het in je hebt, ook en juist in bange tijden.


Het zout der aarde - oktober 2014 
De juf die zich afvraagt ‘wat heeft dit kind nodig’, stelt zich namelijk ook de vraag ‘Wat heeft deze ouder nodig?’
Deze juf gaat voortdurend op zoek naar de oplossingen bij zichzelf. Zij maakt daarover afspraken met kind en ouder, en legt zich niet neer bij het label dat er is geplakt.
Zij haalt haar gelijk niet en is niet uit het veld geslagen door externe omstandigheden, maar zoekt gedreven door.
Zij durft van gebaande paden af te wijken, omdat ze weet dat dit kind niet tot zijn recht komt bij het gebaande pad.
Zij laat zich niet afleiden door inspectie of directeur, maar weet waar over ze praat.
Zij wacht niet af, maar neemt het initiatief om met de ouder, de deskundige bij uitstek, te praten over het beste voor dit kind in deze situatie.
Deze juf maakt zich vrij van dagelijkse beslommeringen, en haalt het beste uit het kind naar boven.
Zij weet dat het gemakkelijk is om van de ‘geliefde te houden’, maar dat het haar taak is om van de ‘ongeliefde te houden’. Het kind, de ouders.
Zij weet wat het is om ‘eerst te begrijpen’ en dan pas ‘begrepen te worden’.
Deze juf heeft een prachtvak, want zij bereikt grote hoogtes.
Over deze juf wordt jaren later nog gesproken als: zij heeft mij gevormd. Zij heeft mijn ogen doen openen, zij was er voor mij.
Deze juf moet, zolang zij niet wordt omringd met gelijkgestemde collega’s, snoeihard werken om de pleisters te plakken, het vertrouwen te herstellen van kind en ouder.
Iedere ouder weet van zijn eigen jeugd en van zijn kind, welke juf hier wordt bedoeld.
Ze zijn er, en ze mogen worden geeerd.
Ze zijn, ‘het zout der aarde’.
Wanneer je het tegenovergestelde ervaart, weet je van welk levensbelang dit ‘zout der aarde’ i

Vragen en wedervragen - oktober 2014 

Is jullie onderwijs wel efficiënt?’
Ik stel een wedervraag: ’Dan moeten we eerst vaststellen wat we onder efficiënt onderwijs verstaan.’
’Op welke wijze sanctioneren jullie de kinderen?’
Ik stel de vraag terug; ’Wat zal de reden moeten zijn om ze te sanctioneren?’ 
’Wanneer kinderen het werk niet af hebben, krijgen zij het dan mee naar huis?’
Ik stel geen vraag meer terug, maar bevind mij in een cultuurshock, zoals de vragenstellers zich er ook in begeven.
Dit gesprek gaat, zoals zoveel gesprekken met zoveel andere ontvangende teams over onderwijs. Botsende culturen, waarin een spervuur aan vragen op mij afkomt. Dit is waar het ons ook om te doen is; kennis en visie met elkaar te delen.
’Wanneer lopen er kinderen weg, en zijn jullie daar niet bang voor?’ 
En weer die vraag: ’Welke straf krijgen de kinderen daarvoor?’
Ik probeer hen er op te wijzen dat het gedrag van het weglopende kind ergens zijn oorsprong heeft, en dat er geen kind echt kwijtgeraakt wilt worden, dat het weglopen een signaal is dat er iets niet deugt, en dat we het daar over moeten hebben. Niet dat het kind niet deugt, maar dat het kind ondersteuning nodig heeft, een hulpvraag heeft, misschien wel schreeuwt om hulp. Daar is geen straf voor nodig.
We lopen het terrein over, het plein is leeg, op een jongetje na. Hij draait rondjes aan de schommel, het is net pauze geweest. Ik zie hem wel maar merk hem eigenlijk niet eens op. Een van de bezoekers vraagt aan mij wat hij aan het doen is. Zonder te vragen weet ik het antwoord, maar voor de zekerheid stel ik de vraag aan het jongetje. ’Dit is mijn bijkomplek, daar mocht ik heen van mijn medewerker.’ De bezoekers kijken verbaasd, geen sanctie, geen plek op de gang, maar een plek om even het volle hoofd te ontluchten – zonder toezicht – om straks weer aan het werk te kunnen gaan.
En dan; ’Die pengreep van de kinderen, komt dat later nog goed? Wanneer kinderen met minder toezicht hun schrijfwerk doen, dan is er geen controle en zicht op? De kinderen die een boek lezen, tenminste zouden moeten lezen, ik zag ze lol hebben met elkaar, er is in die vijf minuten geen woord gelezen. Hoe wordt die tijd weer ingehaald? Het samenwerken was gezellig, maar niet efficiënt, dat nam ik waar bij een aantal leerlingen.’
De bezoekers zijn enigszins in verwarring, en stellen hun vragen aan mij.  Ik wil ze niet op andere gedachten brengen dan wat ze hebben gezien. Het is namelijk wat je er in wilt zien.
Ik probeer ze wel een aantal tegenvragen te stellen. Over waar de kinderen van leren, wat nu onderwijs is, of hoe zelfstandigheid naar onze mening in elkaar steekt. Of plezier met elkaar hebben ook een vorm van leren is, en of het gezellig hebben op school je leren zou kunnen bevorderen? Of eigen verantwoordelijkheid krijgen, hoe dat zal kunnen bijdragen in hun verdere leven. Een vorm van onafhankelijkheid, binnen de door de ons gegeven structuur?
En ik ze stel ze de vraag waar de vijf uur schrijfonderwijs van groep 3 tot en met 7 die kinderen ontvangen uiteindelijk toe leidt? Ik vertel ze hun mijn ervaring van mijn eigen twee kinderen, zij hebben dat onderwijs genoten, maar amper twee jaar na de basisschool kan ik hun handschrift nauwelijks meer ontcijferen, en dat van mijzelf evenmin. Een onderzoek naar puberhandschriften in relatie tot het genoten onderwijs zou interessante resultaten kunnen opleveren.
En in al mijn antwoorden en mijn tegenvragen laat ik de ruimte open dat ik het ook niet zeker weet. Dat ook ik nog steeds zoekende ben naar wat nu waar is, wat goed is.
Deze groep docenten stak in op efficiënt onderwijs, stelde vast dat zij zelf hoge doelen nastreefden, veel presteren, onder hoge druk, met veel huiswerk, vanaf groep 3. Dat een ruzie tijdens de pauze zoveel tijd zou krijgen om uitgesproken te worden zou bij hen stress opleveren om de lesstof van dat moment wel af te krijgen.
Stress ja, dat hadden ze niet ervaren vandaag. Het is wat ik veel terughoor van bezoekende leerkrachten.
‘Ik heb kinderen met plezier in school gezien, en ik heb geen stress ervaren bij de leerkrachten.  Er was plezier in leren, het is een heerlijke sfeer.’
Ik stel ze nog een vraag, of eigenlijk meer een wetenswaardigheid. Die van de hoogopgeleide latere dictators, oorlogsmisdadigers, terroristen. Misschien wel met een goede pengreep.
Maar is dat nu wat de wereld nodig heeft?
Efficiënt onderwijs in de smalle betekenis van het woord?
Geen tijd om voor elkaar te zorgen, aandacht aan elkaar te geven, ruimte om te kunnen zijn wie je bent.?
Een school die er toe bijdraagt dat de faalangst ontstaat of groter wordt?
Of kunnen we het tegendeel bewijzen, het bovenstaande in het positieve draaien en een tegenbeweging maken tegen de stressvolle samenleving waar efficiëntie een bijzondere betekenis heeft gekregen?
Dan toch nog die slotvraag: ’Of onze onderwijsresultaten goed zijn, en wat de inspectie er van vindt.’ Ik kan ze met gerust hart antwoorden: de resultaten zijn goed, en de inspectie is zeer tevreden.
werkplaatsDe groep verlaat na een bijzondere dag onze school, een aantal van hen nog zichtbaar in verwarring van hetgeen ze hebben gezien. Ik blijf achter, met minstens zoveel vragen als er in hun hoofd afspelen, eveneens onder de indruk. Nog steeds op zoek naar mijn eigen waarheden. Een waarheid waarvan ik weet dat die niet bestaat, zolang als dat ik dit werk zal doen. Al bevalt de waarheid waarin ik mij in mijn huidige omgeving  begeef mij zeer wel.
Morgen, zonder bezoek aan de school, dan ga ik weer op zoek naar mijn eigen nieuwe vragen en antwoorden. En dat – voortdurend op zoek –  is misschien wel mijn waarheid van onderwijs.

Geniet - oktober 2014

Artikeltjes die via social media tot mij zijn gekomen en beide de sfeer uitstralen: het was niets, het is niets en het zal niets worden.
Aanleiding: de publicatie van een boek van een oud (en nieuw) verslaggever die een periode heeft gedacht meester te willen zijn.
Dat is niet gelukt, en dat is jammer voor hem.
En voor zover ik las, misschien ook wel voor al die kinderen. Een meester is sowieso al zeldzaam geworden in het basisonderwijs.
 
Het is een ongelooflijke negatieve teneur die met gemak kan worden opgeroepen. 
Druk op de juiste knop bij de leerkracht en er zijn genoeg redenen om in het geweeklaag mee te gaan.
Ik denk overigens dat het onderwijs daar geen uitzondering in is. 
Doe dit bij de verpleegkundige, de arts, in de bouwwereld, bij de politie. Waar niet?
Vreemd genoeg krijgen berichten met betrekking tot het onderwijs veel aandacht. Jammer en tendentieus.
 
Met hetzelfde gemak zou er namelijk op een andere knop gedrukt kunnen worden.
Over het ongelooflijke plezier dat je in het onderwijs beleeft om dagelijks met kinderen te werken.
Zelf de regie te kunnen voeren, je te verwonderen, je verdrieten over de verhalen van de kinderen.
In welk vak beleef je zo veel moois, zoveel waarachtigheid als in het onderwijs.
Waar kan je niet alleen het kind, maar ook de ouders een duwtje in de goede richting geven?
Waar kom je met zoveel voldoening terug na een lange dag werken? 
 
Ik wil er maar mee zeggen: het is maar op welke knop je drukt om het verhaal te horen.
En wanneer het even moeilijk is om deze positieve knop te vinden dan heb je niets aan het verhaal van de negativiteit.
Het is slechts de vraag stellen: waar kan de druk van mij afschudden, en welke heb ik mij zelf opgelegd.
Waar was het ook al weer om begonnen, mijn passie, waar kan ik het vuur weer ontsteken dat blijkbaar is gedoofd.
Het onderwijs zit vol prachtige mensen die je daar bij kunnen helpen, je collega’s, je schoolleider, je bestuur.
En als ook die je niet verder kunnen helpen, tja dan heb je inderdaad nog steeds zelf de keuze. 
 
Al is de keuze om te genieten van al het moois in het onderwijs, dagelijks voor het oprapen ligt. 
Echt waar. Durf te kijken en schud de druk van je af. En geniet. De kinderen verdienen het (en jij natuurlijk ook)!

Transitie - oktober 2014

Je kent het wel, zo’n periode waarin alle feestjes tegelijkertijd vallen. Te leuk om af te zeggen, te druk om alles te bezoeken, en toch doe je het. Ik bezocht – met mijn onderwijshart –  in amper een paar weken tijd een aantal feestjes.*
Wat hebben ze met elkaar gemeen? De urgentie van verandering. In een veranderende maatschappij, is een verandering van het onderwijs noodzakelijk. Het kan anders, het moet anders. Voor de kinderen, voor de leerkrachten, en voor een betere wereld.
 
Vaak hoorde ik: ‘Wij zien het, maar nu de rest van het onderwijsveld nog.’
Het valt op dat een aantal dit dus over elkaar zeggen: ‘Wij wel, maar zij nog niet.’ Nog een overeenkomst: ‘We bestaan, maar wat is ons bestaansrecht?‘ Of: ‘We gaan ons bestaansrecht bevestigen, maar weten nog niet hoe.’ Ook hoorde ik: ‘We weten ook al hoe, en dat zullen we laten merken ook. Duizend dagen na nu kan niemand meer om ons heen.’
Honderden mensen vertegenwoordigen nog eens honderden – misschien wel duizenden – onderwijzers in het PO en VO. Allen met hun eigen beelden over hoe het nu gaat, en hoe het zou moeten zijn. Wij tegen de boze buitenwereld, is soms de stemming. 
Ik beleef, ik kijk, ik luister, ik verwonder, raak geïnspireerd, wordt geraakt en wind mij op. 
Mij opwinden doe ik bij de beelden die er zijn, over het niet veranderingsgezindheid zijn. Over paradigma’s van de niet willende leerkracht. 
Paradigma’s die overigens opvallend veel worden uitgesproken door mensen die zelf niet in het onderwijs werkzaam zijn, maar nu wel de verandering teweeg willen brengen. 
 
Ik geloof er niet in.
 
Honderden mensen vertegenwoordigen duizenden mensen in het onderwijs. Honderden zijn in beweging, vragen zich continu af: Doet wat wij doen op onze scholen er toe? Nu en later? Tientallen scholen heb ik reeds ontvangen, traditionele scholen wiens onderwijshart gaat kloppen bij het zien van de keuzes die wij hebben durven maken. 
Een onderwijshart dat nooit verdwijnt, slechts weer even aangestoken moet worden.
Een onderwijshart dat verstopt is achter de regels en de procedures. Achter de verstikkende angstcultuur.  Ik toon ze dat dit anders kan, met een dosis eigenwijzigheid en eigenzinnigheid, maar altijd met het waarom van het handelen voorop. 
 
Sommige organisaties willen een transitie (het meest gehoorde woord in een aantal van deze bijeenkomsten), maar ik denk: deze transitie is volop bezig. 
 
De congreszalen vullen zich, de gesprekken zetten zich voort. Tussen onderwijzers, bestuurders, beleidsmakers, adviseurs… Ik beleef, ik kijk, ik luister, ik verwonder, raak geïnspireerd, wordt geraakt en wind mij op.
Maar boven alles: ik raak volop geïnspireerd door de lezingen waarbij de verandering plaats vindt door inspiratie, zonder transitiepaden, maar door mensen in het onderwijshart te raken. En: ik zet de schooldeur open, om te ontmoeten, mensen kennis te laten maken met daar waar het in de huidige tijd om draait: leren vertrouwen, de angst voorbij.
Vertrouwen in het kind. Vertrouwen in de leerkracht. Vertrouwen in de directie. Vertrouwen door alle lagen heen. 
Dat is mijn streven, dat is waar we mee werken. En dat gaat vaak goed, dat is mooi en dat is hartverwarmend.  Daar kan geen congres en transitiepad tegen op.
Jeroen Goes is schoolleider op De Werkplaats in Bilthoven en maakt deel uit van het Bloggerscollectief van hetkind.
 
* Deze ‘feestjes’ liep ik de afgelopen tijd af:
– De Onderwijsavond van Luc Stevens bij hetkind (circa 200 aanwezigen)
– De conferentie: ‘Leider zijn in het onderwijs, wie ben je en waar sta je voor’ (hetkind/nivoz) (150 deelnemers)
– De spraakmakende onderwijsdocumentaire Alphabet (zalen vol)
– De startbijeenkomst van United4education (120 aanwezigen)
– Een daglezing van schrijfster en consultant Margaret Wheatly (150 aanwezigen)
– Een netwerkbijeenkomst georganiseerd door Jan Jutten en Arsene Francot van NatuurlijkLeren / Boeiend onderwijs.(circa 20 schoolbesturen) 

Ach school - roltrap naar de maan - oktober 2014

Maandagochtend, de klas is stil.
de juf wil meten wat ik weet
en ook de mijnheer van de methode
maar ik ben zo bang dat ik alles vergeet.
Mijn vriendje naast me, hij niet
snel en slim, hij gaat maar door
en als ik het eerste antwoord schrijf
loopt hij al een bladzijde voor.
Kijk daar pakt hij nu zijn stripboek
klaar is hij nu al weer
ik ben nog steeds de antwoorden zoek
en vraag me af wat ik hier van leer
Had mij nu maar laten zingen
had dat nu maar getoetst
Al die andere belangrijke dingen
Heus, ik had geweten hoe dat moest.
Maar nee, de juf die toetst,
haar boek heeft haar dat gezegd
en laat mij steeds weer voelen
dat ik niets begrijp van wat zij heeft uitgelegd.
Ooit als ik later groot ben,
groot genoeg voor directeur
laat ik de kinderen genieten
en houd ik op met het toetsgezeur.
dan maak ik de dingen groter
waar de kinderen goed in zijn
en alles wat zij nog te moeilijk vinden
dat toets ik niet, bij mij is leren fijn.
Leren zonder wedstrijd,
iedereen is goed
niet steeds te ervaren
dat school vooral vindt dat alles moet
Maandagochtend, de klas is stil
mijn denken is al niet meer aan
is dit nu wat de juf van mij wil?
ach school, ach toets, ‘roltrap’ toch naar de maan.

Moed en moet - september 2014

‘Moet?’ vroeg de ene man aan de andere.
‘Nee moed, moedig, dat wat jij doet vergt moed.’
Ze kenden elkaar goed genoeg om dit soort woorden te gebruiken.
Goed genoeg om te weten dat het leven bestond uit druk zijn, de lijntjes te verbinden met elkaar. Meer doen dan mogelijk was, en dan nog een beetje meer zelfs dan dat.
Dat deelden ze, een levenselixer, hemelbestormers op kleine schaal.
En nu, nu zij de plannen voor het jaar met elkaar deelden, liet hij hem weten: niets. De bezigheden van mij afgeschud, geen nieuwe zaken opgepakt.
De stilte en bezinning opgezocht, rust in het handelen, even niets.
‘Lekker’ zei een derde, dat is mooi.
Nee, zei hij, die rust is onrust, dat is niet lekker, dat is chaos in het hoofd.
Moed zei de man, die zichzelf in het verhaal herkende. Moedig man, dat niets doen, is niet niets.

Tactvol handelen - juni 2014

Max van Manen nam mij in een enthousiast betoog mee naar alles wat er in het onderwijs toe doet. In een ongekende overgave en met zijn schier oneindige anekdotes en verhalen toonde hij het beste voorbeeld van een onderwijzer die er toe doet, die het verschil weet te maken. Een onderwijzer die zich kwetsbaar durft op te stellen, een voorbeeld is. Een onderwijzer die zijn eigen verhalen schrijft om te kunnen lezen waar hij het verschil had kunnen maken of heeft gemaakt. Een onderwijzer die de aansluiting maakt met zijn toehoorders. In dit geval een volle theaterzaal (bijna 300 mensen) op landgoed De Horst.
Maar een leraar is vooral iemand die, zoals Luc Stevens in zijn afsluiting benadrukte, kan inspireren. ‘Want leerlingen komen namelijk niet voor jou om kennis op te doen, om te horen hoeveel iemand weet. Nee, ze zijn er om geïnspireerd te raken. Om vanuit inspiratie te groeien en meer te weten te komen van zichzelf, de ander en de wereld.’
Van Manen is een hoogleraar die zich vanaf de jaren zestig heeft verdiept in de fenomenologische pedagogiek. In een tijd waarin er in Canada en Noord Amerika meesmuilend werd geschreven over dit begrip en de uitwerking daarvan in Europa. In zijn nieuwe thuisland – Van Manen emigreerde in 1967 naar Canada – is daarin door zijn werk en toedoen verandering gekomen. Ook door de boeken die hij heeft geschreven weet hij inmiddels in vele landen veel onderwijzers en opvoeders te inspireren.
Door een lezing te geven over pedagogisch tact zet van Manen zich aan tot het schier onmogelijke: in woorden vatten wat niet in woorden te vatten is. ’Het tact is iets wat je ervaart wat niet te vatten is, wat je niet weet.’ Zo vatte hij het zelf deze avond samen. Of met weer andere woorden: ’Niets is zo onopgemerkt als dat wat vanzelfsprekend is.’
In deze volzinnen zit mijn waarheid van de avond besloten. Tijdens de korte pauze – na bijna twee uur te hebben geluisterd – zocht ik met een aantal andere toehoorders naar de juistheid van het pedagogisch handelen. Waar de een veronderstelde dat dit toch wel ergens beschreven zou moeten staan, konden we in de lijn van Van Manen vaststellen dat dit niet te beschrijven is. Het pedagogische tact is afhankelijk van de persoon, het individu, de situatie, het moment. Daar zijn kaders voor te geven, maar niet meer dan dat.
Het juiste pedagogisch tact ligt in het moment ingesloten; ’Ieder moment van onderwijzen is afhankelijk van jouw handelen.’ Juist het volledige besef daarvan, maakt het verschil.  Het besef dat tact voortkomt uit het geraakt zijn door de ander, ‘being in touch‘. Tact betekent letterlijk in contact staan. ‘Con’ staat immers voor het vergroten, vermeerderen. Dus het vergroten van tact: con-tact.
‘Tact heeft zijn eigen vorm van kennis. Tact heeft te maken met wie je bent, en wie je wilt zijn.
Tact betekent dat je in con-tact bent met een kind.’
In het aanstekelijke enthousiasme van Van Manen – die in zijn lezing op een natuurlijke wijze, zonder dat hij er erg in had, wisselde tussen de Nederlandse en Engelse taal – , kwam zijn overtuigingskracht naar voren. In onderzoek liet hij studenten optekenen waar de leerkracht het (positieve of het negatieve) verschil had gemaakt. Het ligt onder meer besloten in het handelen van een docent, meer specifiek het kleine duwtje dat hij in staat is te geven. En bij de pedagogische opmerkzaamheid die daarvoor nodig is, in hoe hij dat duwtje op de juiste wijze, in de goede richting weet te geven. Het Engelse begrip nudging is daarbij meer omvattend:: She nudges the student in the right direction by saying just the right thing.
Max van Manen was na twee uur nog lang niet uitgesproken. Hij boeide, wist de relatie aan te gaan met zijn publiek en was daardoor inspirerend. Luc Stevens – tijdgenoot van Van Manen en zelf ook opgegroeid met de Utrechtse School en met pedagoog Martinus Langeveld als groot inspirator – benadrukte nog eens de essentie van de lezing. Bij mij zelf zingen de woorden van Van Manen nog in mijn hoofd rond als ik – eenmaal thuis, als de nacht aanbreekt – het boek erbij pak. Dan krijgen de verhalen nog eens extra betekenis. ‘Weten wat te doen, wanneer je niet weet wat te doen’ schreeuwt om gelezen te worden. Mij valt een aanbeveling op van Gert Biesta – de vorige spreker in Driebergen, op de achterzijde: ‘Een hartstochtelijk pleidooi voor de noodzaak van pedagogisch kijken, spreken, denken en handelen. Met diepgang en oog voor de complexiteit van opvoeding en onderwijs’.
Aan hartstocht ontbrak het bij Van Manen zeker niet. En de noodzaak van een andere manier van kijken, spreken, denken en handelen, ervaar ik dagelijks in mijn onderwijspraktijk en het leven van alle dag. Laat deze inzichten en Van Manens werk tot verplichte kost worden voor iedere leraar in het basis- én in het voortgezet onderwijs!

Lieve onuitstaanbare goedwillende juf - juni 2014

Lieve, onuitstaanbare, goedwillende juf
Wanneer ik weer eens uit mijn dak ga,
gedrag vertoon dat zo onwenselijk is
brutaal ben, onuitstaanbaar
 
Wanneer je mij dan gaat vertellen wat er mis is met mij
Wat mijn doen en laten met jou doet
Weet dan dat ik je nog meer kwijt ben dan dat ik je al was
 
Vertel mij niet wat er niet aan mij deugt
Wat er mis is met mijn gedrag
Maar probeer mij te zien, naar mij te luisteren
 
Mijn gedrag kwam voort uit mijn eigen werkelijkheid
Geef mij de kans om mijn werkelijkheid aan jou te laten zien
Maak de aansluiting met mij, hoor mij, zie mij
 
Het is hulp die ik vraag, het is de noodzaak die ik voel
Mijn pijn, onbegrip, eenzaamheid of verdriet
Zo ogenschijnlijk onhandig geuit
 
Maar weet dat ik je nodig heb
en dat alleen jij voor mij het verschil kan maken
tussen een eeuwig gewonnen vertrouwen 
of het vergroten van mijn eigen ervaren ellende.

Ben je er?


‘Een school die zich alleen maar op leren richt verliest zijn bestaansrecht op den duur’ - mei 2014
 
In een spervuur aan mooie quotes en diepzinnige toelichtingen en onderbouwingen nam Gert Biesta ons mee in zijn pedagogische visie, of misschien wel meer: zijn wereldbeeld. Vele quotes inspireerden mij, maar specifiek werd ik vooral aan het denken gezet door de notie de school als veilige oefenplaats te zien.
De ouders laten het kind los, wanneer het als vierjarige naar onze scholen toe komt. De kleuterleerkrachten zijn er meesterlijk in om de jongsten een vrijplaats te geven om, onder hun hoede, in hun bijzijn, zich verder te ontwikkelen. Gretig als de kinderen zijn, omgeven in een rijke, kleurrijke leeromgeving. Puzzels, werken in de ruimte, dans, muziek, zingen, dichten, knutselen, verhalen. Spelen, veel spelen, rollebollen, lachen, vechten, huilen en weer op staan. Een oefenplek om groter te worden en te leren van de al oudere kleuters bij hen in de klas.
Dat was bij de kleuters, en hoe ziet de wereld er van een 6-jarige uit? Een veel gebruikte uitspraak: ‘Ze zijn toe aan groep 3.’ Het is interessant te weten wat daar onder verstaan wordt. Interesse in de letters en wonderlijke mogelijkheden van taal en inzichten in de getallen? Of te groot geworden voor de jongste kleuters, de puzzels in de kast van de kleuterklas?
Nog een laatste knuffel van de kleuterjuf, de rijke oefenplaats te verlaten, op naar de grote school (zoals dat in mijn tijd gewoon nog werd genoemd). Veel van de leerkrachten van groep 3 worstelen nogal eens met de vraag hoe zij de brug kunnen slaan van groep 2 naar groep 4. Van het spelend leren, naar het leren leren. Van puzzels naar tafels, van zingen naar begrijpend lezen. In sommige gevallen wordt dit opgelost door tot de herfstvakantie een poppen- of bouwhoek in de groep te plaatsen.
Nog even mag het 6-jarige kind ‘kind zijn’; na de herfstvakantie gaan we echt leren. Ongeacht de leeftijd (jongste of oudste) ongeacht de behoefte, vanaf daar geeft de juf de kaders voor het kind aan. En de knuffel van de juf van groep 2, tot wanneer wordt deze knuffel nog gegeven? Het protocol op sommige scholen schrijft voor dat dat niet mag, geen lichamelijk contact tussen juf en kind, niet op schoot nemen, zeker niet wanneer de juf een meester is.
Het pestprotocol geeft aan dat we ingrijpen wanneer er wordt gepest, het veiilgheidsprotocol zorgt er voor dat we zoveel mogelijk veiligheid bieden op allerlei terreinen aan onze leerlingen, alle gevaarlijke situaties gaan vermijden, hen het geplaveide schoolpad bieden. Het vallen en opstaan, het lachen en huilen als kleuter vervormt zich tot het leren waar veiligheid bovenaan staat.
De uitgeverij Malmberg speelde daar al eens mooi op in in ‘Veilig Leren Lezen’. Als de school een oefenplaats voor het volwassen mag zijn, en dat ben ik met Biesta eens, dan weet ik dat ik van de veiligheid niets heb geleerd en dat de wereld als volwassene allesbehalve veilig is. Ik leerde van mijn grootste fouten, ik ben geworden wie ik ben door de misstappen die ik heb begaan. Het vertrouwen geef ik aan mijn kinderen om hen hetzelfde te doen, in de wetenschap dat ik er altijd voor hen zal zijn. Hen te helpen te groeien, groter te worden, volwassen te worden, mens te zijn.
‘Een school die zich alleen nog maar op leren richt verliest zijn bestaansrecht op den duur’, is wat Biesta zegt. En het klopt, ik ben het met hem eens, laten we de kinderen laten oefenen in onze veilige haven, en geef hen daar voor de kans. Laat ons die situatie creëren, zonder dat we voortijdig ingrijpen en laat ons uit vertrouwen handelen. Onze scholen zijn er om te leren, in een hele ruime betekenis van dat woord.
De heer Biesta wordt bedankt voor zijn mooie inzichten in ons prachtige vak.


Een 'ontmoeting' met de Dalai lama - mei 2014

 
We all have the potential to create a happy atmosphere, a happy family.
The change of bringing more compassion does not come from the government, or the EU, it comes from  individuals.
We should create a compassionate atmosphere by ourselves.
And in our family, through them other families and more families.
Believe we have all the potential. 
 
(Dalai Lama op het het congres Education of the heart)
 
De Oegandese man op het podium verhaalde over zijn jeugdjaren, onder het angstaanjagende regime van dictator Amin. Het geluid van de vertrekkende congresgangers verstilde. Hier stond een man te spreken met een verhaal. Zijn emotie was tastbaar in de grote ruimte die daarvoor al door velen was gevuld met de verhalen van sprekers als Prof. Dr. Dan Siegel, Prof. dr. Rob van Tulder, Ian Gilber en Richard Gerver en natuurlijk His Holiness de Dalai Lama.
Het bezoek van de Dalai Lama is de aanleiding geweest voor de organisatie van het symposium Education of the heart. De zaal van de Erasmus Universiteit in Rotterdam was gevuld met 600 mensen die op enigerlei wijze gerelateerd zijn aan het onderwijs; van 8 jaar (een enkeling) tot 70 jaar. Een bezoek van deze spiritueel leider dat aanleiding gaf om de drie uitgangspunten voor het onderwijs in deze tijd nog eens uiteen te zetten.
Wholeness – waarbij de cognitieve vermogens aangevuld worden met de sociaal-emotioneel-spirituele en fysieke dimensies van de mens.
Relational – de nadruk op de waarde van relaties voor interactie tussen studenten en docenten en tussen school, ouders en de gemeenschap.
Responsibility – de houding van het nemen van verantwoordelijkheid voor het welzijn en het geluk van onszelf, onze omgeving en de wereld om ons heen.
In de keynotes van de sprekers ging de meeste aandacht uit naar de eerste twee genoemde uitgangspunten: Wholeness en Relational. Luisterend naar de verhalen en de voorbeelden kon ik mij nog nauwelijks voorstellen dat er mensen in deze zaal, of daar buiten, zouden zijn die het er niet mee eens zouden kunnen zijn. Onderwijs voor een ieder om te kunnen worden wie je uiteindelijk bent. Deze gedachte werd nog eens geïllustreerd door een aantal uitspraken bij de verschillende presentaties.
 ‘Ik wil als een persoon gezien worden niet als een testresultaat’ (de leerling)
 ‘De diversiteit van kinderen is in onze school belangrijk, we houden van de kinderen met heel ons hart’ (de schoolleider)
 ‘We zijn gelukkig’ (de student in antwoord op de vraag: hoe weet je of het werkt)
 ‘Wanneer je kan zijn wie je bent, dan ontstaat het vanzelf, onderwijs is niet zo ingewikkeld’ (de docent)
En over de verandering die in ons onderwijssysteem nodig is:
‘Er is een groot verschil tussen de wereld van het onderwijs en de wereld van de politiek. De politiek volgt, wij moeten het initiatief nemen’ (de professor)
‘Teachers should interact with their students. Take responsibility, start today, don’t wait for the system.’ (de auteur)
‘De complexiteit van de wereld en de problemen waar we mee te maken hebben wordt veel te ingewikkeld gemaakt, we verliezen het zicht waarover het eigenlijk gaat’ (de auteur)
’Teach your student as your familymember and take your full responsibility’ (de Dalai Lama)
Mooie oneliners, ik zou ze zo kunnen toepassen op mijn prachtige school. De school waar al negentig jaar de missie is om ieder kind te helpen worden wie het is. Om die missie te kunnen bewerkstelligen is de verbinding, de relatie met ieder kind een voorwaarde om te kunnen samenwerken. Ouders en kinderen weten dat, stellen zich kwetsbaar op, en onderschrijven de waarde daarvan.
En toch lijken we er in het onderwijs niet in te slagen om dit – breder dan bij een kleine groep scholen –  in het land veranderd te krijgen. Ondanks alle de wijze woorden die ook deze dag de zaal vulden. Ondanks de onbegrensde wijsheid van de Dalai Lama. Zijn woorden over compassie, relatie, verbinding, liefde en goedheid; je kunt er niet op tegen zijn.
Ik laat alle indrukken nog eens op mij inwerken, en herkauw de woorden die ik met mijn aanwezige bloggers hierover deelde nog eens en denk te weten waar het venijn zit.We kunnen niet meer spreken over onwetendheid, van 21th century skills heeft iedereen gehoord. Woorden als relatie, autonomie en verantwoordelijkheid zijn woorden die geland zouden kunnen zijn.
En toch, en toch.. het is de angst die lijkt te regeren. Luisterend naar wijze woorden van wijze mensen, hebben we alle vertrouwen in de mensheid, in het groeien van uit vertrouwen, vanuit de relatie. Maar houdt dat vertrouwen stand wanneer we in een crisis dreigen te raken? Welke reactie komt uit Den Haag wanneer ranglijstjes anders uitpakken, of rapporten ons anders doen geloven dan dat ons onderwijs deugt. Regelgeving is niet zelden het antwoord uit Den Haag.
Den Haag is echter niet het probleem, want, zoals Luc Stevens al vertelde; de politiek is volgend, wij zelf zijn het systeem. En wat doen wij, onderwijzers, wanneer iets fout dreigt te gaan? Hoeveel tijd besteden we daadwerkelijk aan de relatie met de kinderen, met de groep? Juist wanneer het fout gaat? In een goede verstandhouding en sfeer is het makkelijk investeren, maar wanneer het echt nodig is, durven we ook dan het vertrouwen te houden in de waarde van de relatie? En hoe zit het met de waarde van het andere principe, Wholeness?
Of zijn we geneigd om in crisis met straffen te dreigen, onze principes over boord te gooien en het machtsmiddel te gebruiken? En wat als wij als leerkrachten stand houden, vertrouwen houden in de drie uitgangspunten, maar onze ouders van onze leerlingen uit angst reageren? Wanneer een kind wordt gepest bijvoorbeeld, of wanneer een cognitieve achterstand (op wat?) lijkt op te treden?
In hoeverre blijken de wijze woorden, de uitgangspunten, nog steeds stand te kunnen houden bij de ouders? Of zeggen deze ouders dat de uitgangspunten mooi zijn, maar dat er ook grenzen moeten worden getrokken. Dat er actie moet komen, regels, afspraken.
Wanneer angst opdoemt lijkt het vertrouwen te verdwijnen. Het vertrouwen in de leerkracht, het vertrouwen in de waarde van de relatie, en de waarde van ieder individu.
Angst is het grootste gevaar op ontwikkeling, het scheidt ons af, maakt ons tot individuen die elkaar als bedreiging zien. Alles wat we niet met onze leerlingen willen bereiken.
Het vraagt moed van de scholen die de drie uitgangspunten blijvend in de praktijk willen brengen. Moed, vertrouwen en doorzettingsvermogen, naar jezelf en anderen toe.
De Oegandese man had aan het eind van de dag, de zaal weer stil gekregen. Pas op zijn 18e ging hij naar school, veilig genoeg op straat om te leren lezen, te leren schrijven. Docent na docent sloot, uit angst voor hun eigen leven, de deur voor hem. De vierde docent opende de deur, leerde hem leren. School maakte na al het oorlogsterreur in zijn jeugd van hem een human being.
Deze man had achttien jaar angst doorstaan om deze stap te kunnen zetten. Zijn dankbaarheid vulde de zaal. Na deze dag verklaarde de zeshonderd aanwezigen morgen het verschil te willen maken.
En ook ik zal steeds weer het vertrouwen hervinden om niet in de angst mee te worden meegenomen.
Wholeness – Relational – Responsibilty
Wij, onderwijzers en schoolleiders, maken het verschil, gisteren, vandaag, morgen.
Iedere morgen na vandaag.

Het ongeplaveide pad - mei 2013

Zo zijn er de ouders van het bovengemiddeld slimme kind. Niet gewoon slim, maar ‘hoogbegaafd slim’.
Het jonge kind heeft voortdurend honger naar meer kennis, en anders dan zijn slimme evenknie in de klas, is hij kieskeurig in de kennis die hem wordt aangeboden.
Hij slikt niet alles voor zoete koek, en neemt de kennis pas tot zich wanneer hij zelf het nut en de noodzaak daarvan inziet.
De ouder van het jonge kind ziet reikhalzend uit naar het moment dat de leerling op 4-jarige leeftijd naar school mag, maar komt snel van een koude kermis thuis.
De juf heeft weinig reden tot klagen, en wanneer de ouder de altijd moeilijke drempel van het gesprek met de juf heeft genomen om te vertellen dat het kind ‘honger heeft’, kijkt zij veelzeggend vragend terug? Jouw kind? Nooit iets van gemerkt!
De hoogbegaafde kleuter heeft zich aangepast, of nog erger laat gewenst gedrag zien en maakt onnodige foutjes in de veel te simpele kleuterwerkjes. De ondeskundige leerkracht ziet geen enkel nut in het aanpassen van het werk, zet de leerling in bij het helpen van zijn klasgenootjes; de ouder voelt zich ongehoord. En pas wanneer het thuisgedrag weer ernstige vormen begint aan te nemen zal hij weer het gesprek met de leerkracht aangaan: mijn kind heeft honger!
Zo verstrijken de jaren. Het hongerige kind, aangepast in het schoolsysteem, leest al een boek als hij naar groep 3 gaat, maar krijgt daar de eerste woordjes aangeboden.
Is geinteresseerd in zaken waar zijn klasgenoten nog nooit van hebben gehoord, heeft geen ruimte om gehoor te krijgen.
De ouders lopen ondertussen van het kastje naar de muur, totdat de school zich meldt dat de leerling ongewenst gedrag op het schoolplein vertoont.
De ouders halen de gesprekken van eerdere jaren nog eens aan, leggen de link tussen jarenlang gebrek aan uitdaging en noemen voorzichtig de optie om dan maar een klas over te slaan.
De school, zeer bereidwillend te luisteren, stelt voor dat ouders dit met een onderbouwd extern advies ondersteunen: kosten voor de ouders.
Pas na enig aandringen, en het ‘hogerop zoeken’ doorziet de school dat deze ‘leerproblematiek’  wellicht ook door school zou moeten worden onderzocht. (en dus door de school betaald)
De uitslag van het onderzoek laat weinig ruimte voor discussie over: hoog IQ, hoogbegaafd.
Compleet met handelingsadviezen voor de school wordt allengs besloten de leerling een groep over te laten slaan, van groep 4 naar groep 5 bevorderd. Een maatregel met korte termijn succes, zoals ook door de onderzoekster werd voorspeld. Deze voorspelling – van het korte termijn succes – werd echter vooral door de ouders onthouden. Niet in de laatste plaats door het terugkerende thuisgedrag en de negatieve schoolbeleving van hun kind.
Gesprekken volgden, kastje en muur werden weer geplaatst. Leerhiaten bleven (want ook deze zijn bekend bij hoogbegaafde leerlingen) en pas toen de alarmbellen weer duidelijk hoorbaar werden geluid waren alle oren weer gespitst.
De zinloosheid van het bestaan uitgesproken door een negenjarige wordt gelukkig ook door professionals serieus genomen. De ouder is tevreden over deze alertheid, maar toont zich geschrokken over de onwetendheid van de leerkracht. Onwetend van het drie jaar oude rapport, onwetend over de onderwijsbehoefte en zorgbeghoefte van een hoogbaafde leerling: ondersteuning, directe feedback, uitdaging, kaders stellen, het gesprek! Eigenlijk de behoefte van iedere leerling, maar zeker de behoefte (en noodzaak!) van de hoogbegaafde leerling.
En als het geluid van de alarmklokken is verstomd, blijft alles weer bij het oude.
De leerling – murw van de zoveelste loze belofte. De ouder – murw van zoveel onbegrip.
Beiden vragen ze zich af hoe de leerling zonder al te veel kleerscheuren deze basisschooltijd door kan komen.
Het verhaal van een hoogbegaafde leerling, zoals er zoveel zijn.  Helaas niet uniek voor deze ene leerling. In gesprekken met andere ouders blijkt dat hun verhaal vele overeenkomsten vertoont. Anderen hebben hun toevlucht gezocht tot het Leonardoponderwijs.
De hoogbegaafde leerling in het regulier onderwijs: het is een ongeplaveid pad.  Er is nog veel te leren, in dit geval door de professionals.

Wat wil je later worden? - april 2014

Wat wil je later worden? Het is de vraag die zijn zoon van 15 krijgt voorgelegd door zijn mentor. Immers deze vraag is relevant vanwege de profielkeuze die hij dient te maken voor de afronding van zijn middelbare school. ‘Maar het is de verkeerde vraag, op het verkeerde moment gesteld, stelt Jeroen Goes, schoolleider op De Werkplaats. Zijn blog n.a.v. een filmpje over de 13-jarige Logan LaPlante. ‘Hij leeft zijn leven als een untitled document.’
watImmers mijn 15-jarige zoon leeft zijn leven als een untitled document, zo heeft hij mij kunnen uitleggen. Het is als het openen van het word-document op je computer, een onbeschreven blad, zonder titel; het untitled document.
Deze beeldspraak spreekt hem aan. Aan als 15-jarige puber heeft hij vaak nog geen enkel idee welk beroep hij in de toekomst zou willen gaan uitoefenen. Sterk gewaar van de veranderende maatschappij weet hij mij te vertellen dat zijn toekomstige baan mogelijk nog niet zal bestaan.
En zo zijn er in het leven van mijn zoon al tenminste twee werelden ontstaan: de wereld van de school en zijn eigen wereld. (en zijn ouders, de ‘echte wereld’, de ‘wereld van angsten van zijn grootouders’, de wereld van… )
Het huidige systeem van zijn school past nog goed in de tijd waarin de toekomst zo veel meer voorspelbaar was: minder keuzemogelijkheden in vervolgopleidingen en een toekomst meer vastgelegd in de genen en de mogelijkheden die paste binnen de familietraditie. Niet zelden voor langere tijd vastgelegd in die ene maatschappelijke carrière.
Mijn zoon groeit op in een maatschappij waarin er weliswaar om vakmanschap wordt gevraagd, maar waarin vakmanschap zoveel meer inhoudt dan het inhield in vroegere tijden. In een tijd waarin vaardigheden als communiceren, samenwerking en creativiteit in iedere beroepsgroep van wezenlijk belang is en zal zijn.
Zijn puberbrein is op het moment van het maken van zijn profielkeuze met hele andere zaken bezig dan waar het schoolsysteem om vraagt. Het systeem laat geen ruimte voor ‘nader onderzoek’ en biedt nog nauwelijks ruimte voor training en reflectie in de vaardigheden die er toe doen.  Het systeem vraagt erom om vakken nu te laten vallen die mogelijk nog relevant zouden kunnen zijn. Het systeem zit nog vast in de 20e eeuw, met kinderen van de 21e eeuw.
Hij leeft zijn leven als een untitled document en vertrouwt op zijn vaardigheden, maar vraag hem nu niet wat hij zou willen worden. Hij zal, net als Logan in onderstaand filmpje, waarschijnlijk antwoorden: ik wil gelukkig zijn, zoals ik nu ben.
Gelukkig maar.

Alleen nu nog kan ik het verschil maken - voor alles dat nog komen gaat - april 2014

Het zou een veilige dorpsschool moeten zijn geweest, maar wat ik mij vooral herinner zijn de vechtpartijen op het plein en het meisje dat zogenaamd vergiftigd was. Als we haar hadden aangeraakt, moesten we onze handen wassen. Alleen met gekruiste vingers waren we beschermd.
De beelden uit die tijd zijn hartverscheurend, zelfs voor mij als niet-slachtoffer van dit drama. En geen meester of juf die daarop heeft ingegrepen. We waren rotjongens met z’n allen, straatschoffies en beschadigden andere kinderen, misschien wel voor de rest van hun leven.
De school stond goed bekend, en als goed Rooms Katholieke school werd er aandacht besteed aan sociale omgang volgens de oud Katholieke tuchtregels. Ook dat mocht blijkbaar niet baten, er werd gepest en gevochten, en de leerkrachten knepen een oogje dicht. Zelfs wanneer de invalide jongen woest met zijn krukken moest slaan om het treiteren te kunnen weerstaan.
Ach, het was een andere tijd, nu kan geen school er meer om heen om het onderwerp ‘pesten’ op de agenda te hebben staan. Er is veel veranderd, tenminste ik mag het hopen. En in reactie op een aantal verschrikkelijke incidenten helpt de politiek ons een handje door vanaf volgend schooljaar een pestprogramma verplicht te stellen.
excellenteOnlangs was ik nog getuige op een school van de wijze waarop een leerkracht op een ongehoord felle toon een kind terecht wees. Boos, woedend, scheldend, dwingend schreeuwend. Met plaatsvervangende schaamte probeerde ik mij te concentreren op de spreker die mij moest boeien. Ik zag geen directeur naar deze collega toe stappen. In mijn hoofd speelde er inmiddels vreselijke beelden af van een jongen met zijn gezicht naar het bord en een schreeuwende juf voor zich.
Het is een goede school, hij staat goed bekend, en het zou mij niets verbazen wanneer zij deelnemen aan een project als de vreedzame school, of dat zij misschien een ander evidence based pestprogramma op het lesprogramma hebben staan.
Twitter
Onlangs stuurde ik een bericht de twitter wereld rond: ‘Een school waar gepest wordt heeft geen ‘anti-pestprogramma’ nodig maar leerkrachten met pedagogisch tact. Dat is de kracht van #onderwijs!’ Van mijn bijna 11.000 verzonden twitterberichten is het de meest geretweette bericht geworden. Geretweet door onderwijzers die het met deze stelling eens zijn.
Het onderwijsvak is een vak, het vereist vakmanschap en het belangrijkste daarin is het vakmanschap van de pedagogische afstemming. Het vraagt om positiviteit en voorbeeldgedrag van de leerkracht voor de klas. Een schreeuwende juf hoeft er niet van te kijken wanneer hetzelfde gedrag op de speelplaats wordt vertoond. Daar helpt geen evidence based lesmethode tegen.
cover boek PT met garantPedagogisch tact is je niet opgejaagd voelen wanneer er een probleem van de pauze in de klas wordt besproken. De les kan wel even wachten, hier in dit gesprek worden dingen geleerd, dingen voor het leven. Het is de leerling apart durven nemen, even op een momentje buiten de groep om tijdens wat klusjes de juiste vragen durven stellen, een relatie op te bouwen. Het is het rapportgesprek voeren, niet met de ouders, maar met het kind. Het kind eigenaarschap geven en serieus nemen. Hij doet er toe, en de juf laat het merken. En pedagogisch tact is de groep te laten ervaren en te leren dat wanneer er 1 kind in de groep ongelukkig is, de hele groep ongelukkig zal zijn.
Wanneer het vakmanschap meesterlijk wordt uitgevoerd dan is dat vormend voor de leerling. Een noodzakelijke vorming, belangrijker dan wat dan ook. Meesterlijk vakmanschap van pedagogisch tact om veiligheid te creëren, om te kunnen worden wie je bent. Dat, daar zou iedere ouder en politiek Den Haag op moeten vertrouwen. Daar waar het niet wordt begrepen, is een methode slechts een hulpmiddel maar zal, evidenced based of niet, het voor de kinderen geen duurzaam effect hebben. Ook al lijkt men dat in Den Haag wel te denken.
En tja.. die kinderen van mijn school uit mijn jeugd, ik kan niet meer terugnemen, samen met mijn andere vechters om mij heen, wat ik ze heb aangedaan. Alleen nu nog kan ik het verschil maken, voor alles wat nog komen gaat.

Onderwijs jargon - maart 2014

Gemiddelde, zorgleerling, ontlasten, problemen… Terminologie die in de onderwijsjaren tachtig uit de allerbeste bedoelingen is ontstaan, om ieder kind tot zijn recht te laten komen. ‘Maar nu trek ik tegen het jargon ten strijde,’ schrijft Jeroen Goes, schoolleider op De Werkplaats in Bilthoven. Hij doet zijn best de begrippen uit zijn gedachten en zijn spreken te weren. ‘Om niet voortdurend een meetlat langs ieder kind te leggen, maar hen de aandacht te geven waarvan ze groeien en bloeien.’ 

 
Ergens in mijn bijna 20 jarige onderwijscarrière is er iets mis gegaan. Misschien wel in de eerste vijf jaar, waarin ik de opleiding voor coördinator leerlingzorg volgde. Leerlingzorg… zorg leerling, daar ging het mis in mijn denken. En bij de intrede van het ‘ziekenhuisdenken’ in het onderwijs. Wanneer wij konden aantonen dat er iets met een kind aan de hand was, extra zorg nodig was, ontvingen we extra geld en extra begeleiding. En voor de leerlingen met maar een beetje zorg kon de remedial teacher het probleem verhelpen, of mij tenminste ‘ontlasten’.
Het zijn tenenkrommende regels hierboven, met woorden als ‘last’, ‘zorg’ en ‘problemen’. Het was in die tijd ook nog dat de kinderen die boven het gemiddelde scoorden, nog niet tot de ‘zorg’ behoorden. Zij kregen hooguit extra aandacht, tenminste ik was daar wel toe geneigd en deed daar mijn best voor. Zonder extra externe hulp natuurlijk, het waren immers aandachtsleerlingen en geen zorgleerlingen.
En passent heb ik in de vorige alinea nog maar eens een vreselijk woord aan het eerder genoemde rijtje toegevoegd: gemiddelde. Op of onder het gemiddelde. Dat heeft lange tijd mijn denken en mijn handelen bepaald. De kinderen gereduceerd tot een score, afgemeten aan een norm. Zo werd ik dus lange tijd – door allerlei invloeden – gestimuleerd om op deze wijze naar mijn leerlingen te kijken. Terugblikkend ben ik nog enigszins tevreden over enige eigenzinnigheid die ik mij toen al – twintig jaar geleden – toeëigende.
En toch… gemiddelde, zorgleerling, ontlasten, problemen.
Het leidde veel te veel mijn aandacht af; van waar het uiteindelijk om draait.
Het deed te vaak te weinig recht aan de kinderen die langs die meetlat waren gelegd. Ik had toch ook verdorie beter moeten weten.
Ik had uit mijn eigen jeugd moeten weten wat het met een aantal van mijn vrienden deed. Vrienden die steeds maar weer onder die lat scoorden, wat het deed met hun zelfbeeld, met de wijze waarop wij naar elkaar keken.
Het is ooit uit de allerbeste bedoelingen ontstaan, deze ontwikkelingen in de onderwijsjaren tachtig, om ieder kind tot zijn recht te laten komen. Maar nu trekken we ten strijde tegen het vocabulaire, het jargon.
Ik doe mijn best de woorden uit mijn gedachten en mijn spreken te weren. Om niet voortdurend die meetlat langs ieder kind te leggen, maar hen de aandacht te geven waarvan ze groeien en bloeien, waardoor ze zich kunnen ontwikkelen tot prachtige kleurrijke individuen.

Straks na schooltijd is het weer druk en driftig genoeg - maart 2014

Het jachtig bestaan,
Beeld, geluid, flitsend en snel bestaan.
Snelle auto’s, bezige ouders, snelle, driftige samenleving.
Mijn school, mijn baken van rust.
Aandacht voor de momenten,
Tijd voor het verhaal.
Temidden van het jachtig bestaan.
We zitten midden in de zoveelste verhuizing.
Van locatie naar noodlocatie naar nieuwbouw.
450 werkers, onze leerlingen, verschuiven in anderhalf jaar tijd van plek naar plek.
Hun medewerkers, onze leerkrachten schuiven met hen mee.
De kinderen meewerkend in al deze bewegingen, als participant van onze gemeenschap.
Na weer een dag van verhuizingen tref ik daar een groep van 30 werkers uit groep 7/8 in een kring in hun lege lokaal aan.
De medewerker in kleermakerszit een met haar groep.
Aan de wand nog een verloren lijstje, schuin hangend aan een touwtje.
Ruim een jaar hebben zij hier in deze ‘noodkeet’ vertoefd.
Met de ganzen en geiten als directe buren, dat dan weer wel.
Ik voelde dat er iets gaande was, en leunde tegen de muur aan om naar de verhalen te luisteren.
Het baken van rust temidden van al die verhuisdrift, hier werd een stukje geschiedenis gemarkeerd.
Ieder kind vatte zijn herinnering aan deze plek, aan dit jaar samen.
Kinderen dachten na, genoten van de woorden van de ander, de herinnering kreeg houvast in het geheugen van deze kinderen.
Een herinnering van saamhorigheid.
Hoe je van de nood een deugd kunt maken, dat iets wat tegen lijkt te zitten enorm mee kan vallen.
Dat je, mooie, momenten moet delen met elkaar.
Het was dezelfde groep die ik op de eerste mooie lentedag aantrof met de billen in het gras.
Geen kring, maar wel een eenheid.
De eerste lentezon op de huid, een verhaal van de medewerker.
Stilte in het jachtig bestaan van deze werkers.
Vormende markeringen in het helpen, worden wie zij zijn.
Straks, na schooltijd, is het weer druk en driftig genoeg.


‘En toch laten jullie die wind maar uit die verkeerde toetshoek en papieren werkelijkheid waaien’ - februari 2014
 
De cito-scores worden nog belangrijker voor de leerlingen. En de middelbare scholen willen geen uitstroom van scholieren, omdat ze daarmee een mes in de bekostiging wordt gezet. Excellente leerlingen worden voorgesorteerd. ‘Ik kan wel janken,’ zegt schoolleider Jeroen Goes over deze ontwikkelingen. ‘Nog meer ouders – en neem van mij aan dat ik deze gesprekken meer en meer voer – voelen de druk op de prestaties. Zij weten dat de mening van de leerkracht van het BO er steeds minder toe doet, het gaat om harde cijfers.’ Goes richt zich tot de politiek verantwoordelijken. ‘Ik zou willen dat jullie wat minder hard werken en met geduld en meer vertrouwen het platgetreden gras willen laten groeien.’
 
Onlangs heeft politiek Den Haag besloten dat de gemiddelde lengte van de Nederlander met twee centimeter gegroeid moet zijn. Een ieder die daarna nog onder deze nieuwe norm presteert, faalt. Een gotspe, inderdaad, net als de maniakale toetsgekte en de papieren werkelijkheid uit dezelfde stad. Zo heeft Dekker in november 2013 in zijn onderwijsbegroting laten opnemen dat de gemiddelde Cito-score met twee punten naar 537 moet zijn gestegen. Tal van politieke partijen zagen de onhaalbaarheid daarvan in. Het gemiddelde wordt bij deze genormeerde toets namelijk niet van bovenaf bepaald. Het wordt bepaald door de resultaten van de geteste kinderen.
Maar Dekker en consorten creëren wel weer een eigen werkelijkheid. Het zou grappig geweest zijn wanneer het niet zoveel impact zou hebben op het onderwijs en het beleid dat daaruit voortvloeit. Op initiatief van Loes Ypma van coalitiepartner PvdA wordt de scholen niet alleen een verplichte eindtoets opgelegd, maar wordt ook het moment van afname tot na de adviesperiode voor het VO opgeschoven. Eerst het advies van de basisschool, daarna de verplichte eindtoets. In deze papieren werkelijkheid wordt hier een maatschappij gecreëerd die een bepaald ideaal benaderd: de maakbare wereld, ook die van kinderen. Er is echter nog wel meer aan de hand.
De bekostigingsystematiek en het toezichtskader van het VO is bepaald op de kengetallen van de prestaties van de leerlingen aldaar. Een te hoge uitstroom komt het VO op een negatieve beoordeling te staan en levert korting op de bekostiging op. Er zijn maar weinig eigenwijze scholen die dit risico kunnen en willen nemen.
 
Beste Loes, ik richt me maar weer eens tot jou…
 
Ik schets je de nieuwste ontwikkelingen in het aannamebeleid van het VO in de regio waarin ik werk. De VO scholen zullen in de toekomst niet meer de eindtoets als indicator voor de advisering nemen, zij zullen zich gaan baseren op de resultaten van de Cito-toetsen. Niet die van bijvoorbeeld midden groep 8, maar zij zullen de gegevens gaan vragen vanaf groep 6. De gymnasia gaan geen risico nemen; slechts de leerlingen die vanaf groep 6 een ‘1’ bij de Cito zullen scoren worden nog toegelaten. Je collega Sander Dekker zal het toejuichen: de excellente leerling wordt vanaf groep 6 voorgesorteerd.
Als dit alles niet zo visie-loos zou zijn geweest zou ik er hard om moeten lachen, maar het tegendeel is waar. Ik voel me verdrietig en kan wel janken. Het is een ontwikkeling die snoeihard doorslaat naar de druk op kinderen. Nog meer ouders, en neem van mij aan dat ik deze gesprekken meer en meer voer, voelen de druk op de prestaties. Zij weten dat de mening van de leerkracht van het BO er steeds minder toe doet, het gaat om harde cijfers.
Ouders leven van Cito naar Cito en geven deze druk door aan hun kinderen. Gesprekken gaan niet meer over het geluk van de kinderen maar over ‘A’ tjes en ‘Een-en’ en ‘Twee-en’. Loes, ze zijn net ‘uit de dop’. Ze willen niet de meetlat naast zich hebben liggen. Ze willen nog geen deel uitmaken van deze maakbare prestatiemaatschappij. Ze willen leren, ontdekken, falen, vallen, opstaan, fouten mogen maken.
Er zal in Den Haag een bepaalde intentie achter zitten, maar ik bericht jullie daar maar even dat het zo ongelooflijk verkeerd uitpakt. En toch laten jullie die wind daar maar uit die verkeerde toetshoek en papieren werkelijkheid waaien. De Amsterdamse Kwaliteitsaanpak heeft het ongelijk al bewezen: scholen zijn minder goed gaan presteren, leerkrachten lopen weg en bezwijken onder deze druk.
En lieve voor ons zo belangrijke politici in Den Haag, bleef het daar maar bij, er is nog meer om te huilen. Ik moet van jullie een verplicht ‘pestprogramma invoeren’, omdat jullie denken dat daarmee ieder kind gelukkig wordt.
Met de verhoging van de gemiddelde Citoscores (…) willen jullie het gras harder doen laten groeien. En in het VO mag je niet meer falen, je mag niet meer twijfelen. Dat gaat ten koste van de beoordeling van deze scholen. Het is daarom dat mijn zoon met een voorlopig eentiende (!) tekort op zijn eindlijst werd gedwongen tot een huiswerkklas. Niet omdat er werd gekeken naar wat hij nodig had, maar omdat de school bang is voor een korting vanuit de overheid en het predikaat Excellente school wil behouden.
Beste Loes, Sander, Jet. Jullie werken hard en gedreven, zoals ik dit ook met mijn collega’s dagelijks doe. Soms zou ik willen dat jullie wat minder hard zouden werken en met geduld en meer vertrouwen het platgetreden gras willen laten groeien.
Geef ons het vertrouwen zonder al deze druk, voorkom dat we samen met onze Amsterdamse collega’s dreigen om te vallen.

De beste - augustus 2013

Het was, voor mij verrassend genoeg, Ali B die mij via zijn theatershow meenam naar zo’n ultiem moment. Het moment waarop de leerkracht het verschil voor een heel leven weet te maken.  Het verschil voor hem waarop hij merkte dat hij deugde, deugt.
Juf Mirjam, voor een dag zijn juf, stookte bij hem het vuur op.
Ik genoot van de lezing van wetenschapsjournalist Mark Mieras. Door te schrijven over de onderzoeken over hersenonderzoek en door contact te hebben met de dagelijkse onderwijspraktijk , is hij in staat om praktijk en theorie op een mooie wijze met elkaar te verbinden. Hij gaf ons een inkijk in wat er gebeurt in de hersenen van mensen, jonge kinderen.  Over wat angst bij kinderen doet, wat complimenten en competent zijn doet met de hersenen en het gedrag. Geen (door sommige beschreven als) ‘softe’ theorie, maar wetenschappelijk onderbouwd.
Over de werking van de linker- en rechterhersenhelft. Waarbij er in het onderwijs zo ongelooflijk veel nadruk wordt gelegd op de capaciteiten van de rechterhelft. Waarbij de linkerhelft door het vaak zo eenzijdige aanbod zo weinig wordt gestimuleerd. Daar waar ons creatieve brein zit, wordt door de vraagstellingen, het werken naar toetsen en examens toe, veel te vaak onvoldoende aangesproken.  Om later, wanneer de kinderen na hun schooltijd in de ‘echte maatschappij’ komen, er achter te komen dat juist in onze huidige complexe maatschappij creativiteit (zowel praktisch als in denkvermogen) van zo’n grote waarde is.  Waarom, zo vraagt Mieras zich af, krijgt dit zo vaak zo weinig aandacht en is er voornamelijk de focus op het werken naar de toetsen en de examens?
En zo komen er twee verhalen samen; die van de theatermaker/rapper en van de wetenschapsjournalist.
De eerste ontdekte dat hij eindelijk eens, voor het eerst, ergens de beste in was. De ander vertelde over het belang daarvan en de waarde van het werk van de kunstenaar, de artiest, het creatieve vermogen.
Mieras vertoonde aan het eind van de lezing het fragment uit de show van Ali B dat mij al eerder had geraakt. Ik luisterde nog eens naar Ali B. Naar zijn emotie en passie tijdens deze anekdote.  Mijn gedachten gingen terug naar mijn vrienden van vroeger, nooit eens gewaardeerd in de school waar in wij destijds zaten. Net als zoveel andere kinderen toen, maar ook nu.
Na de beelden van Ali B sloot Mieras zijn lezing af: ‘ieder kind heeft het recht om op school ergens de beste in te zijn’. Het samenvallen van alle verhalen, er rolde een traan vanuit mijn ooghoek. Wat ligt er een prachtige taak.

Kokervisie - juli 2013

Ik bevond mij in een angstaanjagende koker, samen met nog zo’n 50 anderen uit het onderwijs. Een bijeenkomst waarop de resultaten van vele scholen met elkaar werden vergeleken en er werd ingezoomd op deze gegevens om te komen tot betere resultaten.
Terugdenkend aan die bijeenkomst breekt het zweet me nog uit. Ik sputterde tegen, zuchtte, steunde, probeerde de aandacht van de sprekers te krijgen. Met ingehouden woede die zich van mij meester maakte, een tegengeluid te laten klinken. Slechts een paar medestanders lieten hun goedkeuring over mijn afwijzende reactie blijken, maar het was een kleine club.
De bijeenkomst ging voort, zoomde verder in op de vernauwende blik op de leerlingresultaten. Het was een koker waaruit ik mij bevrijdde, nog niet wetend waar ik terecht zou komen.
Het is inmiddels enige tijd geleden, maar het voelt nog als gisteren en het werd vandaag weer aangewakkerd door de berichten die ik van generzijde meekrijg. Ik lees over goede tot zeer goede resultaten op het gebied van begrijpend en studerend lezen, maar men heeft besloten er met elkaar verder op in te zoomen, want de maatschappij vraagt meer. Beter, hoger. inzoomen op de cognitieve resultaten.
Van dezelfde club scholen lees ik elders soortgelijke verhalen. Men heeft de Parnassys-resultaten nog eens geanalyseerd, en geconcludeerd, het moet beter, hoger, meer, meer, meer!
En het zweet breekt mij weer uit, omdat ik weet dat Parnassys slechts de cognitieve kant meet. En wanneer de scholen slechts die kant als uitgangspunt nemen, al het andere lijkt te zijn uit gesloten, of als sluitpost zal dienen. Techniek als project wordt gegeven, creativiteit van ondergeschikt belang.  Het eigen maken van meningen, persoonlijkheid, ruimte voor het kind te geven om zich breed te ontwikkelen. Meer dan de optelsom van de ‘a’ tjes en ‘b’ tjes bij de Cito.
Het angstzweet breekt mij uit omdat ik de ouders van de scholen spreek, die worstelen met het knellende systeem. Worstelen met het welzijn van hun kind in dat systeem, omdat zij anders zijn, maar niet anders kunnen zijn. De school het niet meer kan zien, omdat zij zich focussen op zoveel andere zaken behalve dan het kind.
Het zweet breekt mij uit, omdat de beleidsmakers met hun veranderingen op Passend Onderwijs denken dat zij door hun beleid en verschuivende geldpotten denken dat het kind nu echt beter tot zijn recht kan komen. Met een project als ‘kind op de gang’ denken dat scholen en leerkrachten anders gaan denken en handelen?
Het is een farce, en we weten het allemaal.
Arthur Japin schreef deze dag in een ontroerende column dat hij en andere kinderen eigenlijk niet naar een school zouden moeten gaan. (zie hier het artikel) En juist daar slaat hij de spijker op zijn kop. En dat is hartverscheurend treurig. Een treurigheid die niet wordt opgelost met de voortdurende focus en kokervisie op de ‘a-tjes’ van de Cito.
Er is een wereld te winnen. Er gloort licht aan de tunnel. Wanneer de leerkracht zich loswringt van de resultatenmachine en het handelen en het hart met elkaar te verbinden.
Los te komen uit de kokervisie. Voor al die kinderen die zich bekneld voelen in het systeem.
Het kan!
Echt!

 

 

 
 

 

 

Een kans

Wist ik veel
hoe kan ik het ook weten
de belangrijkste dingen in het leven
krijg je niet geleerd, niet aangeboden.
 
Hoe houd je van?
Waar leer je wat liefde is?
Er is geen juf of meester die je dat leert.
Het is het leven zelf die je de weg wijst.
 
En wat dan over afscheid
een kus een gebaar
het liefst sluip ik weg 
door de achterdeur naar buiten.
 
Maar nu, wanneer de wegen gaan scheiden
maar dan voorgoed, meer dan voorgoed
immer, altijd, onomkeerbaar
wie zegt mij wat te doen?
 
Een laatste woord, 
dat al lang is uitgewisseld, 
in de donkere nacht zie ik in de sterren
alle woorden die er waren.
 
Weet ik veel
hoe kunnen we het ook weten
we kregen het niet geleerd 
en kregen slechts een kans.

De liefde

Hij schreef mij, 
ik voel de liefde in de woorden 
ze trillen mij tegemoet. 

Liefde dacht ik, 
niet die van de kalverliefde, 
niet die liefde voor een levenlang,
maar liefde, de liefde die de lucht laat trillen
niet hevig,
maar op een vanzelfsprekende wijze
liefde
met kleine letters.

De liefde van een ouder voor een kind
de liefde die er is in die waarachtige vriendschap
van man tot man, vrouw tot vrouw, man tot vrouw
de liefde voor elkaar
onbeperkt
en onvoorwaardelijk.

Die liefde die zich niet laat vatten in woorden
maar trilt in de lucht
liefde die warmt en pleziert
in die vanzelfsprekende aanwezigheid.

Liefde die ongenadig pijnigt
bij afscheid voor korte duur
die adembenemd is
bij een onvermijdelijk afscheid
voor altijd.

Die liefde, als levenselixer,
die ja,
die liefde
díe liefde 
laat de lucht
voor altijd trillen. 






La vita

In eeuwenoude 
nauwe straatjes.
 
De harde gladde stenen
met hun ingesleten sporen.
 
's Avonds als de hitte is 
verdwenen.
 
Mooi aangeklede
versierde mensen
met hun strak 
gekapte haarlijnen
flaneren luid gesticulerend
over deze eeuwenoude straatjes. 
 
La vita, 
tot laat in de nacht
 
en morgen weer. 
 
Ontloop de drukte
en wandel een van Gods huizen binnen 
hier staan ze altijd open
tonen hun schatten
en hun schoonheden
en geven ruimte voor gedachten 
 
ook voor atheïsten. 
 
Het leven
buiten zo luid en prachtig aanwezig
komt hier tot stilte.
 
Daar staat ze in het licht
de armen wijd
in de warmte van het kaarslicht
de moeder alle moeders.
 
Een atheïst schuift 
een kaars naar het midden
en steekt het aan
 
geen licht te veel, 
geen warmte en geen hoop
genoeg.  
 
La vita
 
Buiten gaat het leven voort
en binnen
is het
ben ik

stil.

Aardigheid #2

Twee dagen geleden plaatste ik dit intitiatef op deze site. (lees hier)

Met dank aan mijn eigen social-media mogelijkheden (facebook, twitter, linked-in) en mijn netwerk is de appgroep inmiddels in deze paar dagen uitgegroeid tot 35 deelnemers. Het is een mooi begin. 

Veel van de deelnemers ken ik persoonlijk, een aantal ken ik minder goed (of alleen van naam via Linked-in netwerk). 
Zo is het ook bedoeld: vrienden van vrienden van vrienden. 

De reacties die ik van de deelnemers ontvang zijn erg positief. Ik maak hier uit op dat er voldoende animo zou zijn om anderen te ondersteunen. 
De mogelijkheid tot ondersteuning is weer afhankelijk van twee dingen: de vraag voor ondersteuning (ik schat in dat dit vooral voor anderen zal zijn - ik weet dat een aantal van de deelnemers dicht bij de mensen staan die hulp kunnen gebruken) én de groei naar tenminste 100 en het liefst naar 250 deelnemers. 

We zijn op weg.. tijdens het schrijven van dit stukje zijn we naar 36 gegroeid. 

De groep is van alle deelnemers, ik houd jullie op de hoogte. 

Jeroen

Aardigheid- doe je mee?

Ik las over een app van mannen met dezelfde naam. 250 verbonden door hun voornaam. Niets meer niets minder. Zij delen, ondersteunen, lenen aan elkaar via de app geregeld. Een keer werd er een verhuizende student onaangenaam verrast door een boete. Via de app en 'Tikkie' steunden zijn naamgenoten hem met 0,99€. Zijn boete was snel betaald. Prachtig, mooi, lief gebaar van onbekenden.
De eenvoud en kracht laat mij niet los. Iemand die het goed kan gebruiken, Een cadeautje voor de verjaardag van zijn kind, voor het eten, voor kleding. Een simpele donatie van 0,99. 
Het (kleine) geluk voor een gezin bijvoorbeeld.
Op (mijn) school, in de wijk? Onzichtbare armoede een handje te helpen. In vertrouwen. Zou kunnen toch?

Dit is het idee. 
 
We starten een app groep tot een maximum van 250 personen. 
De deelnemers aan de app zijn vrienden van vrienden van vrienden. Er is altijd wel iemand die de ander kent en hem of haar vertrouwt in de intentie aan deelname. 
 
Deelname aan de appgroep is kosteloos, belangeloos, voorwaardenloos. Hoewel: je staat achter de positieve intentie. 
 
De intentie is de volgende: 
Een beetje aardigheid naar elkaar en met name naar degene die het kunnen gebruiken. 
Aardigheid bestaat uit het uitlenen van spullen, aanbieden van hulp of het leveren van een donatie. 
Je vraagt het voor jezelf, of voor iemand die je kent. 
De eenzame buurvrouw die namens ons, voor haar onbekend, met regelmaat een mooie bos bloemen krijgt. Jij kent die buurvrouw wij doneren op jouw verzoek. Vrijblijvend natuurlijk. Zijn we straks met 100 in de app groep, doneren er twintig mensen een euro, dan heb je een mooie bos toch?
 
Of dat kind dat op school wordt opgevangen maar geen geld heeft voor kleding, spullen etc. 100€ is veel geld, met elkaar is het zo voor elkaar. (Of we schenken spullen. Niet alles is met geld goed te maken). 
 
Alles anoniem. Het gaat niet om ons, wel om het doel. De kracht zit hem in het aantal deelnemers maal de geringe bijdrage. 
 
Onbaatzuchtig, zonder gene plaats je een oproep voor de situatie waarin je bent beland. We vertrouwen op je eerlijkheid en delen graag wat van de aardigheid om je er even bovenop te helpen. 
Een volgende keer lever jij weer je bijdrage. Geen voorwaarde natuurlijk, wel aardig van je. 
 
We zijn spaarzaam in de aanvragen die geld kosten, max een keer per maand bijvoorbeeld. En dan nog, de oproep is vrijblijvend. Maar krachtiger bij grote deelname. 
 
Misschien dat we onze plannen die een donatie vragen standaard de 1e van de maand moeten posten? Dan bepaal je zelf hoe je er op reageert en waarvoor je kiest. 
Misschien blijft het wel even stil tot een oproep wordt geplaatst, wachtend op een juist moment, de urgentie om hulp. 
 
De hulp is overigens natuurlijk altijd voor iemand (of jezelf) die je kent. We gaan hier niet collecteren voor goede doelen. 
 
Natuurlijk delen we via de app het beetje geluk dat het heeft gegenereerd.
 
We voorkomen een overmaat aan appberichten, gaan dus geen discussie aan via de app. 
Mij mag je wel benaderen, en individueel kan je natuurlijk je vragen stellen aan degene die Eem bericht plaatste. (En zet eventueel de meldingen voor deze appgroep uit, dan stoort het je niet). 
 
Ik zou het graag een kans geven. We zien wel waar het toe leidt. 
Als ik samen met 100 andere personen(en liever nog met 250 personen, dat is de max van een appgroep) maandelijks een euro (of meer) kan doneren aan een gericht doel en persoon waardoor twaalf keer iemand geholpen kan zijn door 250€ (of meer of minder) dan is dat toch mooi? 
 
Hoe dan? 
 
Contact mij via 06 33431097 met je telnr. Ik voeg je toe aan de app genaamd 'aardigheid'. 
Op m'n pagina 26000dagen.nl zal ik een update geven (via de app laat ik weten als ik dat heb gedaan) 
Wat mij betreft deel je dit bericht onder mensen die je kent en het toevertrouwt. Zij melden zich via jou, bij mij. Ik voeg ze toe. (De kracht zit hem namelijk in de omvang) 
Vraag voor donatie doen we via de tikkie app. Jij ontvangt en deelt het bedrag aan degene voor wie je de oproep deed. 
 
Zoals ik al stelde: we zien wel hoe het loopt. Ik hoop op een mooi succes. Vrijblijvend natuurlijk, zonder risico, een beetje aardigheid. 
 
Doen?
 
06 33431097 - 'aardigheid'

Bekommerd


Terwijl de lucht
i
n deze Hollandse zomer 
weer eens onbekommerd blauw is gekleurd lees ik dat de namen van de slachtoffers van drie jaar geleden worden voorgelezen. 
Een traan, bekommerd. 
Met een klap zijn de levens, van hen die ze lief hebben gehad, voor altijd veranderd. 
 
Ik lees dat de rijk verdienende voetballende Ajax-talenten sinds vorige week niet meer kunnen juichen om hun doelpunten. 
De gedachten aan hun Nouri, die plots van iedereen is geworden, houdt hen nu eens met beide voetbalschoenen op de grond. Het onbekommerd genieten van succes is bij het ineenzakken van hun vriendelijke vriend voor even verdwenen. 
 
Op de plankjes in mijn tuinschuurtje, bedoeld als geniet plekje op mijn stadse huis terrasje, heb ik onze Maria gepositioneerd.
Ze is van Zuid-Amerikaanse afkomst. Boven mijn hoofd kijkt ze vanaf hier onze nieuwe huiskamer in. Haar stenen lijf wordt verwarmd door de kaarsen om haar heen. Zij bekommert zich deze dag om al dat leed van nabestaanden.
Het leed van de voetballende rijke jongens. 
Ze bekommert zich om de zorgen van mezelf. 
 
Met het verstrijken van mijn jaren slaat de onbekommerdheid om naar bekommering.
Om te beseffen en nooit te vergeten,
dat het slechts, 
en enkel en alleen, 
en nooit meer anders,
om het geluk 
van de gezondheid van het leven zal gaan. 
 
Al het andere,
is nietig
en ondergeschikt. 

Retour

Ik hoop niet dat jij de vader wordt die ik heb gehad’ zei de oudste broer tegen de jongste.
De jongste broer antwoordde met ‘ik hoop dat ik word zoals mijn vader’.

Het is een fragment uit de zomerfilm ‘Retour en Bourgogne’.
De dood van hun vader heeft deze twintigers weer bijeen gebracht, samen met hun zus.
Ondanks het broers-en-zus-zijn, hebben ze een geheel eigen beleving aan hun vader.
De positie in rij heeft hen gevormd en heeft bepaald hoezeer zij de liefde van hun vader hebben kunnen ervaren.

Geen liefde, zegt de oudste, niets van dat alles.
Een held, zegt de jongste.

De oudste liep er voor weg, weg van zijn vader, zijn afschuw, op weg naar een eigen ik.
De jongste bleef thuis uit liefde, compassie.

Ik herinnerde mij de wandeling van jaren geleden. We spraken over onze jeugd, mijn zussen en ik.
We waren totaal verrast over de beleving van onze jeugdjaren. Negen en zeven jaar verschil maakte onze herinnering een totaal andere.

De dood van onze vader bracht ons vele herinneringen die we niet herkenden in elkaar.

Zoals het in een feelgoodmovie hoort wist de oudste nog een mooie liefdevolle brief van zijn zieke vader te ontvangen.

‘Voor eeuwig verloren momenten’ zo wist ik het in mijn vaders afscheid te benoemen.

Hij pakte zijn backpack en vervolgde zijn reis, na de ontmoeting met zijn jongere ik, een knuffel, verenigd met zijn verleden.
Het was als een autobiografie.


En verder ook een heerlijke film.

 



Vaderdag

In zijn onmacht om mijn vader te kunnen zijn

schuilde ook zijn verdriet
hij had genoeg aan zichzelf 
in de donkere dagen waarin hij zijn leven leefde. 

Vandaag met de verfkwast in mijn hand dacht ik aan de schilderlessen van mijn Ome Wim. 
Willem was schilder, zijn gezin was soms mijn tweede thuis. Waar m'n tante in de ochtend fluitend het ontbijt smeerde.  
Geen mooier geluid dan dat geluid. 

Een plek waar de grauwe donkere sluier voor even was verdwenen. 

Willem was er toen mijn schoolcarrière volledig stokte. Met een verfkwast in de hand hield hij mij van de straat. 
Vandaag, dertig jaar later zal het zijn, dacht ik op deze vaderdag, voortdurend aan Wim. 
Hoe houd je de kwast vast, stevig aanzetten, geen druipers. 

Mijn vader was in geen velden of wegen in mijn herinnering te vinden. 

Het is vaderdag 2017
ik denk vandaag 
meer dan mij lief is
aan het vaderschap in mijn jeugd. 

Ik denk aan de kinderen van nu
voor wie het alles behalve vanzelfsprekend is
om een liefhebbende vader te hebben. 

Zij zullen weer blij zijn 

dat het morgen gewoon weer maandag is.  

Een verhaal, tenminste.

De zanger met zijn gitaar
praatte zijn luisterliedjes aan elkaar
prachtige kleine verhalen 
over het leven, de schoonheid
verliefd op zijn streek en moeder aarde.

Een van die verhalen zingt,
naast de indruk van zijn liedjes
voortdurend door in mijn hoofd
mijn eigen woorden maar dan zo fraai vertolkt
door de veelzijdige man op het podium.

Hij herinnerde zich het verhaal uit zijn jeugd
met groot verdriet kon hij bij zijn opa goed terecht
zijn opa luisterde en wist hem goede dingen te vertellen
op al die momenten dat hij hem nodig had gehad.

Zo wist zijn opa en hem te vertellen,
na stommiteit of wanneer hij even de bodem had geraakt,
'jongen, voor later heb je tenminste een verhaal'.

En daarna, na weer zo'n anekdote,
pakte de zanger zijn gitaar
of zat hij aan zijn piano
zong hij weer een mooi lied.

Wat nog dagen in mijn hoofd blijft hangen
zijn de woorden van zijn opa,

'jongen, voor later heb je tenminste een verhaal'.  






40

En straks,
als de laatse veertig dagen zijn verstreken
wat dan? 

Ver weg van je nieuwe thuisland
de muziek, het eten
de eeuwig durende zomerse dagen.

De Spaanse klanken die je jezelf hebt eigengemaakt
de zwiepende heupen 
de macho mannen. 

Jouw leven zonder druk
waar de kalmte opweegt tegen de corruptie
waar de vriendschappen de armoede doen vergeten.

Straks land je weer in je andere thuisland
keer je als bijna volwassene terug
en sluiten we jou, met een lichte tegenzin van jouw kant,
in onze armen.

Zo zal het ongeveer zijn
de schaduwkant van jouw 'leven in een jaar'

Maar vergeet dat alles maar
in de veertig dagen die nog komen gaan. 

Zweef zoon,
op deze dagen van Colombiaans geluk
die je nooit
nee nooit meer zal gaan vergeten. 

Niet het bos, maar de Dom

Ik zie de eekhoorns springen 
van tak tot tak, 
tijdens een avondwandeling
steken twee herten het wandelpad over
vanavond kroop een van de 
rode wollige bosmuisjes
langs mijn broekspijp
naar omhoog. 

We fietsten inmiddels
door bossen en over heuvels,
als dertig jaar terug in de tijd
onze zomerse fietsvakanties
van weleer
de bomen kleuren groener 
de vogels zingen het hoogste lied. 

In dit donkerste donkere bos
aan de rand van de A12
in onze wachtkamer
op alles dat nog komen gaat. 

Na al dit groene moois en deze stilte
verlang ik naar de ruhring
op de zondagochtend
een wandeling
van Vinex naar de Munt
naar de rustige winkelstraten. 

In de avond, 
de drukte van de kroegen,
of diep weggezakt
in de stoel
bij het grote filmdoek
het vertier
de beweging,
het leven
van de stad.

Niet het bos,
maar de Dom.

Nog even.


Alleraardigst

In een dag waarop alles voor hem mis leek te gaan, kwamen we vast te zitten in de diverse wegaanpassingen die er rondom Schiphol zijn. De tijd drong, terwijl ik rondjes leek te rijden zonder de juiste afslag te kunnen vinden. Iemand zou ons toch moeten kunnen helpen? 

En dat klopt: een alleraardigste vrouw aan de telefoon, werkzaam bij een servicenummer van Schiphol stond mij te woord. Naast mij zat een totaal verbouwereerde Italiaan. Eerder die dag had hij uren met de Italiaanse luchtvaartmaatschappij aan de telefoon gezeten om de problemen met zijn vliegticket te kunnen oplossen. Onbereikbaar en onwelwillend, zoals hij het was gewend in zijn thuisland. 
'Nee', zo vertelde hij mij, 'het is opvallend hoe vriendelijk de mensen bij de servicediensten in Nederland zijn'. 

Kijk, dacht ik, dat is nog eens een andere beschouwing dan de ruwheid die je meestal hoort. 

En sindsdien is het mij opgevallen. 
De vriendelijkheid waarmee ik tegemoet word getreden. Vroeger gingen we voor deze vriendelijkheid naar Den Bosch of zuidelijker. We merkten destijd een opvallend verschil in de wijze waarop het winkelpersoneel ons tegemoet trad, daar en bij ons in de Randstad. Dat was toen. 

Maar nu: Coolblue, de plaastelijke hovenier, de medewerkers bij de Horeca en filmhuizen in Utrecht, het gaat er ongelooflijk vriendelijk aan toe. 

Natuurlijk hebben ze iets te verkopen aan mij. Dat maakt echter de vriendelijkheid niet tot een vanzelfsprekendheid. 

Het meisje aan de kassa, de vakkenvuller voor wie geen vraag te veel is en mij leidt naar het juiste schap. 

'Had u nog iets anders te vragen, nee, nou dan wens ik u nog een fijne dag'.

'Doei'

(en dat laatste vind ik na een wat zakelijk gesprek dan altijd ook wel weer grappig, de uit de rol vallende maar nog steeds vriendelijke jonge medewerker).

We leven in een allervriendelijkst en aardig land. 

Ook voor u een fijne dag :-)

 

Marathon (sssst)

Het is ruim voorbarig, hoogmoedig, en pure nonsens om er woorden aan te geven. 
Drie trainingen op een rij, hoogmoed voor de val. 
Maar zonder doelen, zonder beschreven woorden liep ik niet ooit die 2300 wedstrijdkilometers en vele vele trainingskilometers.
Tien marathons, 3x Rotterdam, 4x Terschelling en de snelste in Leiden; onder de drie uur. :-)
De eerste wedstrijd in '97, het duurde drie jaar voor de eerste marathon kwam; 3.02.25

Cijferfetisjist, schema's, honderden schema's. 
Duurloop, fartlek, over polderwegen in buitenlandse vakantieoorden, minimaal 10 wedstrijden in een seizoen. 

Op 10 april 2011 liep ik de laatste marathon en daarna kwamen er geen wedstrijden meer. 
Zo fanatiek als het ging, zo abrupt eindigde het.
Een verkeersongeluk (het derde in mijn leven) verpeste het voorgoed. 
Dacht ik. 

Enkele pogingen tot een herpakken van de trainingen leidde tot niets.

Tot deze week, zes jaar na dato. 

April 2017, serieuze zaken voor deze loopamateur. 
Eens kijken hoe ver ik nog weer kan komen, en hoe snel. 

Rustig aan opbouwen, een eerste 10 kilometerwedstrijd over een aantal weken. 
Drie keer in de week trainen. 

April 2017...het is een half jaar voor de Berenloop op Terschelling.
De 42.195 meter.

En deze woorden?
Die schrijf ik vooral voor mezelf, om wat druk van buitenaf te krijgen om dit schema te gaan volgen.
Te lopen, deze keer niet meer gesponsord (ik liep seizoenen lang voor het KWF), maar met net zoveel overtuiging. 

De 10 kilometerwedstrijd dus als eerste doel. 
Ik vind 46 uitslagen terug in mijn uitslagenlijst.
Snelste: 36,42 in Utrecht (sept 2009)
Alle anderen gingen rond en meestal onder de 40''
Als ik onder de 50'' finish, dan is dat een mooie eerste start voor dit zes jaar ouder geworden lijf. 

Zo het eerste doel is gezet. 
En houd mij er maar aan. 

To be continued.






Cheers

Ondertussen in

 

… de bossen van Maarn is het morgen exact 270 dagen geleden dat we onze zoon gedag zeiden. Een jaartje naar Colombia. 
 

We trekken voort

Het jonge groen
aan de Hortensias 
laat zich zien. 

De rode wijn in het glas
warmt zich op aan de lentezon.

Zomertijd,
de vroege avond
voelt als een warme middag.

De tuin, het groen,
de geluiden uit de buurt
alles is hetzelfde
en alles is veranderd.

Nog een keer,
een slok,
de dozen staan al klaar.

Hier in dit huis, 
werden de jongens groot
we streden en plezierden 
om te kunnen worden wie ze zijn 
vrij om de wereld in te gaan. 

Nog heel even,
de zon, de wijn, 
het jonge groen aan de Hortensias. 

In een geheim gebleven lied zingt John Hiat:

'you should have been a gipsy, 
with a diamond in your tooth, 
you could have told the fortune
you should have told the truth
about the roses on your tombstone
...'

We trekken voort
het was mooi
we gaan door
naar het rumoer van de stad.

Mijn lief gaat mee
in de grillen van mijn denken
onze toekomst tegemoet. 



Als een droom te leven

'Stel nou, dat dit alles de droom is, een oefening voor het leven hierna.
En dat je straks, na deze droom, weer naast je vader kan zitten om het gesprek te voeren.'

Ik keek hem aan en zag in zijn ogen dat hij serieus was.
Een serieuze gedachte van deze werkelijkheid, zijn werkelijkheid. 

Voor een kort moment ging ik mee in zijn gedachten, en schitterde een gelukzalig moment in iets dat mijn ziel zou moeten zijn.
Als in een flits zat ik daar met mijn vader een gesprek te voeren, het leven te bespreken, zoals ik dat nu hier in werkelijkheid met deze vriend zat te voeren. 

'Ja' zo vertelde ik hem, 'stel, ik voel de schittering bij de gedachte, maar het is een utopie. De schittering die ik voelde is een wens uit het verleden.
Ook in het leven na deze droom zou dat gesprek er niet van komen.'

'Het is een prachtige gedachte', zo ging ik verder 'het echte leven na deze droom die we leven. Maar ik heb het vooral hier en nu te geven, mijn leven als een droom te leven. Tenminste daarnaar te streven.'


Insallah


De liefde

Ach de liefde
ik luisterde op weg naar huis naar de radio
naar verhalen van het gebroken hart
en zo zat ik luisterend naar de woorden en mooie muziek
plotsklaps terug in mijn jeugdjaren
mooi toch hoe de combinatie van woorden en muziek de herinneringen
zo levend bij je binnen kunnen komen.

Ach de liefde
de kalverliefde op de basisschool
de stille liefde in de brugklas
een eerste zoen 
zij wel, jij niet verliefd
of pijnlijk andersom.

Ach de liefde
recht in je hart
of met terugwerkende kracht
van voorbijgaande aard
of als een blok aan je been.

Ach de liefde
voor je lief, 
je vrienden
voor je verdriet 
je geluk
het leven.

Ja de liefde
zoals zij met de jaren
van kleur en vorm verandert
maar zolang het je bloed laat stromen
om te weten dat je leeft. 

Vier de liefde.


De kleur

Ze zegt
'waarom hebben jullie bijna geen donkere kinderen?'

Ik slik
en voel het onbegrip.

Ik zeg
jij en ik,
wij hier samen zo blank als wij zijn
verschillen misschien wel meer van elkaar
dan het verschil tussen blank en donker.

Steeds weer
als jij, als wij
beoordelen op de buitenkant
creëren wij verschillen 
en veronderstellen wij overeenkomsten
die er beide niet zijn.

Ik wil niet meer
over kleuren horen
over rassen en geloof. 

Ik wil niet meer 
alles en iedereen
over die ene kam geschoren zien.

Dus voordat je mij 
of de ander in een hokje van kleur of geloof 
zal stoppen
leer mij en de ander eens kennen.

Laten we elkaar 
als mens beschouwen
een kind als alle kinderen
er valt een wereld mee te redden.


Ik hou van

Geinspireerd door een item in de wereld draait door.
Een goud Haags nummertje van Jekkers. 

want ik hou van jou is niet de sleutel tot de ander
maar ik hou van mij, al klinkt het bot en slecht
want wie van zichzelf houdt, die geeft pas echt iets kostbaars
als ie ik hou van jou tegen een ander zegt


Het heelal

In de schemering van de avond
fietste ik langs de verlichte huiskamers
huiskamergeluk
een vader met kinderen
als in een UNOX reclame.

Ik sloot de gordijnen
ontstak het gasvuur
en nestelde mij 
met een fijn glas wijn
in een leeg huis.

Ik vulde de leegte
met een van de mooiste Nederlandstalige nummers die ik ken
om zoveel redenen, 
zoals muziek bij iedereen een eigen snaar weet te raken.

Anthony ik voelde om zoveel redenen
een geestverwantschap 
en om net zoveel redenen niet.

En dan de tekst

'En we werden ouder liefste, en de kinderen gingen weg
Deden duizend domme dingen maar ze kwamen goed terecht
En jij zei; je wordt steeds mooier
En ik dacht: ja dat is waar
Want we gingen steeds meer lijken op elkaar'


Ik schenk mij zelf een fijn glas wijn in
en weet met fijne herinneringen
in dit lege huis van mij
te zijn
goed te zijn. 





Fasen (geen)

Druppel na druppel 

uur na uur 

verdwijnt het vocht 

in haar 

aderen.

 

Twaalf en een half jaar

zegt ze
dat is reden 

voor een feestje
toch?

 

Een jubileum

van het ziek zijn.

 

Haar verleden 

en haar toekomst
trekt in deze ruimte
aan ons voorbij.

 

Lopend

zittend
liggend

rollend.

 

Fasen, 

zegt ze
ik luister
zittend aan haar bed

fasen is onbespreekbaar

het is nu, 

hier 

nee!

niet later.

 

Druppel na druppel
druppelt het vocht in haar aderen
en dan
heel even 

door al haar levenskracht heen

is er
kwetsbaarheid
de broosheid 
van dit bestaan.

 

Geen fasen
zegt ze.

 

En voor even

sluit ze weer

haar ogen

tegen
de werkelijkheid. 



 

Aanbellen

Ik las laatst een blog van een 'AFS-ouder'.
Een ouder die heeft ingestemd met het uitwisselingsjaar van haar dochter. Een ver, warm land, op de puberleeftijd van haar kind. 
Ze schrijft er over tal van dilemma's, niet van haar dochter maar van haar. 
Over de pijn, het verdriet, de afstand, het laten vallen en veel liever willen oprapen van haar kind.
Voor iedere ouder van een puber herkenbaar, die dilemma's waar je voor staat. De grote stap van zorg en opvoeden naar zelfstandigheid en loslaten. 
Als ouder van een kind ver over de grenzen is het 'hard-core' afstand nemen. 
Ik had daar tot een paar maanden terug geen flauw benul van. Tot twee keer toe genoot ik vooral aan de ontvangende kant: een extra zoon van over de grenzen bij ons in huis. Dat is niet loslaten maar een beetje vasthouden en vooral veel 'vieren'. 
Maar nu, sinds 158 dagen geleden, sta ik hier aan de andere kant. 
In mijn hardcore les 'afstand houden, loslaten, en er op de juiste wijze en op het juiste moment zijn'. 
De ontvangen beelden van onze vijftienjarige zoon in Colombia, zijn fragmentarisch. 
In de eerste periode toegelicht met verhalen via de app, maar de laatste tijd steeds meer alleen door toevallig door ons opgepikte foto's. 
Ik besef dat het fragmentarisch beeldmateriaal is, maar voorzover in te schatten is, zijn het positieve beelden en verhalen. 
De, in mijn beleving spaarzame, toelichtingen van zijn kant zijn immer positief. 
Hij houdt zich aan het 'we gaan niet moelijk doen', de woorden die hij 158 dagen geleden dapper uitsprak bij het vertrek op Schiphol. 
Met droge ogen vertrok hij door de douane en uit ons zicht.
En met droge ogen vertoeft hij al maanden, dansend, (bungee) springend, zoenend, verwonderend, feestend en ja vooral feestend in het prachtige Colombia. 
Op hardcore wijze leer ik afstand nemen, het is immers niets lekkerder om als vijftienjarige je (soms bezorgde) vader via de app te 'vergeten'. 
Steeds weer herinner ik mijzelf er aan hoe ik als vijftienjarige in het leven stond; mijn zoon en ik, we lijken op elkaar, ik zou niet anders hebben gedaan.
Tegelijkertijd sta ik stil bij het feit dat ik niet meer vijftien ben maar ook in dit geval aan de andere kant sta; de liefhebbende vader die niets liever zou willen dan zijn zoon in de buurt te hebben.
Dat is voor hem, op zo'n afstand met tal van verleidingen in dit AFS jaar, wel het laatste om bewust van te willen zijn. 

En gelijk heeft ie. 
Ik laat hem reizen van Noord naar Oost,
van Zuid naar West, 
laat hem dansen, vieren
in Colombiaanse spontaniteit
zonder enige bewustzijn van de hollandse drang
naar planning en tijd
de jonge vrouwen om hem heen
de wereldwijde vriendschappen,
een levenlang zomer,
gelijk heeft ie.

Het was prachtig zoals de caberatierre het vanavond op tv wist te vertellen.
"Ik zocht naar woorden, zoals ik naar woorden zocht toen ik keek naar mijn gevaarlijk wegskatende dochter op weg naar school.
Je wilt haar behoeden voor de val, je wilt zorgen, je wilt...
Maar ik hield mijn woorden voor me en dacht alleen maar: als we er maar weer voor haar zijn als zij bij ons aanbelt'. 


(over zo'n 185 dagen ;-) )





 

Terschellingliefde

Een aantal dichtseltjes uit liefde voor 'ons Terschelling

Kop in d'n wind

En als de waddenwind
aansterkt tot kracht zeven
dan nemen we de dijk.

Het grijs van de wolkenlucht
loopt over in de donkere golven
van het hoge water van het wad.

De polderkant 
veelzijdige eiland.

Met d'n kop in de wind.


Meedeinen
 

Dit eiland deint mee
dagelijks verschijnen 
en verdwijnen 
de toeristen 
op en van het eiland
een komen en gaan van mensen
de plaatselijke middenstand
deint in hetzelfde tempo mee.

Zetten ze een voet aan land
de middenstand voor even in beweging gezet
lijken ze te worden verzwolgen
door het eiland zelf
nergens
op de paden
en stranden.

Iedere toerist 
heeft het eiland 
voor zichzelf.

Misschien juist daarom  
blijven ze komen.

Zweven

Te leven als een vogel
voor een moment te kunnen zweven
boven de vloedlijn
met de zeewind
van Terschelling

Brandaris

De wereld raaskalt maar door, 
de Brandaris schijnt 
in een mistige wereld 
zijn licht over het eiland
en weer
en nog een keer.



 


Op eigen benen

'Het wordt je niet geleerd he? 
Het ouderschap,
waar je nu goed aan doet
bij het grootbrengen van je kinderen.'

De man aan de bar dronk z'n biertje
en sprak meer tegen zichzelf dan tegen mij. 

 'Maar goed, als je ze dan hebt
dan doe je het gewoon'.
Zo vervolgde hij zijn verhaal tegen niemand. 
'Grootbrengen, laten vallen, weer opvangen. 
Zo worden ze groot.'

Hij nam nog eens een slok, en keek voor een moment gedachteloos voor zich uit. 

'En als het dan uiteindelijk leuk lijkt te lukken', zo ging hij verder, 'dan laten zij jou los he.
Gaan ze weg, ben je ouder op afstand. 
Staan ze op eigen benen 
En jijzelf ook weer.'

'En net als dat ouderschap van achttien jaar geleden. 
Wordt ook dat je niet geleerd.'

'Wat?' Onderbrak ik de man.

Hij keek mij wat verschrikt aan. Niet opgemerkt dat hij een luisteraar had. 

'Hoe je dat doet, antwoordde hij, weer op eigen benen staan.'
 
We namen beiden nog een slok van ons bier en keken zwijgzaam voor ons uit.


 

 

Wat een mooie vrouw

'Mij krijgen ze er niet onder hoor'
zegt de zieke vrouw
aan de overkant van het bed waaraan ik zat
tegen de bezige, zorgzame, verpleegkundige.

Met de allerliefste aandacht reageert zij
op deze dappere woorden van haar patiente.

'Acht patienten op een dag',
zo vertelt ze mij even later,
terwijl ze de zakjes met vloeistof
scant, openmaakt, checkt en aansluit.
'Nee, geen routine, daar waak ik voor'.

En zo ziet het er ook uit;
routineus zonder blinde routine.
Daadkrachtig, zorgvuldig en zo menselijk en liefdevol.

Dag in dag uit omringt ze zich met de mensen
in de bedden om haar heen.

Als licht in hun duisternis,
als strohalm,
hun redder
soms tegen beter weten in.

Het is een wereld waar ik niet zou willen zijn.
Niet hier aan de zijde van mijn lieve vriendin.
Maar als het dan toch zo moet zijn,
laat er dan maar heel veel van deze vrouwen en mannen zijn.

Als vrolijke, liefdevolle, zorgzame lichtjes in de duisternis
van al die patiënten in hun bedden,
dag in dag uit.

Wat een mooie vrouw.


Ik bid

Bieber koopt zijn drankjes
bij de Albert Hein
met goede vriend Martin
het meisje aan de kassa bloost
en heeft de dag waar ze niet eens van heeft kunnen dromen.

In Den Haag
wordt het volgende plan ontvouwd voor ons vak
registreren en leren voor het leraarschap
bij het aanhoren van het debat geloof ook ik steeds minder in de democratie:
niemand heeft mij en ons iets gevraagd,
we mogen het er straks wel mee doen.

In Aleppo laat een meisje vanuit een platgebombardeerde flat
de wereld weten dat ze leeft
ondertussen drijven in Italië de lijken
van eens hoopvolle vluchtelingen in de zee. 

Maar dan
jij
een strijd te zien vechten
tegen het monster van de kanker
dat
dat laat mijn doldraaiende wereld stil staan
en ik
ik bid
als ongelovige
als nooit te voren
vooral voor jou.

 


Geen vrees



Met het verstrijken van de jaren
wanneer alle eerste keren al zijn geweest
vrees ik voor het uitblijven
van dat euforische
dat blije gevoel
van hier en nu,
nooit meer anders willen.

En dan
valt deze vrees van mij af
hier op dit eiland
dit uitzicht
de heldere sterren aan de lucht
het geluid van de zee
het klinken van de glazen
zo vol van herinneringen.

Geen vrees 
wel de euforie
geen mooiere plek 
al is het nog een honderd keer meer
dit heerlijke 
Terschelling.

Drijfveer

Wanneer ik, 
na vele onderwijsgesprekken op een dag
terugkeer naar mezelf,

om te weten vanwaar mijn drijfveer komt
om te kunnen doen wat ik doe
om te kunnen zijn wie ik ben

dan weet ik door de stille treurnis en de pijn
van vaderloosheid
en spijt
om al wat nooit echt is geweest

waar het voor mij om gaat
niet meer voor mezelf
maar voor al het kwetsbare in het kind

om te kunnen worden wie je bent
is het nodig dat je volledig jezelf zou kunnen zijn
stuiterend, introvert of storend voor de ander

dat je, hoe dan ook, volledig wordt gewaardeerd
om wie je bent in wat je doet
door een ieder die jou ontmoet

dat je er bij hoort, een van ons allen bent
en dat je dat ook
in al je uniekheid zal zijn

zodat je weet dat we niet jou willen veranderen
maar het systeem om jou heen zullen aanpassen

omdat we jou, net als alle anderen
nodig hebben om onze wereld
zo mooi te laten kleuren




Wijn en eten

Of de wijn een goede wijn wilde zijn
rood bij voorkeur
doe de Chileen maar.
 
En het eten
fijn van smaak 
met die mooie zware rode wijn.

 

Nee geen toetje
wel de French coffee 
ik had het hem voor kunnen zeggen
en na die ene
nog een tweede
zoals altijd.
 

En voor mij de kaasplank 
met een heerlijke port
maar dan zonder kaas
want de port is zo heerlijk.
 

We dronken, we aten
en leefden het leven
aan deze dis
op een mooie zomeravond.
 

Een mannenvriendschap
zo'n veertig jaar.
 

En natuurlijk
nog eentje dan 
en nog eens veertig jaar.



 


Systeemfout

Het is een vreemd fenomeen, 
je bent jong hebt kinderen en (schreeuwend) behoefte aan tijd
voor je (nieuwe) ambities, je jonge leven, je tomeloze energie en oja je kinderen, 
maar die heb je niet want de kinderen slurpen die tijd op.
Tot het moment dat ze op eigen benen staan
er zeeën van tijd ontstaan
die je dan niet meer zo schreeuwend nodig hebt als voorheen.

Het is als met het geld, jong bij kinderen verdien je het minst
maar heb je het meeste nodig
wanneer zij het huis uit zijn en hun eigen broek ophouden
ben je aan de top van je carriere met dito salaris (hoop je dan).

Een systeemfout van het leven. 



Daar doen we niet aan

Ik vroeg hem of het lastig was
het vooruitzicht om een jaar lang vrienden en familie te missen
en of hij bang zou zijn voor heimwee.

Zijn antwoord was er een 
in het bewijs dat rollen in het leven om kunnen draaien
het moment waarop het kind zijn ouder een wijze les leert.

Angst, verdriet, heimwee in het vooruitzicht?
'pap, daar doen we niet aan'.

'De cirkel van invloed', 'de keuzevrijheid tussen stimuli en respons'
mijn Covey wijsheden krijg ik van mijn zoon op een presenteerblaadje aangereikt
en meer dan dat nog, laat hij dat vanuit het verre Colombia zien
en heeft hij de rollen omgedraaid.

Hij leeft op dit moment de zeven wijsheden
en van al die 'wat als' en 'buiten de invloedcirkel' situaties?

'Pap, daar doen we niet aan'. 

(Coveywijsheden staan nog steeds op deze site zoals 'be proactive' en 'begin with the end in mind' 




Eitje

Ik tik m'n eitje
goed gekookt, zondagochtend zoals deze hoort te zijn
een voorzichtig doorkomend zonnetje schijnt naar binnen
het huis is stil, er wordt gesport en geslapen.

In de loop van de ochtend vult deze tafel zich
of tenminste vroeg in de middag
slaperige puberhoofden nog niet in staat in gesprek te gaan
maar voldoende om dat zondagochtend gevoel verder te vullen/

Uitgesport, uitgeslapen, familietafel compleet
met vier, vijf en soms met zes,
met aangewaaide mannen uit verre en minder verre landen
mijn zondagochtend.

Zijn koffers zijn gepakt, 
hoe vul je een koffer voor een jaar?
naar een land en een klimaat dat je niet kent
met een overgewicht aan ervaringen zal hij over 11 maanden weer aan deze tafel aanschuiven.

'Ik neem de kamer' zegt de ander
'ga vanavond maar even mee kijken dan weten jullie ook wat het is'
de rollen zijn volledig omgedraaid, 'ga maar even mee met mij'
we zullen kijken en zien dat het goed is, zoals zo vaak bij zijn keuzes in zijn jonge leven.

Nog een keer in dit familieleven vult deze ontbijttafel straks
met (on)uitgeslapen puberhoofden zoals het nooit anders is geweest
maar voor altijd anders zal gaan worden.

De gebeurtenis van vandaag 
, zo schreef ik eens, 
is de dierbare herinnering van morgen
na vandaag in dit uitgevlogen nest
zullen we weer voortbouwen
aan nieuwe dierbare herinneringen.

Lieve mannen, vlieg een mooie vlucht.


Colombia - 8 vragen (en antwoorden)

Julian gaat een jaar naar Colombia. Een uitwisselingsjaar via de organisatie AFS. 
 
8 meest gestelde vragen over het uitwisselingsjaar van Julian. 
Met stip op 1. Je gaat hem toch wel bezoeken? 
Antwoord: nee. We gaan hem dit jaar niet bezoeken. Daarvoor moet je het uitgangspunt van AFS kennen. AFS heeft als doelstelling jongeren te laten kennismaken met en te integreren in een andere cultuur. Om vanuit die ervaring meer begrip voor andere culturen te kunnen opbrengen. Integratie betekent volop meegaan met het gezin waarin je opgroeit. De taal leren de gewoontes eigen maken. Wanneer wij daar op bezoek komen brengt dat van alles te weeg. Loyaliteit naar beide ouders, aanwakkeren van heimwee. Etcetera. 
 
Nr 2: jammer?! 
Nee dit is volledig zijn jaar, maar wanneer zijn jaar positief verloopt hopen we dat we daarna met hem mee terug mogen. Hij kan ons meenemen naar de plekken en mensen die hij heeft leren kennen. Daar zie ik al zeer naar uit. 
 
3. Colombia? Waaat? Zo gevaarlijk waarom daar? 
Het is Julians eigen zoektocht geweest. Een zorgvuldige afweging van mogelijkheden van Spaans sprekende landen. In Zuid Amerika, daar wilde hij naar toe want Spanje is zo 'gewoon'. Het is Colombia geworden vanwege de ligging en de grootte van het land. De grootste kans op stabiele aangename weersomstandigheden gedurende het gehele jaar. 
 
4. Spreekt hij al Spaans? 
Een paar woordjes. Maar met de volledige onderdompeling in de taal gaat hij binnen enkele weken de taal begrijpen en spreken en na een jaar misschien wel vloeiend. Dat gaat zo snel. 
 
5. Maar minstens zo vaak als de eerste vraag gesteld: waarom? 
We hebben het zelf gedaan 'vrees' ik. Drie jaar geleden publiceerde het USG (de school van de jongens) een advertentie waarin ze een gastgezin zochten voor een uitwisselingsstudent. Tot dan hadden wij er nog nooit van gehoord. Luca uit Italië kwam bij ons in huis wonen. En met hem maakten we kennis met allerlei nationaliteiten. En natuurlijk de Italiaanse cultuur. Verrassend anders dan die wij als toerist hadden geproefd. Dit jaar woont Fran uit Argentinië bij ons. Voor ons allen een verrijking aan inzichten. En natuurlijk ook gewoon heel gezellig. (En ja ook soms lastig). Kortom Juul heeft gezien wat het is, heeft geen idee wat hij na het VO zou willen doen dus dacht: let's go. 
 
6. Wat gaat hij doen?
Wonen in Villavicencio een stad ca 150 km zuidelijk van Bogota. Bij een vader moeder en oma. De zoon studeert en woont in Bogota. Hij gaat na een aantal weken naar school (vroeg d'r uit, uniform aan en middagen vrij) en zal om het tof te hebben vrienden gaan maken. Dat laatste gaat in Zuid Amerika met meer gemak dan voor buitenlandse studenten met onze toch wat meer kat uit de boom kijkende Nederlanders. En verder: eten, cultuur, natuur, vervelen en alles wat je nu nog niet kan bedenken. 
 
7. Man, gevaarlijk toch?
Yep gevaarlijker dan in ons veilig landje. Waar, zoals Fran zegt, zelfs de chaos is georganiseerd. De AFS opdracht is: doe zoals je gastgezin doet. Zij weten waar je wel en niet kunt zijn en wanneer. De kans is in Colombia groter dat je wordt beroofd dan hier, dat klopt ja. 
 
8. Julian is toch (pas) vijftien? Ga je hem niet ontzettend missen? 
Ja, we gaan hem ongelooflijk missen. Juul brengt de humor in ons gezin. Het gekke en het lieve. Zo'n gozer ga je missen. Maar wat telt is de trots dat deze gozer deze stap zet die hem zal vormen voor de rest van z'n leven. Daar weegt het grote gemis tegenop. Tenminste zo kan ik dat zo'n twee weken voor zijn vertrek met droge ogen beweren. Dat zal straks wel anders voelen maar hetzelfde zijn. We voeden ze op om zelfstandig te zijn en verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen groei. Tja, dat loopt bij Julian wat uit de hand zeg maar.

Misschien

Misschien
om het verdriet
de ziekte 
het heengaan

Misschien
omdat jij en ik
het nooit leren
maar altijd doorgaan

Misschien
is er dan plots
het besef
van het eindige

Misschien 
dat we dan 
weer doen 
wat waard is
om te leven
te vieren
te genieten
te delen
te verdrieten

Misschien 
dat dan
al het onbelangrijke
echt
onbelangrijk blijft

Ja dan
is verdriet
ziekte
heengaan
nog een beetje
betekenisvol

misschien

Of zouden we
ook zonder dat
gewoon leven
alsof het de laatste dag
zal zijn
en morgen
weer

misschien

Stepping out

Ik had zijn speech al een aantal keer gelezen en dus was het niet vreemd dat de woorden tijdens het hardlopen nog even in mijn hoofd rond blijven zweven: 'Keep on stepping out of your comfort zone'

Ik liep mijn derde trainingsrondje van deze maand. Na de euforie van de eerste keer, was er vorige week de zwaarte van de tweede keer. De denkbeeldige finishlijn na zeven kilometer bleek te ver weg en al na een kilometer of zes liet ik de benen stil staan om bij te komen. Alsof ik ook maar kon denken dat die opbouw vanzelf zou komen wanneer ik iedere week een rondje zou hardlopen; niet met dit lijf en met deze leeftijd!

En, zo dacht ik na mijn eerste meters van vandaag, voor je het weet draai ik mijn rondjes met de denkbeeldige finishlijn, met de daarbij horende 'OMG dat ga ik niet redden'. Ik sloeg dus na 2 kilometer niet naar links af maar ging rechtdoor, wetende dat dit rondje groter zou zijn. Ik nam mij voor om 10 kilometer hard te lopen en zou, door het verleggen van mijn route, de zeven kilometergrens ergens anders passeren. Al is mijn loopconditie niet terug op niveau, ik weet nog steeds dat het lopen ook grotendeels in het hoofd gebeurt. 

De zeven kilometer passeerde ik dus vlakbij het kasteel Haarzuilens, maar mijn doel lag op tien kilometer. Het lijf riep waarschijnlijk net zo hard als de weken hiervoor om even te rusten, maar ik stelde dit een kilometer uit. Pas dan kon het, al was het alleen al om te bewijzen dat stoppen in je hoofd zit en niet in het lijf. Nadat ik het lijf na acht kilomter even rust had gegund verlegde ik nog een keer de route. Ik zou de tien kilometer voltooien, ik zette mijn draf in en liep mijn kilometers, niet twee maar drie; elf kilometer in totaal.

Keep on stepping out of your comfort zone.
Voor je het daadwerkelijk beseft draai je alweer je vaste rondje, voldoe je aan je eigen verwachtingen en ga je er in geloven dat je je eigen limiet hebt bereikt. 

En dat, zo zou je begrijpen, geldt niet alleen voor het hardlopen :-) 






 

Het zat er aan te komen

Het zat er al een tijdje aan te komen.
Uit de gesprekken kwamen de thema's naar voren, tenminste zoals ik ze leek te horen.
'Hoe zwaar was je toen je bij ons kwam werken?' 
'Zo'n 14 kilo lichter', moest ik tot de schrik van de ander bekennen, 'maar toen, 5 jaar geleden, dat was dan ook verre van gezond.'
Ik zag de tijden van anderen voorbij komen, hoorde een vriend vertellen over de betekenis van het lopen voor de rust in zijn hoofd.
En voor de zoveelste keer moest ik erkennen dat ik mij een tussentijdse dip had toegestaan in het trainingsschema van de sportschool. 
Die sportschool die vooral goed voor het moment is, maar voor mijn lijf niet zoveel blijvends te bekenen heeft gehad.
Nee dit lijf is meer gemaakt voor de duursport. 
Het laatste zetje werd gegeven door het hoofd dat rondmaalde over grote belangrijke veranderingen, beelden van de nabije toekomst. 
En de kracht van het lopen die het altijd heeft gehad voor mij; doelstellingen nastreven, trainingsschema's, discipline op kunnen brengen, met als ultieme hoogte (en diepte) punten: de marathons die ik heb gelopen. 

Het lijf is ouder, de tijden zullen trager zijn, maar de ongelukken zijn verwerkt. De knie zal zich nu wel gaan houden, zo heb ik met mijzelf afgesproken. 

Het zat er aan te komen. 
Op een koude tweede Pinksterdag gingen mijn oude Asics weer uit de kast. Versleten zolen, al een jaar of drie niet meer serieus aangetrokken. Het lijf zwaarder maar de kleding rekt blijkbaar voldoende mee. 
De polder in, op gevoel, net zolang tot ik niet meer zou kunnen. 
Plots behoorde ik weer tot de hardlopers in de straten, a;ls motorrijders onder elkaar zeggen we elkaar gedag. Zwoegend, zwevend, zwetend, er komt altijd wel een hallo uit voor de medelopers.

Na precies 7 kilometer was het op. Op gevoel de kilometers rond de 5 minuten gelopen. Strak, ik kan het nog, op gevoel.
Dat is geen marathon in 4.16 de kilometer, dat zal er ook wel niet meer van komen. 
Die tijd dan... de marathon daarentegen ;-)

Het zat er aan te komen.
En dat is maar goed ook.


Pluk

Klagen doet ze niet
haar gewrichten stram
haar oude lijf gekrompen
de winter als een veel te koude koelkast om haar heen.

Klagen deed ze niet
in de jaren na de oorlog
de schoolkachel opstookte voor de kinderen 
die wel naar school konden
en zij het geld elders verdiende 
dat zij bij haar moeder mocht inleveren

Klagen deed ze niet
niet waar ik bij was 
in de lastige jaren van m'n jeugd
waarin zij tegen de stroom in 
tegen de klippen op
zich een weg wist te banen
misschien wel een feministe 
voor het woord was uitgevonden

Klagen doet ze niet
de gewrichten zijn wat stijf
en stiller wordt het om haar heen
maar voor haar blijft er immer genoeg te koesteren
zoals zij dat al haar hele leven heeft gedaan

Vierentachtig bewogen jaren lang
plukt ze zo haar dagen
zonder te klagen

Pluk ze moeder,
nog vele dagen lang.


Takken

Wanneer ik de wind
voor jou
anders had kunnen
laten waaien
dan 
zou ik het vandaag
nog voor je doen. 

Een zacht
lentebriesje
kabbelend mee
door het leven
zou laten 
voeren.

Maar nu
ik dat niet kan
laat me dan 
een van de bomen zijn
waar jij je aan vast kunt houden
wanneer de storm zal opsteken. 

Laten we dan
maar meebuigen
heen en weer
in de wind
totdat
de stormwind
het zou opgeven.

Of,
later,
wanneer het dan echt
niet anders kan
ook mijn takken
zouden breken
in de wind
het op zouden moeten geven
omdat de wind
te hard waait
ook mijn takken
te zwak
zouden blijken te zijn.

Maar wij
dan tenminste
weten 
dat alles 
is gegeven.

Vier

Het verleden manifesteert zich in het heden. 
Personen en gebeurtenissen uit vervlogen tijden verschijnen scherp als glas op het netvlies.
Verenigt in die ene datum.
Daarna zal het beeld weer 365 dagen vervagen.  
Een verjaardag viert het leven tijdens het leven.
Een verjaardag wordt na het leven,
het herinneren van herinneringen.  

Deze week zou hij verjaren, 84 jaar. 
Bij leven is hij 80 geworden. 
En straks op de vierde van de vierde, vier jaar geleden, mocht hij sterven. 
Altijd, ieder jaar weer, tussen die 22e maart en de 4e april, verjaar ik zelf.

De verjaardag van mijn vader, 
maakt het beeld weer intens en scherp
een traan, een brok in de keel,
een glimlach, 
de geschiedenis herhaalt zich
onvermindert
keer op keer.

Dood is hij niet
omdat hij niet is vergeten.





 

Ik vang de tijd



'Dus in Midsland gebeurt het'.
Net voor vertrek met de boot naar het vaste land pikte ik het gesprekje van deze eilanders op. 
Ik liep de winkel uit en dacht; dat is het precies.

Hier staat de tijd stil, zijn de problemen niet groter dan de problemen van het eiland. 
HIer voelt de forse tegenwind als gewoon een bries door je haren.
HIer laat ik mij in de kou, door de regen nat worden
hier voelt alles lichter. 

Op dit eiland, vol van herinneringen waaide de storm de fijne zandkorrels over de witte stranden
als tijd en gebeurtenissen die aan ons voorbijtrekken
ik knielde
met mijn armen gestrekt
naar voren
om ze te vangen met mijn handen
om voor even dit moment
mij voor altijd te blijven herinneren.

'Hier kom ik niet meer terug', zo zegt ze mij
maar dit beeld
dit uitzicht
deze rust
blijft bij mij.

Haar wang
een traan
een glimlach.

De tijd als zandkorrels
ik ving ze met mijn handen
om nooit meer los te hoeven laten
het moment,
het leven,
onze vriendschap
voor altijd vast te houden.

Ik weet
het zal als zand door mijn handen heen waaien
maar de herinnering zal blijven
zoals wij elke dag
in staat zullen zijn
om te bouwen aan
nieuwe herinneringen.







 

Ondraaglijke lichtbaarheid van het bestaan

'Ik kan het niet meer horen', zo zegt ze tegen me.
'de 'kankerweek', 'ik sta op voor kanker', www.mijnvaderheeftkanker.nl' 
alsof er iets te accepteren valt aan deze ziekte
of er begrip gekweekt zou moeten worden
al die termen, al die acties, ze confronteren me 
met mijn eigen werkelijkheid'. 

Ze zit tegenover me als altijd
in al die jaren
in een ongelooflijke
onwaarschijnlijke
tegenstelling
met wat ze wil zijn 
en
wat ze gaat worden
in het volledige besef
van de tijdelijkheid 
maar niet weten wanneer
ik zie de pijn
die ze verbergt
en hoor de levenslust
in haar verhalen
ik voel het verdriet
dat daar achter schuilt
en
kan niet meer geloven
dat dit alles
eindig zal zijn

Nu
de avond eindigt 
in alle lichtbaarheid
van het bestaan
kwam ik
loodzwaar thuis. 

Lach

In mijn angst voor morgen
met een traan op mijn gezicht
stapelden zich de zorgen
en was het als een groot en zwaar gedicht.

Was daar plots als heldere gedachten
het leven te nemen zoals het is
niet langer nog in vrees te wachten
op de dagen van het groot gemis.

Ik vier hier en nu het leven
in het 'grote zijn' van deze dag
om ook vandaag het beste van mijzelf te geven
en te gaan slapen met een lach.

Allerzielen

Voor even komen ze weer langs
de namen uit mijn verleden
de gezichten, de herinneringen. 

Op deze 2e november in een traditie die niet de mijne is geweest
geweest, dat is geweest, want ze zijn er
veel gezichten met zoete herinneringen.

De kinderen van mijn scholen
onverteerbaar, groot verdriet
hen vergeet ik nooit, en dus ook op deze dag niet.

De moeders van mijn ouders
sterke vrouwen in hun tijd
handen die de mijne kruisten
levenslessen die zij mij hebben kunnen doorgeven.

De broers en zussen van mijn ouders
mijn hele jonge leven kwamen ze bij ons over de vloer
zij gaven mij de eerste mooie herinneringen 
feestelijke geluiden, warme aandacht
het leven als een feest te vieren
velen lieten al weer het leven.

Mijn vader in zijn veel te zware bestaan
met zijn sterven als een rugzak aan mij doorgegeven
door de bloedband voor altijd verbonden
gevormd ben ik ook door hem 
in dierbare, ondanks alles, dankbare herinnering.

Allerzielen
met respect en liefdevolle aandacht
ook door hen ben ik geworden wie ik ben
nimmer zal ik dat vergeten. 

Angst

De tijd dat de teksten van Hans Janmaat
zo snoeihard leken te zijn
lijkt eeuwen achter mij te liggen
en klinken nu nog slechts mild in mijn oren.

Links, rechts en midden
strijden amper 30 jaar later
om de hardste woorden
in de strijd om de kiezer.

In mijn achtertuin 
worden nitraatbommen gegooid
in mijn voortuin strijden links en rechts tegen elkaar
en niemand lijkt nog te weten waar het eindigt.

Ik kan alleen maar hopen
dat zij die aan de politieke macht zijn
al hun werkzaamheden opschorten en rond de tafel gaan
om diepgaand met elkaar in gesprek te gaan
hoe deze werkelijke humanitaire crisis 
op te lossen.

Los te komen van statements in de media
maar met hun oplossingen 
een menselijk Nederland laten zien
tolerant als we ooit zijn geweest
en met dit besef van het verleden
waardoor we nu in een van de meest welvarendste landen wonen
en niet bang mogen zijn om dit met anderen te delen. 

De echte angst die zich meester van mij maakt
komt niet van oorlog of van vluchtelingen op zoek naar geluk
maar van politici met scherpe taal
een taal waarin ik mij als Nederlander lang niet meer herken. 

Maar misschien is dit alles
wel veel te veel gevraagd
en zal het geluid van onvrede
in voor- en achtertuin en op de beeldbuis
nog lang niet zijn verstomd. 




nu

Letters
woorden
stromen
verdrieten

oneindig
eindig
vriendschap
eenzaamheid
vatten
onvatbaar

morgen
vandaag
later
nu 
dood
leven

dat
zo zeggen mij de woorden
is wat telt

later is dood
nu leeft


Geluid van de stilte

Stilte
is geen stilte
als het geluid zich naar binnen heeft gekeerd

Stilte 
is geen stilte
wanneer de stilte geen geluid meer heeft

Geen zwart zonder wit
geen goed zonder slecht
geen stilte zonder geluid

Hier is mijn stem
mijn geluid dat niet de waarheid vormt
enkel beweging creëert
en mijn milde gedachten
ordent

Terug
van weggeweest




 

Vroeguh

'Dat ik mijn rijbewijs haalde, als vrouw, 35 jaar was ik, ik heb het moeten weten. 
En de dag dat ik ging werken, mijn eigen geld verdienen, als vrouw nu dertig jaar geleden. Je had mijn schoonmoeder moeten horen.'
Mijn oude moeder van 83 jaar vertelt nog eens haar verhalen, en steeds weer ben ik verbijsterd over de werelden van verschil. Zij op vakantie, lopende naar het volgende dorp. Onze kinderen de wereld over, met ons, en alleen. Andere continenten als het volgende dorp. 
Slechts zo'n jaar of zeventig verschil.

Ik fiets langs mijn oude school waar ik als directeur ben begonnen en realiseer mij dat dit vijftien jaar geleden is geweest. 
Zo'n 100 leerlingen, toen nog. We groeiden in tien jaar tijd naar 600 leerlingen, het werd tijd voor mij om te vertrekken.
We bouwden met elkaar aan de school, vol passie, een eigen visie op onderwijs vormende. Niets baanbrekend, wel vol energie. 
We wisten wat we deden, evalueerden de citoresultaten en volgde het PAD programma om een veilig klimaat te stellen.
Met dank aan internet publiceerden we onze stukjes en jaarlijks sprak ik als directeur met mijn bovenschoolsmanager. Eigenlijk was hij vooral geinteresseerd in alles dat wij deden en bood hij ondersteuning aan voor waar het nodig was. 

Ik kan mij niet herinneren dat ik iets deed wat mij werd verplicht. De rapporten die ik schreef vond ik zin- en waardevol in mijn wijze van leidinggeven. Ik deelde ze met het team of met de MR, en stuurde ze wanneer ik dacht dat het goed was ook aan mijn bovenschoolsmanager. Die dankte mij daar voor, stelde de transparantie op prijs. 

Natuurlijk waren we nieuwsgierig naar de tevredenheid onder ouders, leerlingen en personeelsleden. Vanuit die nieuwsgierigheid vroegen we daar naar en probeerden we een jaar later op aandachtspunten beter te scoren. 

Negen jaar later stond er een school, in een gloednieuw gebouw, geinspireerd op Zweedse voorbeelden, waar vooral veel tevredenheid heerste. 

Al fietsende dwalen mijn gedachten nog even af, naar die werkelijkheid van zo'n vijftien jaar geleden en de hudige realiteit in mijn baan als directeur.

Ik constateer dat ik veel wat ik toen deed nog steeds doe, maar zie dat het vanuit een andere intentie is gestuurd. 
Er zijn protocollen, deadlines en strakke structuren bij gekomen. 
Woorden als monitor, benchmark en verantwoording zijn bij de werkzaamheden toegevoegd. 
Een goed lesprogramma om de veiligheid voor alle kinderen te bewerkstelligen moet nu gecertificeerd zijn, er dient een veiligheidscoordinator te worden aangesteld en de resulaten dienen te worden gemonitord. 
Misschien verschilt het wel niet met 15 jaar geleden, behalve dan dat we het zelf bedachten, in onze eigen structuur, met onze eigen visie.
Als directeur kan ik niet meer met mijn eigen team beslissen over onderdelen van het programma waarvan wij denken dat het goed is om dit in te voeren. Er is door anderen voor ons nagedacht dat het goed zou zijn om extra toetsen af te nemen, plannen op te stellen en de resultaten daarvan te uploaden naar de overheid.
Zij zorgen er voor dat deze transparant naar buiten worden gepubliceerd. Harde gegevens van hele levensverhalen van jonge kinderen.

Vandaag debatteerde de tweede kamer over de regeldruk en een pilot in het onderwijs om deze af te laten nemen.
De staatssecretaris gaat deze proef aan met de excellente scholen. Deze scholen hebben een 'excellente school coordinator' die er jaarlijks voor zorgt dat zij dit predicaat verdienen. Ik wil er niet eens aan denken; regeldruk verminderen door regels in te stellen om aan een predicaat te kunnen voldoen. 

Nog een keer deze avond denk ik nog even aan het schooltje van 100 leerlingen dat uitgroeide naar 600 leerlingen.
Als mijn oude moeder denkend aan vroeguh, toen alles zo veel beter en eenvoudiger leek te zijn.

Het is de waarheid van oude mensen, die ik ook nu weer gelijk moet geven.
Ook voor mijn vak geldt dit.
Niet in alles, wel in veel.  

Tijd

De tijd tikt alle uren weg.

Hij blikt tevreden terug naar alles wat is geweest
beter misschien wel
vroeger was het misschien wel beter.

Denkt aan lang vervlogen tijden
milder over dat wat pijn deed
met liefde aan het moois
warme herinneringen aan zij die er niet meer zijn.

Gedachten aan de momenten van recenter verleden
driehonderdvijfenzestig zomerse dagen in een jaar
van schoonheid en geluk, de grijze grauwe dagen vergeten
dat is wat herinneringen blijkbaar met je doen.

De tijd tikt alle uren weg
wanneer vroeger alles beter leek te zijn
dan zal ook deze dag het mooie moment
van later weer blijken te zijn.



Niets

Niets
er is even niets anders 
geen mening, geen oordeel,
geen krakeel, geen vinden,
geen slecht of minder goed,
geen beter of alles mag anders,

Niets
geen geluiden, geen zicht,
geen mensen om hem heen,
geen avond, geen dag,
geen gisteren, geen vandaag, 
geen nu, geen morgen,

Niets
niets anders
dan de stilte van de nacht,
in de schemerzone
van al het andere.


 

Ode

'Dat je moeder je stond op te wachten
om het geld dat je die dag had verdiend weer in te nemen
en wanneer je een paar bloemen voor op tafel had gekocht
het verfoeide, dat was geldverkwisting.'

'Ik fietste van dorp naar dorp, om geld te verdienen,
stopte na 10 kilometer om mijn handen te warmen
en moest een dorp verderop de was spoelen in het water van de Rijn
nadat er een wak in het ijs was gehakt'.

'De oorlog, ach, we leefden in het dorp, maar het leefde wel hoor!
we verstopten de radio's in de hooiberg, en de jongens uit het dorp 
zij verstopten zich in de groep in de stal en wij speelden er boven op,
het was een spannende tijd, die ik mij goed kan herinneren'.

'Ik trouwde natuurlijk vanuit huis, net als al mijn 9 broers en zussen
met mannen en vrouwen die we bij het dansen hadden ontmoet
uit de buurt ja, ach jongen we kwamen toch niet verder dan ons dorp
het was een kleine wereld.'

En nu, is het drie en tachtig jaar geleden dat ze op die hele andere wereld werd gezet
na die onbezorgde, liefdevolle, maar in onze ogen 'harde jeugdjaren'
werd het er niet vanzelfsprekender en gemakkelijker op
daar hoor je haar niet over. 

'Ik slik een keer en neem een wijntje, het leven is er om te vieren', zo zegt mij keer op keer. 

De handen en het lijf stram van de Atrose
levensverhalen waar men boeken vol van zou kunnen schrijven
en zij is tevreden en optimistisch met iedere dag, 
iedere dag waarop ze constateert: ik ben er nog, het is mij weer gelukt.
En zegt: 'geef nu maar wat zon, dan kan ik weer even lekker naar buiten.'

'En ach.. als die zon er even niet is, dan neem ik een wijntje en een hapje
en maak ik er ook wel weer wat van.'

Drie-en-tachtig jaar


Vrij

Vrij
om te gaan
om te zeggen
om te blijven
om te zwijgen

Vrij
te leven
te genieten
te vieren
te verdrieten

Vrij 
om te kunnen zijn
te kunnen zijn wie je bent
van kleur
van voorkeur 
voor man of vrouw
voor God, Jaweh of Allah

Vrij
te schrijven
de angst voorbij 
te vieren dat niemand je
kan opleggen om
iets of juist iets niet
te mogen zijn.

De vrijheid te ervaren
te kunnen zeggen
dat vrijheid
in jezelf zit.

Vrij
om te gaan
om te zeggen
om te blijven
om te zwijgen.

Vrij
om te zijn.




Groene weides

Hij zag er deze ochtend opvallend monter en gezond uit.
Kwiek zelfs, geen kromme rug, geen stramme ledematen. 
Terwijl hij zijn herkenbare blauwe overall aantrok was er tijd voor een praatje.
Het gesprek tussen hen was op deze afstand niet verstaanbaar, maar het zag er gezellig uit. 

Het werk moest worden gedaan en hij in zijn blauwe overall ging richting zijn schuren.
Met schep in zijn hand, proper moest het zijn voor de beesten. 

De jongeling keek hem na en zette de stappen in de richting van het huis.
Iets was er dat zijn aandacht trok, achter zich. 
Hij keerde zich om en voor hem strekten de groene weides uit. 
Zo ver hij kon kijken, groene weides, van dat jonge licht groene gras.
Een klein bossage ergens halverwege, de helder blauwe voorjaarslucht daarboven. 



Met het montere humeur en de kwiekheid van de oude man in zijn herinnering 
draaide hij zich om
niets anders dan de groene weides voor zich
daar ging hij heen.

Nog net voor hij uit deze droom ontwaakte
zette hij zijn eerste stappen. 






Jong

Jongetjes waren het nog maar, 
tot elkaar veroordeeld, in de klas, in het dorp
wisten zij veel van toekomstdromen en mogelijkheden
van de betekenis van vriendschappen
van de fundamenten die ze aan het bouwen waren met elkaar.

Jongens waren het nog maar,
mannen zo groot dat ze dachten dat ze de wereld aan konden
en dat was ook zo, in de kracht van hun leven
tussen alle onzekerheden in
met de vrijheid van denken, ongebonden, 
verplichtingsloos
stevig op de fundamenten van hun jonge jaren
onverschrokken bloeiend, groeiend.

Mannen zijn het geworden, 
eigen levens, eigen wegen
de onverschrokkenheid voorbij
de verschillen van toen uitgegroeid tot wat het nu geworden is
uit het oog verloren door afstand en gemaakte keuzes
eigen levens, eigen werelden, eigen waarheden
tot het moment dat de blikken elkaar kruisen
de levenspaden even samenkomen
een blik, een woord, of eigenlijk zonder woorden
voorgoed wetend dat het fundament alle stormen heeft doorstaan
en immer hun gezamenlijk fundament zal blijven
vertrouwd tot aan de dood
een nooit vergeten
vriendschap



Alleen

Alleen
was niet het probleem
was hij maar alleen 
geen mensen, oordeel en mening
alleen
in de stilte

Temidden 
van al die mensen
bewegingen
dan alleen te zijn
met zijn ideeën 
en gedachten

dan
op dat moment
is alleen 
geen alleen zijn meer

maar verworden tot
eenzaamheid


Blijf

Blijf
tegen wil en dank
of tegen beter weten in
doen wat je doet
waarin je zelf gelooft
en laat
je niet van de wijs brengen
door zij die het beter weten

lach,
wees blij in je eigen geluk en groei,
groei tegen de klippen van de angsten op
de argwaan, de haat, de onvrede
ondanks alles
blijf bij jezelf
dat is alles
wat je hebt

altijd.

Gelukkige waarheid

Op zoek naar de waarheid
achter alles
tegen beter weten in
was daar plots 
laat op de avond
het antwoord,
die ene zin.

'Misschien,
dat gelukkig zijn
gewoon de waarheid is.'






Verjaar

Liever dan dit verjaren
wacht ik op die ene lentedag
met prachtig sterrenhemel
een glas wijn, een stoel, de stilte,
ja zo'n dag.

In alle chaos van de toekomst
zet ik dan de tijd voorgoed stil
om voor altijd te stoppen
de angst het vrezen
dat ja dat
is wat ik vandaag
nog wil.










Wind en zeilen

Je kan, zo las hij dit weekend ergens,
de wind niet laten draaien, 
niet harder of zachter laten waaien,
of de betere hoek laten kiezen.

Even wachten

We hadden bijna twee uur ademloos gekeken naar de beelden op het grote scherm. 
Yula's dream, het leven op de vuilnisbelt van Moskou.
Uitzichtloos, diepe, diepe triestigheid.
Het beeld van het leven op wodka en sigaretten.
Het jonge meisje dat haar baby in het ziekenhuis achterliet en weer terug naar de vuilnisbelt ging. 
Een prijswinnende documentaire. (de trailer)

Je suis/ ik ben

Je suis
en dat mag de wereld weten
daarom sta ik op straat samen met de anderen met mijn briefje in de lucht
Je suis Charlie
al had ik eerder nog nooit van Charlie gehoord. 

Je suis
de koper van de eerste editie
samen met 6 miljoen anderen om te kijken hoe ze het met de helft kunnen doen
ik sta in de rij, zet ze op marktplaats voor het 100voudige
en weet dat de dood een markt creeert, het vrije woord als handelsgeest.

Je suis
de man die alle zwartepiethaters verrot heb gescholden
ze moesten van onze cultuur afblijven, samen met miljoenen tekende ik de pietietie
anderen met een andere mening moesten maar oprotten 
maar nu ben ik vooral voor het respect van een eigen mening

Je suis
de regeringsleider uit Angola, en pleit hier met al mijn politieke vrienden en vijanden
voor het respect voor de mening van een ander
en terwijl ik hier arm in arm sta
moordt mijn leger mijn tegenstanders met honderden tegelijk uit.

Je suis
de partijleider van de fictief grootste partij van het land
en spreek mijn schande uit over zoveel haat tegen onschuldige cartoonisten
dat ik de VARA verfoeide toen ze mij met een spotprent hadden afgedrukt
sprak ik er schande van en bande ik de omroep

Je suis 
de Minister van onderwijs, die pleit voor vrijheid van meningsuiting en de aandacht hiervoor in het onderwijs
dat, zo zeg ik, is het allergrootste goed van onze democratie
onlangs liet ik de spreker van een symposium vooraf een verklaring ondertekenen 
dat hij mijn beleid niet zal aanvallen, mij met rust zal laten
hij tekende niet, en dus liet ik hem niet komen. 

Je suis
voor de vrijheid van meningsuiting
wanneer het mij persoonlijk welgevallen is
maar ben vooral van de massahysterie, de verbondenheid die een ramp oproept, samen tegen een gemeenschappelijke vijand
eindelijk de verbroedering, samen op het plein, allen met een eigen gedachte

Je suis
had misschien wel 'nous sommes' moeten zijn
en dan niet alleen op een aviertje op het plein
maar in het gedrag van alle dagen
wij zijn, vrij in onze gedachten
met elkaar, niet alleen op dat plein
maar nu, morgen, en over een jaar

Alleen dan krijgt Charlie een oprecht gezicht
al het andere is ondanks de vol gelopen pleinen
zo leeg als het maar zijn kan

Nous sommes

Dat het niet waar is

Dat je verhalen leest, hoort, ziet
waarvan je denkt,
het is niet waar
niet.

Over asielzoekers weggestopt in koude hokkken
detentiecentra, met luchtuurtjes
jonge kinderen gevangen genomen
huis, haard en alles verlaten
niets meer hebben
niets.

Terecht komen in een land
waar je altijd verdacht bent
nooit echt welkom voelt
jarenlang in onzekerheid leeft
alle vanzelfsprekendheid van wie je bent wordt afgenomen.
nooit meer thuis te voelen
nooit. 

Of zo'n verhaal waarbij mensen die hun 
scherpe punten van hun potloden
moeten bekopen met de dood
vaders, zonen afgeschoten
uit pure haat en razernij
de cartoon nooit meer van hun handen
geen.

En waarvoor de pleinen nu dus vollopen
de afschuw verenigt elkaar
uit angst voor herhaling en extremisme
mensen op het plein vervuld van liefde
altijd?


Dat we onze vluchtelingen
zo godvergeten slecht behandelen
niet meer welkom heten 
uit angst om te delen
of God mag weten wat
Angst

Die verhalen van gisteren in Parijs
en vandaag op het toneel
waarop slechts een antwoord mogelijk is
liefde lieve mensen
voor zij die anders denken. 
LIefde

Laat ons delen van wat we hebben
en de angst laten verdwijnen
door de schaduw van ons grote hart
Zodat al deze verhalen
niet waar zullen zijn
nu niet
nooit niet

niet.



Nemen, nam, doe

neem voor
nam voor
of toch?

ideenrijke geest
lusteloos lijf
solistische reizigers

nam voor 
en deed niets
denken en doen

ik zal gaan doen
ik ga doen
ik doe
doe!

2015















Foto's van het leven

Ik orden nog een keer 
de foto's van dit jaar
onze verre verre reis
met riksjas en bedelaars
God, is dat dit jaar geweest?

ik zie onze zoon-van-voor-een-jaar
langs steden en feesten gaan
en nog een keer 
mijn van verdriet betraande gezicht
om dit hartverscheurend afscheid.

Mijn jongens komen voorbij
in alle gebeurtenissen van dit jaar
verjarend van klein naar groot
tieners veranderend in pubers
waar zijn die kleine knuisten in mijn hand gebleven?

En zo passeert zich nog een keer
die 365 dagen van dit jaar
van zoveel werelden tegelijk
honderduizenden gedachten
van vrees en hoop en gelukzaligheid.

Geef me een fles
waarin ik de tijd kan vasthouden
om hem op mijn eigen tijd steeds weer te ontkurken
het mooie te herbeleven
en om het verdriet te verdringen en te verdrinken.

Ik orden de foto's van dit jaar
beelden uit zekerheden van het verleden
mijn nieuwe ankers om weer verder te kunnen gaan
opnieuw
een reis van 365 dagen

Ongrijpbaar geluk

Niets
zo ongrijpbaar
als het geluk.
 

Niet te weten
waar te zoeken.
 

Niet te grijpen
vast te pakken.
 

Plots
dan daar
geluk te ontvangen.
 

Binnen te koesteren
alvorens
het vervliegt.


Nimmer
voor altijd
slechts dat moment.
 

Geluk
heel even
blijf nog even.


Gelukkig.


Omgekeerde herinnering

Hoezeer een ieder er toch weer zijn best voor had gedaan
was er, tenminste zo is mijn herinnering, 
altijd die angst, die vrees,
die immer uitdijende teleurstelling.

Dat niets in deze maand ging zoals het was bedoeld
hij was er stomweg niet toe in staat om het op te brengen
niet mee te gaan in dat wat er werd verwacht
geen feestdag, in duur en plezier, wat te lengen.

Ach, kon hij er niets aan doen, noch aan veranderen
de demonen schreeuwend in zijn kop,
dat zelfs de meest zonnige winterdag grijs en grauw kon zijn
zijn tranen knalden uit zijn kop

En dus, met dat traag opkomende besef van vroeger jaren,
vier ik nu, als geen ander, dat wat vroeger niet vanzelf ging
haal ik in, en geef ik door,
mijn omgekeerde herinnering.



En door

Weet je, 
zo zei ze me,
ze vallen allemaal weg
en er komen geen nieuwe voor terug.

En in haar betraande ogen zag ik de namen staan
van haar vriendinnen, zus, broers en haar man.
de laatste traan was die voor haar bevriende buurvrouw.

Ze slikte haar tranen weg, even krachtig als broos als ze is.
Rechtte haar rug, 
Blik vooruit toekomstgericht.

Ik zweeg, slikte mijn eigen tranen weg.
Naar haar goede voorbeeld.

Blik vooruit, toekomstgericht. 

En door...

De nacht

Het was een schaars, een wel heel schaars moment,
waarop hij met mij een verhaal deelde.
De setting, twintig jaar na dato weet ik mij nog precies te herinneren. 
Niet, zoals ik mij kan voorstellen hoe dit dit bij anderen ging.
Je kent het wel, de keukentafel, het vaste moment, een vaste plek waar mooie gesprekken werden gevoerd.

Niet bij ons,
het was anders, de setting was eenmalig, 
wel die keukentafel, maar een totaal onverwacht moment, een onverwacht gesprek.
Een gesprek dat 's nachts nog wel eens terugkomt. 

Moet je luisteren Roen, zo vertelde hij. 
Een unieke zin, alleen dat al, dat vertrouwen in die paar woorden, ongewoon.

Moet je luisteren Roen, ze dachten dat ze er goed aan deden.
ik slikte die verrekte medicijnen niet, ik wilde ze niet meer.
En daarom hielden zij me wakker, wandelend over dat godvergeten terrein.

Slaapdeprivatie, het zou goed moeten zijn geweest. 
Maar weet je Roen, weet je wat er voor mijn neus gebeurde?
Ze sprongen van ellende voor mijn neus van het dak. 
Dood op de grond.

Alles wat ze er mee wilden bereiken, bereikte ze er niet mee. 
Het maakte mijn beeld nog somberder, en nog meer grijs.
Met die nachtelijke wandelingen maakten ze mij niet vrolijker,
de grijze sluier van depressiviteit werd donker zwart.

Een schaars moment, een schaars gedeelde anekdote.
De tranen stroomden nog maar eens over zijn wangen. 

Voor deze ene keer leek ik ze te begrijpen. 

Nog steeds. 


Niets is

De woorden die je las
je gaf het jouw eigen kleur
van alles wat je van jezelf 
of van de schrijver wist.

Een combinatie van beide.

Het bericht dat je vernam,
het haakte aan bij wat je al wist
over hem of haar, 
dacht te weten, herstel.

Vastgeankerd in je hoofd.

Deze woorden hier geschreven
ik zie je denken hoor je kraken
gekoppeld aan dat wij eerder saam bespraken
Of jouw eigen herinneringen aan vandaag.

Verwarring.

In het streven te begrijpen,
de ander, mijzelf, 
het goed te doen, te zien, te horen
is er het streven naar het juiste en de waarheid.

Gedoemde mislukking.

Niets, 
is wat het lijkt.

Niets.

Rust

Het kolkend en stomend hoofd,
is dan uiteindelijk tot rust gekomen.
Diep in de nacht,
Daar waarin nieuwe teksten zich niet meer laten zien of horen.
Anders dan als woorden in mijn hoofd.

Kans

Alsof het leven maar uit een kans bestaat
en dat wanneer je die kans hebt vergooit, verkloot, verpest
er niets meer over is, 
je het voorgoed hebt verbruikt.

Zorg



(Dit blog is geschreven nav de uitzending van Pauw (6/11/14) waarin de voorzitter van de RVT van een zorginstelling alle aantijgingen over falende zorg ontkende).

Daar zat hij dan, eens trots bewoner van huis op vrijstaande grond.
Twee herseninfarcten verder was dit zijn bestemming, een kamer van 3 bij 3.
Een uithoek van de instelling, loszittend behang.

Twintig jaar


Twee- en vierentwintig jaar, wisten wij uiteindelijk veel.
Over het leven, kinderen, en over een levenlang samen.

Sinterklaas


Dit verhaal las Nico Dijkshoorn voor bij De Wereld Draait Door, en ik dacht: ja dit is het. De Pietendiscussie voorbij. 
Zoals Dijkshoorn het alleen kan vertellen.

Herfst


Aan de rand van zijn bed staat een fotolijstje
'we share anything', zijn eerste grote liefde
aan het ontbijt leest hij de Volkskrant
het wereldnieuws komt tot hem.

Alles


'Wat betekent het nu? Wanneer ik naar mijn moeder kijk dan maakt ze er nog steeds een rommel van, net als ik nu.'

Moed


'Moet?' vroeg de ene man aan de andere.
'Nee moed, moedig, dat wat jij doet vergt moed.'

Volgend leven

Of ik in een volgend leven
dan zou willen gaan schrijven
verhalen, dichten
ze vertelde niet waarom 

Maar wat nou als in dit leven
de teksten zijn verdwenen
de woorden op zijn
waar gaat het volgend leven dan nog om?

Gek

Bij alweer een nieuwe high
Na de voorgaande diepte
In mijn gevoel
Een traan in mijn keel
Ja eentje over de rechterwang
Weet ik
Ik ben een sentimentele oude gek geworden
Steeds sentimenteler

Gek

 

Afscheid

Het logerende neefje, 
onze hond, 

Ik loop, dus ik besta


Twee jaar lang, stonden mijn benen stil en draaide mijn hoofd op volle toeren.
Al die jaren daarvoor, voor dat verrekte ongeluk, liepen diezelfde benen hard, om hoofd en lijf te verbinden.

Het stadskantoor

Het anders zo drukke kantoor is leeg. Lege wachtkamer, geen bezoekers aan de desk.

Horizon



Zij rook de zilte zeelucht
voelde het zand onder haar blote voeten
en als vanzelf huppelde zij van ons vandaan
het voelde als haar Italiaanse kust, thuis bij Rimini

Het tuinpad van mijn vader

In een jaar waarin wij alle hoeken van het land aan onze Italiaanse gastzoon Luca hebben laten zien mocht het volgende niet ontbreken. 
Een kleine fietstocht langs de wortelen van mijn jeugd. 
Oftewel; 'langs het tuinpad van mijn vader'.

Stil

Gastvader van een Italiaanse gastzoon,
voor een jaar.

Alles anders.

Woorden

Met zoveel woorden proberen te vertellen
te veronderstellen dat het bestaat;
één waarheid.

Het nest


De nestkastjes hangen al jaren aan de boom. Twee zonen, ieder hun eigen nestkastje.

Niets

Drie volle dagen lang
vond ik even helemaal niets
niets van wat ik las
of waarvan ik iets had kunnen vinden 

En weer

En weer 
weer dacht ik
op het moment dat de dag de nacht raakte
de dag is voorbij

Het duizelt

We, de mensheid, kunnen het slecht velen wanneer de controle wordt verloren
Een verdwenen vliegtuig, wordt tegen alle prijs gevonden. 
De zoektocht van honderden miljoenen Euro's, om daarmee te denken in een volgende situatie de controle wel te kunnen houden.

Anders

Een docent van een groep tweede jaars heeft ieder moment de keuze. 
Neem ik de leidende rol over, of krijgen mijn leerlingen de verantwoordelijkheid, en maak ik daarmee de verantwoordelijke rol onderdeel van het leren?

Vieren

Misschien kom ik, 
bij het naderen van de dubbel vier,
steeds dichter bij het besef van de waarde van het vieren.

Het jachtig bestaan

Beeld, geluid, flitsend en snel bestaan.

Snelle auto’s, bezige ouders, snelle, driftige samenleving.

Veertien maanden

Zo'n nazomerse dag in het najaar, nu al 14 maanden geleden.
Dat van die 14 maanden wisten de verzekeringsheren mij vandaag te vertellen: 14 maanden.
Zo'n dag waarvan ik er al eens twee had meegemaakt. 
Met ernstigere en minder ernstige gevolgen. 

Geen taboe

Waarom schrijf je, waarom deel je? En zo openhartig?
Deze vraag werd gesteld, met name na het stuk 'angst en overleven'.
Is deze vraag relevant, en verdient het een antwoord? Ach, wellicht en daarom:

Madiba


Het is zo makkelijk, 
om in woorden zo veel goeds uit te stralen.
De dood van de grote Mandela, 
Madiba, liefkozend genoemd,
de man die het niet bij woorden hield 
maar zijn woorden leefde,
met zo veel recht van spreken.

Betuttelmaatschappij

Bij het speeltuintje naast het appartement van mijn oude moeder staat plotseling een bord: na 20.00 uur verboden toegang. 
Vanaf 1 januari aanstaande staat een soortgelijk bord op de kroegen van het land voor de jongeren tot 18 jaar. In angst voor hoge boetes wordt de toegang verboden. 
Onze betuttelmaatschappij weet wat goed voor ons, en voor onze jongeren is. 
Gatverdamme!


Het foute van het web

Internet bestond deze week 25 jaar in Nederland. 
Als tweede land in de wereld liepen we voorop in die ontwikkeling, en ik herinner het mij nog als de dag van gisteren.
Piepend en krakend via de telefoonverbinding in connectie met de hele wereld. Ik vond (en vind) het wonderbaarlijk.

Het heeft de wereld ingrijpend veranderd. In combinatie met de uitvindingen van mijn held Steve Jobs heeft het er voor gezorgd dat de jeugd  van tegenwoordig een andere jeugd heeft dan ik mijn jeugd heb beleefd.
Een jeugd met internet en smartphones met onbegrensde mogelijkheden. En dat baart me meer zorgen dan mij lief is.

Angst en overleven

'Die angst voor iemand, hoe komt-ie thuis.'
Het zijn deze woorden die mij eindelijk aanzetten tot het schrijven van dit blog.
Het blog dat al 30 jaar door het hoofd raast, sinds de dood van mijn vader bijna dagelijks.
Hij is, nu hij is gestorven, meer levend dan ooit te voren. 

Vertrouwen


Er waait een nieuwe wind door het onderwijs, tenminste zo lijkt het toch echt wel aan te voelen. Ministers, staatssecretarissen, de nieuwe hoofdinspecteur van onderwijs. Men lijkt niet meer volop te geloven in de maakbaarheid van het bestaan en de heilige status van de toetsgegevens. Ik juich dat nogal toe. Ik ben niet tegen toetsen, maar wel de vorm die het in de afgelopen 10 jaar heeft gekregen. 

Optimistisch

Geen woord aan toe te voegen.

Vrijheid

'De vrijheid die we hebben is alles te kunnen, maar niet alles te willen weten'.

En in een van de vele mooie zinnen van de zomergast van de utizending op zondag1 september zag ik mijn groeiende desinteresse in het facebook gebruik. 
Het fragment werd toepasselijk geillustreerd met een fragment uit de science fiction film uit 1999: Gattaca.

Trots

In drie dagen tijd, met diverse ontmoetingen met onze familie en vrienden komen de zelfde vragen regelmatig terug.
'Wat vind je van het weer' , 'mis je de pasta' en 'waar woon je'?

Alles is nieuw

We zijn slechts 48 uur verenigd met onze Itallaanse gaststudent, en het is al 48 uur nieuw. 
Niet alleen voor hem, hij die alle gewoontes, de taal, de gebruiken en de omgeving in zich opzuigt, maar ook voor ons.
We worden geconfronteerd met onze eigen gebruiken, en we hebben wat toe te lichten. Zo wordt alles opnieuw uitgevonden.

Anders kijken...

door bekeken te worden. 

De schoen past

Mij past deze schoen, ik trek hem aan. 
Mooie nieuwe doelstelling.
Toch? 

Onthaast u

 

Het was niet voor de eerste keer dat ik de zevenheuvelenweg in Nijmegen hardlopend besteeg. Temidden van andere vijftiendduizend hardlopers probeerde ik de vijftien kilometer zo snel mogelijk door te komen. Van Nijmegen naar Nijmegen, weinig oog voor de invallende herfst, de prachtige kleuren in het heuvellandschap. Oog voor mijn recordtijd. 
En ergens daar op de zevenheuvelenweg, onder de Boedhistische klanken uit de geluidsbox, stond het relativerende spandoek: 'Onthaast u'.

Bagage

Het was het mooie televisieprogramma dat mij aan het denken zette. 
Jonge mensen, talentvol, in hun kracht. Zichtbaar kwetsbaar. 

Via de liedjes komen de verhalen, wordt de bagage duidelijk.

I've seen it

Zie hem gebogen over zijn iphone staan, samen met de andere reizigers op weg naar het werk.
Voor even offline door het gebrek aan het onvermijdelijke 3G netwerk, werd hij verrast door het landschap waar de trein hem dagelijks door heen trok.

Mooi he


Mooi he, zo'n tekst, een liedje, een gedicht.
Dat raakt, een ieder op een eigen wijze.
De woorden haken aan de herinneringen
en beelden in mijn hoofd.

Los


Vanaf het moment dat de boot
de haven van Harlingen verlaat
kom je los, ben je los
van het vaste land, de sores, de dagelijkse gebeurtenissen.
Om vervolgens te 'landen'. 
In de breedste betekenis van het woord.


Samen

Het zou een schoolactiviteit moeten worden waarin samenwerking en het sociale groepskarakter voorop zou moeten staan. Het liep anders, de docent maakt het (negatieve) verschil.

Jong talent

Voldoende geweest met de zurigheid uit Den Haag, en mijn dito tegenreacties. 
De opkomende energie uit de woede en weerstand in het positieve gekeerd. 
Vier prachtige voorbeelden op 1 dag waartoe goed onderwijs in combinatie met talent kan leiden. 
Of is het voornamelijk het talent dat leidend is om jong professional te zijn?

Verjaren

Deze periode van het jaar
is het onze tijd van verjaren.
Vader, moeder, zussen en ik, al jaren achtereen verjaren we.
Ieder voorjaar van ieder jaar.
Jaar in, jaar uit.
Dit jaar, deze weken, verjaren we extra; de eerste sterfdag van mijn vader.

365/39

 
]
Winter aan de plas.
 

365/40

 

De ware uitdaging, de eigenste 'pianomeditatie' of 'voer voor het brein'.
 

365/38

 

De paus stopt.
De man, de invloedrijke Katholieke wereldleider.
Die in 8 jaar tijd belangrijke statements maakte.
Als zijnde:
de gaskamers uit WO2 ontkennend, 
homosexualiteit verbiedend,
condoomgebruik negerend,
het grootste schandaal van seksueel misbruik onder in de la duwwend.
Hij stopt.

Tuinmannen

 

Wij, onderwijzers, 
zijn als tuinmannen.
Verdrietig wanneer de bloem vroegtijdig is geknakt.

365/36

 

Het is vreemd te ervaren
dat een alledaags ritueel plotsklaps
kan veranderen.

365/35

 
 
Ze halen een 'wandje' weg en toveren er een totaal nieuwe stationshal voor de dag. 

365/32

Ik heb de jongen niet gekend.
Ik werd onverwachts geconfronteerd met zijn laatste wanhopige actie in dit aardse bestaan.

365/30



In 'gesprek' 
 

365/28



Einde Vorstin
 

365/27


Einde vorst.

365/26

Begin 2000, deze foto van zo'n veel betekenisvolle foto uit die jaren.
 

365/25

Duizend enthousiaste, opgetogen, nieuwsgierige kinderen. Op zoek naar de vervolgstap na de basisschooljaren. 
En in hun kielzog de ouders. Het scholenbezoek seizoen is in volle gang.  
 

365/24

Er zijn plaatsen waar de Kerstdagen maar nooit voorbij willen gaan. 

365/23

Utrecht verlaten stad, op een koude winteravond.
De twilight zone, tussen de dag met zoveel meningen, ideeen en gebeurtenissen en de avond van milde open aandacht.

365/21

En dan weet je, op de door de media gehypte 'bleu monday' (de meest depressieve dag van het jaar) waar mensen blij van worden. 

365/19

op·la·den (werkwoordlaadde op, heeft opgeladen) 1geleidelijk volladen2voorzien met elektrische energie

365/18

Een boeiende avond, over een meer dan interessant leven van de oprichter, de stichter van de organisatie waar ik een bijdrage aan mag leveren. Prachtige verhalen, een leven met tegenstrijdigheden.
Getroffen over het leven vanuit het hoofd, en het onzichtbare hart. Voor de tweede keer deze dag, maar dit terzijde.

365/17

'Het leven is een feestje, maar je moet wel zelf de slingers ophangen'. Dat hield ik tenminste het team van medewerkers deze middag voor. En het klopt, ten dele...

365/16

Het doel der opvoeding is: om ieder kind te laten worden wat hij is.

365/15

Stilte
Alle omgevingsgeluiden worden voor even volledig geabsorbeerd door het nieuwe donzendek van de vers gevallen sneeuw.

365/14

Verhuizen en ruimen, de dozen gepakt, een nieuwe stap in de rijke boeiende historie van de school.

365/13

Het strand van Egmond, in de vroege zondagochtend. 
Hard van de vorst en de terugtrekkende vloedlijn. Een stralende zon die langzaam vanachter de duinen tevoorschijn komt. 
Nu nog leeg en stil, een paar uur later met duizenden zwetende zwoegende mannen en vrouwen. De lopers van de jaarlijkse halve marathon.

 

365/9

 
Min of meer 'gedwongen' 100 kilometers op de autowegen en snelwegen. Volle straten in de randstad. 
De heilige koe doet rare dingen met de mens.
 

Sjouwen

Van "jeroenloopt' naar 'jeroensjouwt'. 
De thuiswerkdag in de sportschool beginnen. Het lijf laten herstellen van de klap op het asfalt en verder aan te laten sterken. En veel meer dan dat.
 

365/7

Het is een wonderlijke beleving dat ik dankzij het 'project 365' mij meer dan ooit gewaar ben van mijn omgeving. Min of meer onbewust alert naar de alledaagse dingen die toch de moeite zijn om vast te leggen en te delen. 

365/6

 
De sportschool, op deze 6e januari was meer dan goed bezet. De paden van het plaatselijke 'lint' goed belopen door hardlopers, en bereden door fietsers en skeeleraars.
Zo'n 90% van alle goede voornemens zijn na 4 weken in een nieuw jaar al weer vergeten.
 

365/4

 
Grijs, niet vijftig tinten of zo, maar gewoon grijs

365/3

Niet alle bedrijven hebben de snelheid van de vernieuwingen goed kunnen bijhouden.
En zo leven we in 2013 soms nog met het ene been in de 20e eeuw en het andere bij de dag van vandaag.

Toon

Sinds korte tijd word ik, door mijn betrokkenheid bij de bouw van een school, geconfronteerd met het thema 'duurzaamheid'. En zo gaat dit thema van 'best belangrijk' naar dagelijk kritisch zijn op eigen gedrag. 

365/1

Acht letters op de eerste dag van het nieuwe jaar dat met knallend vuurwerk ter waarde van 70 miljoen Euro in het land is ingeluid. Anderen hebben de traditionele (?) nieuwjaarsduik er al op zitten, de kater van het feest van de avond tevoren in de koude zee achterlatend. 

Project 365:0


De bol, of eigenlijk de bollen. Uit de kraam, van de bakker, of door noeste arbeid op oudjaarsdag zelf gebakken. 

Tijd is wat je gebeurt..

Ik zat nog met mijn hoofd in de zomer, of op zijn laatst al in het najaar.
Maar de eerste vlokken vielen al op het groene grasveld aan de andere kant van het raam van mijn kantoor.
En ergens in een van de klaslokalen klonk het eerste sinterklaasliedje, liepen er witte zwarte pieten rond.
De winter komt vroeg dit jaar, steeds eerder, steeds sneller.

Besef

Hoeveel klappen op het asfalt moet ik meemaken om het besef van de tijdelijkheid voor altijd bewust te blijven? 

Het biografisch pad

Of dat wij, als deelnemers van een training, wisten wat hij bedoelde met 'het biografisch pad'. 
Hij, onze bevlogen en charismatische trainer, wilde ons het besef bij brengen dat het kennen en erkennen van het biografisch pad er toe doet. Van onszelf en dat van een ander. 
En hij vervolgde zijn eigen verhaal.

Ode aan de doden

Het bestaan is jachtig, en lijkt ons slechts stil te laten staan als we echt niet anders meer kunnen.
Door ziekte of erger, door dood.
Lamgeslagen, voor even uit het lood. Weggerukt uit de dagelijkse realiteit van hectiek.
Je denkt, het wordt nooit meer zoals het was, dit besef blijft mij bij.

Het circus van de hebberigheid

Met de nieuwe plannen van het nog te installeren nieuwe kabinet is er een luid protest ontstaan. 
De liberalen laten van zich horen, zij vinden dat zij onevenredig hard worden aangepakt. 'De hard werkende Nederlander wordt gepakt', zo schreeuwt de Telegraaf van zijn voorpagina af. 

Is it all ment to try us out? (fotoverslagje onderaan)

Het is een voor mij gevleugelde uitspraak: 'It's all ment to try us out'. En nu, na de derde verkeersklap in m'n leven gaat ie weer in het rond. Met welke bedoeling wijzen deze twee benen nu al een paar dagen naar omhoog?

Veel te makkelijk

We worden,  juist in deze dagen, natuurlijk volledig in de luren gelegd.
Peilingen, harde partijstandpunten, de maakbare wereld. 
Zo laten het ons doen geloven, tot 12 september.

Pluk de dag

Carpe diem, pluk de dag. 
Deze twee woorden uit de stroom van mooie, ontroerende, vertederende, eerlijke verhalen bij het afscheid van een veel te jong gestorven vrouw.
Carpe diem, ze had gezegd dat het daar in het leven om ging. Tenminste, dat is de strekking die ik er uit haalde.

ALS

Omdat, nu ik, niet voor niets op dit moment, er bij stil sta.
Al twee keer, al is het op afstand, ben ik hiermee geconfronteerd.

Als alles voorbij is

Als alles voorbij is, 
voorgoed verloren tijden,
pas dan komt het besef
volledig tot het bewustzijn.

Enjoy the silence

Zo halverwege 2012, geen werk, geen volle mailboxen, geen verplichtingen.
Vakantiereis gehad, zo'n spaarzaam moment waarop er voor enkele dagen niets moet.
Genieten van de stilte...

Mildheid

Ik was er op een druilerige winderige dag. Stilte op de plaats waar stilte hoort te zijn.
Schoffelde wat op de zandplaat, plantte wat plantjes, keek wat om mij heen.

Niemand kan gemist worden

Bij een slotlezing van de reunie van de bijzondere Kindergemeenschap van De Werkplaats sprak een docent van het VO deze woorden uit: 'Niemand kan gemist worden'. Zijn stem stokte even, de zaal was stil. 

Er is geen afscheid

'Ik word blij van mijn oude contacten' vertelde ik mijn collega.
'Dat is reden om je zorgen te maken' antwoordde zij mij.

Helpen

De CEO van Google mocht op de nationale televisie zijn product en diensten verantwoorden, promoten en verdedigen.
Om aan te tonen wat de keerzijde is van de youtube mogelijkheden liet de presentator een filmpje van een Nederlands meisje zien in een nogal beschamende (want stoned en misselijk) toestand. En ik dacht.. helpen?

De digitale achtbaan

Wij,  mijn generatiegenoten en ik, zijn er niet mee opgegroeid. Ik werd er door overvallen, omarmde het om het weer af te stoten, en weer te omarmen. Niemand die het je heeft geleerd er goed mee om te gaan, en net op het moment dat je denkt dat je een modes hebt gevonden, is er weer iets nieuws. De digitale achtbaan; een luxe probleem.

Spinnen en draaien

Nog niet heel lang geleden, zeg zo'n jaar of 10, was het nog wel redelijk duidelijk waar een partij of een politicus voor stond. Niets is wat het was, zelfs niet bij een ooit zo'n degelijke partij als het CDA.

Vriendelijkheid

Met enige regelmaat rijd ik over een drukke weg, waar jonge moeders met hun kinderen proberen over te steken.
Geduldig wachtend totdat alle bolides die ochtend zijn gepasseerd. 
En slechts zeer zelden is er iemand die hen in de gelegenheid stelt om over te steken.

Ubuntu

Via het social network worden mooie dingen gedeeld. Zo is deze tekst van onwaarschijnlijke schoonheid en maakt de foto het verhaal compleet. En zeg nou niet dat we dit niet kunnen realiseren, vandaag maak jij het verschil!

Respectloos

Het programma dat iedere avond topkijkcijfers haalt, heeft een goed bedacht, getimed, onschuldig ogend itempje.
Net voor het journaal op het andere net starten zij de filmpjes in die hen de kijkers laat behouden. Slim, strategisch maar redelijk verwerpelijk. Toch?

De maalstroom van het leven

het sleurt je mee
in angsten en gedachten

Schoonheid en talent

Er valt nog al eens wat 'schoons' in de twittertijdlijn.
En omdat de combinatie van talent en schoonheid zo onweerstaanbaar is, delen we dit graag.
Geniet er van!

Politiek en cabaret


Een van de cabaratiers die deze week op tv verscheen vertelde het al. Als politici hun eigen cabaret verzorgen, wat blijft er dan nog over voor de cabaretiers?

2012


Het verleden is geweest, 2011 is voorbij.
Driehonderdzesenzestig dagen staan weer voor de deur. 

Stilte

Stilte…

om rust te midden van onrust te ervaren
om alert en toch ontspannen te zijn

Is dit ons land?

Kennismaken, afscheid nemen, kennismaken, afscheid nemen.
Jonge onschuldige kinderen, om ze vervolgens weer terug te sturen naar oorlog, dreiging en angst.

Warme herfst


De winter van 2011 wil zich nog niet laten zien.
Alsof de natuur het antwoord geeft op het kille politieke klimaat.
Alsof de kou nog even buiten de deur blijft, om balans te brengen in de kille berichten vanuit Den Haag.

Het verdriet van Nederland

(foto Koen van Weel/ EPA)

Appels en peren

Het zijn roerige tijden. Zo roerig dat het voor de gemiddelde inwoner van dit land niet meer te volgen is.

Stoel

Het zijn in veel gevallen de meest eenvoudige dingen, die het meest doeltreffend zijn.
Een stoel en een been.

Gevangen gedachten


Een pluizenbol van de paardenbloem in de herfstwind.

Absurde tijden

Het zijn absurde tijden, dat realiseerde ik mij bij het bekijken van het 'Gouden kalf filmpje'. 
De emotionele lading kwam recht in mijn hart naar binnen. 
Het zette mijn gedachten weer volop aan het werk. 
Resulterend in dit blog.

Kalf

Een staande ovatie, tranen, en dromen durven waar te maken.
Drie minuten vol passie. 
Een sterk statement tegen de allesoverheersende angst in een volgevreten maatschappij.

Toekomst vd zorg

Een interessante kijk op de toekomst van onze zorg.
Filmpje!

Gunnen


Je zou het ieder kind gunnen.
Een veilige plek, waar je mag zijn wie je bent.

Het vingertje

Met Nederland verheft de Westerse wereld nog al eens het vingertje naar de rest van de wereld.
Zichzelf schoon pleitend voor de recente en minder recente geschiedenis.
En met een goed lopende propaganda machine de publieke opinie meekrijgend.
West is goed en oost is fout. Dat we dat maar met z'n allen mogen weten.

Liever

Er is een kwestie die zich meer en meer in mijn gedachten is gaan nestelen. 

Zo mooi als liefde is

Al enige tijd was ik getuige van het verdriet, de onmacht als gevolg van een gebroken liefde.
Het verdriet van een jonge vrouw, hoe is het ook al weer, gebroken in de knop?

Durf te verdwalen

Soms is er een kleine parel te vinden op de beeldbuis.
Twee werelden mijlen ver van elkaar verwijderd, weten elkaar te vinden.
Met respect voor ieders wereld en ieders talent.

Respect


Vandaag vraagt (een deel van) 'homo Nederland' aan de rest van het land om hen als gelijke te behandelen.
Om dat luister bij te zetten gedragen ze zich juist anders dan de rest.
Varend, zingend, dansend in een string door de grachten van Amsterdam. Enige tegenstrijdigheid in doel en actie lijkt ons daarin wel verscholen.

Zomaar zo'n dag

Gewoon zomaar zo'n dag waarop je iedereen die je tegenkomt groet, of tenminste een glimlach schenkt.
Zo'n dag om te vertellen dat je van haar (of hem) houdt. 

Every little thing

En voor al die vrezen...

Het is k... of het kabbelt






We kwamen het zomaar tegen en vonden het te leuk om het niet te plaatsen.Het is K.. of het kabbelt.

De digitale... vooruitgang?






Er zijn momenten dat je zou willen terugkeren naar hoe het was zonder de grenzeloze digitale mogelijkheden.
Nauwelijks meer voor te stellen en door de jongere generatie worden we ongetwijfeld voor gek verklaard.

En natuurlijk, ook wij kunnen het ons niet meer voor stellen, maar toch..

Klein gebaar

Het is een oude man, de schoenmaker in Hoog Catharijne in Utrecht.
Terwijl het winkelend publiek voorbij rent, schuifelt, kabbelt, op weg naar en van de trein of bus, werkt hij onvermoeibaar door. 
Alsof de wereld heeft stilgestaan, een oude ambacht in de voorbij razende wereld.

Wereldnieuws

Op het moment dat alle ogen van de wereld op deze stad waren gericht liepen wij, net als velen anderen, vertwijfeld door de stad. 
Een grote, zware knal waarna het leven op amper 800 meter afstand van die knal al snel weer voortging.
Pas langzaamaan daalde het besef over ons en anderen heen. Om daarna nooit meer te vergeten.

De dubbele moraal

(gebroken ruiten in de straten in Oslo)

De dubbele moraal van de (media) wereld laat zich steeds duidelijker zien.
Zeker wanneer er in de wereld een nieuwe tragedie heeft plaatsgevonden.
Het brengt ons in verwarring en het vertroebelt het beeld van 'de waarheid'.

Hemels

Soms zien we een film die een diepe indruk op ons achterlaat.
Niet zelden vanwege een prachtige moraal, mooie muziek, fraaie beelden.
Als dit alles samenkomt in 1 film, dan is het een prachtfilm.

De fout

Er zijn songteksten die tijdloos zijn, er zijn er echter ook die de tand des tijds niet doorstaan.
Twaalf jaar geleden zong 'Van Dik hout' nog:

Het vriendelijke noorden

(zonsondergang rond middernacht)

De vakantiestemming zal er ongetwijfeld een positieve invloed op hebben.
Deze stemming wegdenkend blijft er nog steeds voldoende over om van te genieten.

Rotonde


Op alweer een kruispunt in ons leven, namen we niet het kruispunt maar kozen we voor een rotonde.
En voor we er 'erg in hadden' draaiden we rondjes, en rondjes. Niet wetende welke afslag te nemen.

Invloed

Bij wijze van uitzondering zapten we aan het einde van de avond langs een kabbel de babbel praatprogramma.

Beer

We kennen een ventje, al zo'n jaar of 10 oud. Hij heeft heel wat in zijn mars.

Het nieuwe Nederland (update II)

Een jaar na de laatste landelijke verkiezingen openbaart zich waar we met elkaar voor hebben gekozen.

The luckiest people

Het had ook net even anders kunnen gaan.

Signaal

Geef hun een teken een signaal,

Er is altijd een weg

Je wordt op straat gegooid, slaapt 10 jaar lang in openbare toiletgebouwen. 

De spiegel van je ziel

Daar staat hij dan, te kijken in de spiegel van zijn ziel.

De ene dode..

... is de andere dode niet.

Achter de wolken

In donkere tijden moet het voor velen een geruststellende gedachten zijn. 

Hemelvaartsdag

Er schijnt een nieuwe ontwikkeling te zijn naar een gevoel van chauvinisme.
Houden van Holland (ook op tv), Delfts blauw, trots zijn op het land en de tradities.

Glimlach

Zomaar een dag in oktober op een vliegveld.

Het gaat gelukkig door

Wij van 26000dagen volgen het schreeuwerige nieuws liever niet meer.

Houden van

26000dagen ontvangt in de eerste week al veel bezoek, en levert veel mooie reacties op. We zijn er blij mee. Uit Zuid Afrika (...) ontvingen wij een fraaie suggestie voor de youtube afspeellijst

Pracht van de natuur

Kunstenaars, architecten (Gaudi), wetenschappers, ze worden allen geinspireerd door de natuur.
Imiteren en benaderen, maar het wordt het nooit helemaal.

Vanzelfsprekend optimisme

We waren weer eens positief onder de indruk van het vanzelfsprekende optimisme.

Zij maakt het verschil

We zien haar lopen langs de waterkant.
Een oudere vrouw, hondje aan de lijn, iedere ochtend weer.

Brein

Het brein laat zich niet makkelijk 'kennen'.

Kathedraal

We betaalden een paar euro aan de vrijwilliger van de prachtige kathedraal. 
In zijn beste Engels vroeg hij ons of wij al op de hoogte waren van het grote nieuws.

Grip

Een oorlog, een ruzie of een misstap.
We willen greep op de situatie krijgen en daarom helpt het om de situatie te simplificeren. 

Kruisiging


De uitzending van de door de eo bekostigde The Passion (klik hier voor de uitzending op uitzending gemist) op witte donderdag valt nogal te betwisten.

Alle blogs

Een vrije mening (05-09-2018)

IM (19-08-2018)

Alleen (21-07-2018)

De nacht (3) (25-06-2018)

Zoeken (27-05-2018)

Volwassenheid (11-05-2018)

FB - wees de verandering (09-04-2018)

Geen steek veranderd (31-03-2018)

Loop der dingen (03-03-2018)

Glaasje bier (24-02-2018)

Druk (19-02-2018)

Liefdevolle aandacht (28-01-2018)

2017 (30-12-2017)

Reis (22-12-2017)

It's all meant to try us out (17-12-2017)

Naïeveling (03-12-2017)

Aardigheid - 100 mensen (02-12-2017)

Te veel (21-11-2017)

Als de dode (16-11-2017)

Aardigheid - een beschrijving (05-11-2017)

In herinnering (01-11-2017)

Deinen (29-10-2017)

Achterblijven (16-10-2017)

Woorden in de stilte (14-10-2017)

Milde open aandacht (02-10-2017)

Oneindig dichtbij (29-09-2017)

Retourtje (18-09-2017)

Blogs van 'het kind' (16-09-2017)

Een kans (25-08-2017)

De liefde (11-08-2017)

La vita (09-08-2017)

Aardigheid #2 (07-08-2017)

Aardigheid- doe je mee? (05-08-2017)

Bekommerd (17-07-2017)

Retour (15-07-2017)

Vaderdag (20-06-2017)

Een verhaal, tenminste. (24-05-2017)

40 (20-05-2017)

Niet het bos, maar de Dom (15-05-2017)

Alleraardigst (04-05-2017)

Marathon (sssst) (30-04-2017)

Cheers (28-04-2017)

We trekken voort (26-03-2017)

Als een droom te leven (18-02-2017)

De liefde (13-02-2017)

De kleur (01-02-2017)

Ik hou van (01-02-2017)

Het heelal (21-01-2017)

Fasen (geen) (19-01-2017)

Aanbellen (08-01-2017)

Terschellingliefde (06-01-2017)

Op eigen benen (12-11-2016)

Wat een mooie vrouw (18-10-2016)

Ik bid (05-10-2016)

Geen vrees (23-09-2016)

Drijfveer (22-09-2016)

Wijn en eten (03-09-2016)

Systeemfout (26-08-2016)

Daar doen we niet aan (17-08-2016)

Eitje (31-07-2016)

Colombia - 8 vragen (en antwoorden) (20-07-2016)

Misschien (03-06-2016)

Stepping out (29-05-2016)

Het zat er aan te komen (16-05-2016)

Pluk (07-05-2016)

Takken (27-04-2016)

Vier (20-03-2016)

Ik vang de tijd (16-02-2016)

Ondraaglijke lichtbaarheid van het bestaan (08-11-2015)

Lach (03-11-2015)

Allerzielen (02-11-2015)

Angst (11-10-2015)

nu (24-09-2015)

Geluid van de stilte (23-09-2015)

Vroeguh (10-06-2015)

Tijd (25-05-2015)

Niets (20-05-2015)

Ode (08-05-2015)

Vrij (05-05-2015)

Groene weides (18-04-2015)

Jong (18-03-2015)

Alleen (13-03-2015)

Blijf (12-03-2015)

Gelukkige waarheid (09-02-2015)

Verjaar (27-01-2015)

Wind en zeilen (27-01-2015)

Even wachten (25-01-2015)

Je suis/ ik ben (16-01-2015)

Dat het niet waar is (09-01-2015)

Nemen, nam, doe (01-01-2015)

Foto's van het leven (27-12-2014)

Ongrijpbaar geluk (12-12-2014)

Omgekeerde herinnering (07-12-2014)

En door (30-11-2014)

De nacht (19-11-2014)

Niets is (19-11-2014)

Rust (13-11-2014)

Kans (09-11-2014)

Zorg (06-11-2014)

Twintig jaar (17-10-2014)

Sinterklaas (16-10-2014)

Herfst (11-10-2014)

Alles (16-09-2014)

Moed (10-09-2014)

Volgend leven (04-09-2014)

Gek (21-08-2014)

Afscheid (25-07-2014)

Ik loop, dus ik besta (23-07-2014)

Het stadskantoor (05-07-2014)

Horizon (30-06-2014)

Het tuinpad van mijn vader (21-06-2014)

Stil (02-06-2014)

Woorden (13-05-2014)

Het nest (10-05-2014)

Niets (22-04-2014)

Blik naar voren (16-04-2014)

En weer (13-04-2014)

Het duizelt (09-04-2014)

Voor eeuwig verloren momenten (04-04-2014)

Anders (02-04-2014)

Vieren (31-03-2014)

Het jachtig bestaan (16-03-2014)

Veertien maanden (11-12-2013)

Geen taboe (11-12-2013)

Madiba (09-12-2013)

Betuttelmaatschappij (25-11-2013)

Het foute van het web (18-11-2013)

Angst en overleven (10-11-2013)

Vertrouwen (02-11-2013)

Optimistisch (24-09-2013)

Vrijheid (02-09-2013)

Trots (27-08-2013)

Alles is nieuw (25-08-2013)

Anders kijken... (22-08-2013)

De schoen past (17-08-2013)

Onthaast u (22-07-2013)

Bagage (27-06-2013)

I've seen it (11-06-2013)

Mooi he (28-05-2013)

Los (01-04-2013)

Samen (28-03-2013)

Jong talent (19-03-2013)

Verjaren (17-03-2013)

365/39 (12-02-2013)

365/40 (12-02-2013)

365/38 (11-02-2013)

Tuinmannen (09-02-2013)

365/36 (07-02-2013)

365/35 (04-02-2013)

365/33 (02-02-2013)

365/32 (01-02-2013)

365/30 (30-01-2013)

365/29 (29-01-2013)

365/28 (28-01-2013)

365/27 (27-01-2013)

365/26 (26-01-2013)

365/25 (25-01-2013)

365/24 (24-01-2013)

365/23 (23-01-2013)

365/21 (21-01-2013)

365/19 (19-01-2013)

365/18 (18-01-2013)

365/17 (17-01-2013)

365/16 (16-01-2013)

365/15 (15-01-2013)

365/14 (14-01-2013)

365/13 (13-01-2013)

365/9 (09-01-2013)

Sjouwen (08-01-2013)

365/7 (07-01-2013)

365/6 (06-01-2013)

Engelen (05-01-2013)

365/4 (04-01-2013)

365/3 (03-01-2013)

Toon (02-01-2013)

365/1 (01-01-2013)

Project 365:0 (31-12-2012)

Tijd is wat je gebeurt.. (05-12-2012)

Besef (20-11-2012)

Het biografisch pad (15-11-2012)

Belangrijke dingen in het leven (11-11-2012)

Ode aan de doden (04-11-2012)

Het circus van de hebberigheid (04-11-2012)

Is it all ment to try us out? (fotoverslagje onderaan) (09-09-2012)

Veel te makkelijk (27-08-2012)

Pluk de dag (18-08-2012)

ALS (12-08-2012)

Als alles voorbij is (04-08-2012)

Enjoy the silence (01-08-2012)

Mildheid (10-07-2012)

Niemand kan gemist worden (09-06-2012)

Er is geen afscheid (08-06-2012)

Helpen (02-06-2012)

De digitale achtbaan (20-05-2012)

Spinnen en draaien (04-05-2012)

Vriendelijkheid (27-04-2012)

Ubuntu (19-04-2012)

Respectloos (28-02-2012)

De maalstroom van het leven (27-02-2012)

Schoonheid en talent (06-01-2012)

Politiek en cabaret (02-01-2012)

2012 (31-12-2011)

Stilte (31-12-2011)

Is dit ons land? (28-11-2011)

Warme herfst (13-11-2011)

Het verdriet van Nederland (01-11-2011)

Appels en peren (30-10-2011)

Stoel (20-10-2011)

Gevangen gedachten (09-10-2011)

Absurde tijden (01-10-2011)

Kalf (30-09-2011)

Toekomst vd zorg (25-09-2011)

Gunnen (16-09-2011)

Het vingertje (11-09-2011)

Liever (03-09-2011)

Zo mooi als liefde is (13-08-2011)

Durf te verdwalen (08-08-2011)

Respect (06-08-2011)

Zomaar zo'n dag (04-08-2011)

Every little thing (03-08-2011)

Het is k... of het kabbelt (31-07-2011)

De digitale... vooruitgang? (29-07-2011)

Klein gebaar (26-07-2011)

Wereldnieuws (25-07-2011)

De dubbele moraal (24-07-2011)

Hemels (16-07-2011)

De fout (12-07-2011)

Het vriendelijke noorden (10-07-2011)

De kracht van woorden (07-07-2011)

Rotonde (29-06-2011)

Invloed (18-06-2011)

Beer (16-06-2011)

Het nieuwe Nederland (update II) (16-06-2011)

The luckiest people (12-06-2011)

Signaal (10-06-2011)

Er is altijd een weg (07-06-2011)

De spiegel van je ziel (04-06-2011)

De ene dode.. (03-06-2011)

Achter de wolken (03-06-2011)

Hemelvaartsdag (01-06-2011)

Glimlach (31-05-2011)

Het gaat gelukkig door (31-05-2011)

Houden van (29-05-2011)

Pracht van de natuur (29-05-2011)

Vanzelfsprekend optimisme (27-05-2011)

Zij maakt het verschil (26-05-2011)

Brein (25-05-2011)

Kathedraal (23-05-2011)

Grip (23-05-2011)

Kruisiging (21-05-2011)